H έντονη συζήτηση που εξελίσσεται τις τελευταίες ημέρες για την

ιδεολογική φυσιογνωμία του ΠΑΣΟΚ, αν αλλάζει, αλλοιώνεται ή ακυρώνεται,

στηρίζεται σε δύο υποθέσεις εργασίας: ότι η λεγόμενη αμφίπλευρη διεύρυνση

είναι μια καινοτομία με ιδιαίτερη ιστορική σημασία και ότι η ένταξη στο

ψηφοδέλτιο επικρατείας πρώην υπουργών της κυβέρνησης N.Δ. και πρώην στελεχών

της Αριστεράς σηματοδοτεί το πέρασμα από το παλιό (σοσιαλιστικό) στο νέο

(αποϊδεολογικοποιημένο) ΠΑΣΟΚ.

Είναι όμως έτσι; Το άνοιγμα προς τα δεξιά και προς τα αριστερά δεν αποτελεί

νεωτερισμό για το ΠΑΣΟΚ. Το 1981 ήταν ο Γεώργιος Μαύρος και ο Μανώλης Γλέζος,

το 1985 ήταν ο Γιάννης Μπούτος και ο Μάρκος Βαφειάδης που συντάχθηκαν στην

προσπάθεια του Ανδρέα Παπανδρέου πυροδοτώντας και τότε έναν ενδιαφέροντα

προβληματισμό για το πού αρχίζουν και πού τελειώνουν τα ιδεολογικά σύνορα

μεταξύ των παρατάξεων.

Ο διαχωρισμός σε παλιό και νέο ΠΑΣΟΚ εξυπηρετεί τους αντιπάλους του Κινήματος

στην επιχειρηματολογία τους για δήθεν οβιδιακές μεταμορφώσεις και στις

καταγγελίες τους για πολιτικό καιροσκοπισμό. Κάποιες φορές ίσως εξυπηρέτησε

για λίγο και λαθρεπιβάτες του Κινήματος που αντιμετώπισαν την προσέγγιση με το

ΠΑΣΟΚ ως ευκαιρία συμμετοχής στα προνόμια της εξουσίας, αλλά αποβλήθηκαν

γρήγορα και οριστικά.

H ιστορία έχει ήδη δείξει ότι το κόμμα που ίδρυσε ο Ανδρέας Παπανδρέου το

1974, μπορεί να προσαρμόστηκε στις ανάγκες της συγκυρίας, σίγουρα αφομοίωσε τα

μηνύματα των καιρών, αλλά παραμένει αυτό που λέει το όνομά του: Σοσιαλιστικό.

H ιδεολογική ταυτότητα του Κινήματος καθορίζεται από τον προσανατολισμό

του στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής, των δημοκρατικών θεσμών και των

ατομικών ελευθεριών. Καθορίζεται από την προτεραιότητα που δίνει στο κράτος

πρόνοιας και στους κανόνες λειτουργίας της αγοράς. Καθορίζεται, τέλος, από την

πολιτική ευαισθησία απέναντι στους μη προνομιούχους με σταθερό το όραμα για

μια δίκαιη κοινωνία λαϊκής κυριαρχίας.

Με άλλα λόγια, η ιδεολογική ταυτότητα του Κινήματος καθορίζεται από την

κοινωνική πλειοψηφία που εκπροσωπεί. H εκλογική βάση του ΠΑΣΟΚ παραμένει

σταθερή σε βαθιά δημοκρατικές αρχές και στην αξία της αλληλεγγύης. Αυτή η

αμφίδρομη σχέση του Κινήματος με τον λαό ήταν και η δύναμη αποστασιοποίησης

από τον «τρίτο δρόμο» που ακολούθησε το μεγαλύτερο μέρος της ευρωπαϊκής

Κεντροαριστεράς χάνοντας τελικά ισχύ και αξιοπιστία.

H διαλεκτική του Κινήματος με την κοινωνία αποδείχθηκε με την πρόσφατη αλλαγή

ηγεσίας που ήταν η απάντηση στο συλλογικό ζητούμενο και η ανταπόκριση σε μια

ιστορική αναγκαιότητα. Αποδείχθηκε και με την εκλογή του προέδρου από τη βάση,

αρχή για την υλοποίηση του οράματος της συμμετοχικής δημοκρατίας.

H εξέλιξη του ΠΑΣΟΚ δεν αποτελεί μετάλλαξη. H συνεργασία και συμπόρευση

με πολιτικές προσωπικότητες που έχουν άλλες ιδεολογικές καταβολές, που

ξεκίνησαν τη διαδρομή τους από άλλο σημείο το πολιτικού χάρτη, δεν σημαίνει

διακινδύνευση ιδεών αλλά δυνατότητα απορρόφησης δημιουργικών δυνάμεων στο

όνομα της προόδου.

Ο σοσιαλισμός και η νεωτερικότητα, δημοφιλής έκφραση τον τελευταίο καιρό, δεν

είναι διάζευξη αλλά σύζευξη, όχι αντίθεση αλλά σύνθεση, αναγκαία σε ένα Κίνημα

που – αποδεδειγμένα – τιμωρεί κάθε απόπειρα μετατροπής του σε παράταξη

αξιωματούχων και που απαντά στην πράξη ότι οι ιδρυτικές αρχές του είναι

αδιαπραγμάτευτες.