Η στρατιωτική επέμβαση στο Ιράκ είναι παράνομη. Η Αμερική «δεν μπορεί να

παίζει τον αστυνόμο του πλανήτη», ο αραβικός κόσμος «έχει πληγωθεί πολύ με όσα

γίνονται», ενώ αυτή η «νέα σταυροφορία» θα προκαλέσει έξαρση του ισλαμικού

φονταμενταλισμού. Εκτός αν λυθεί το Παλαιστινιακό, λέει στα «ΝΕΑ» ο πρώην

Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Μπούτρος Μπούτρος Γκάλι.

Οραματιστής, δραστήριος και εκρηκτικός για τον υπόλοιπο κόσμο, αλλά «αλαζών»

και «δυναστικός» κατά την άποψη της Ουάσιγκτον, ο Μπούτρος Μπούτρος Γκάλι

υπηρέτησε ως Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ την πενταετία 1991-96. Κατάφερε να

γίνει… προσωπικός αντίπαλος όχι μόνο της Μαντλίν Ολμπράιτ, αλλά και

ολόκληρης αμερικανικής προεκλογικής εκστρατείας το 1996. Είναι ο πρώτος

Άραβας, και μάλιστα από την αφρικανική ήπειρο, Γενικός Γραμματέας στην ιστορία

του ΟΗΕ, αλλά και ο μοναδικός στον οποίο οι ΗΠΑ αρνήθηκαν δεύτερη θητεία,

θέτοντας βέτο για την επανεκλογή του στο Συμβούλιο Ασφαλείας…

Γεννημένος στην Αίγυπτο το 1922, ο κ. Γκάλι ως υπουργός Εξωτερικών της χώρας

του έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη συμφωνία

ειρήνης μεταξύ Αιγύπτου και Ισραήλ. Σπούδασε στα Πανεπιστήμια του Καΐρου και

του Παρισιού, έχει ειδίκευση στο Διεθνές Δίκαιο και είναι συγγραφέας πολλών

βιβλίων για τις διεθνείς σχέσεις.

Αν μη τι άλλο, γνωρίζει καλά τι γράφει η παράγραφος 7 του άρθρου 2 του Χάρτη

των Ηνωμένων Εθνών, η οποία απαγορεύει την επέμβαση στα εσωτερικά των κρατών.

Άρα, δεν είναι παράνομη αυτή η επέμβαση από πλευράς Διεθνούς Δικαίου; «Αυτή

ακριβώς είναι και η διάσταση ανάμεσα στις δύο ομάδες ηγετών. Κυρίως τους

Αμερικανούς και τους Βρετανούς από τη μια πλευρά, που υποστηρίζουν ότι η

επέμβαση βασίζεται σε προηγούμενη απόφαση για το Ιράκ, εφόσον δεν έχει

σεβαστεί τα ψηφίσματα του ΟΗΕ για τον αφοπλισμό του, και από την άλλη πλευρά,

μια άλλη σχολή σκέψης που πρεσβεύει ότι οι παρεμβάσεις μπορούν και πρέπει να

γίνουν μέσω των επιθεωρήσεων και των επιθεωρητών του ΟΗΕ. Εγώ ανήκω στην

δεύτερη σχολή που υποστηρίζει ότι η επέμβαση είναι παράνομη. Όμως, αυτό δεν

συμβαίνει για πρώτη φορά. Αρκεί να θυμηθείτε την επέμβαση στο Κόσοβο», λέει

στα «ΝΕΑ».

«Να είμαστε πρακτικοί». Όμως η στρατιωτική επέμβαση είναι ήδη σε

εξέλιξη, κι αυτό που έχει νόημα πια είναι να σκεφθούμε την επόμενη ημέρα:

«Πρέπει να είμαστε πρακτικοί και να ξοδέψουμε όλη την ενέργειά μας για να

δούμε τι θα γίνει μετά το τέλος του πολέμου. Η επέμβαση έγινε, ας μην

αναλωνόμαστε σε αυτό. Πρέπει να προωθήσουμε μια συμφιλίωση τεσσάρων βημάτων.

Έχουμε μια βαθιά κρίση ανάμεσα στον αραβικό και τον αγγλοσαξονικό κόσμο: το

Κάιρο, το Ραμπάτ, το Αμμάν, έχουν πληγωθεί πολύ με αυτό που έγινε. Γι’ αυτούς

είναι ένα είδος νέας σταυροφορίας».

«Δεν είναι αργά για συμφιλίωση». Μα, δεν είναι αργά για συμφιλίωση;

«Όχι, δεν είναι αργά. Βήμα πρώτον, η λύση του Παλαιστινιακού. Την ημέρα που θα

φθάσουν κυανόκρανοι στα παλαιστινιακά εδάφη, θα φανεί ότι υπάρχει διάθεση να

λυθεί το πρόβλημα», λέει. Το δεύτερο βήμα είναι ο ΟΗΕ. «Είναι σημαντικό να

εξηγηθεί στην αμερικανική κοινή γνώμη ότι η Αμερική δεν μπορεί να παίζει τον

αστυνόμο του κόσμου. Ο ιρακινός λαός πρέπει να παίξει ρόλο στη διοίκηση, μαζί

με τον ΟΗΕ κατά τη μεταβατική περίοδο. Αυτό θα δώσει νέα αξιοπιστία στον

Οργανισμό». Οι συστάσεις τού Μπούτρος Γκάλι για συμφιλίωση δεν σταματούν εδώ:

«Είχαμε διχασμό και στην ατλαντική συμμαχία, ανάμεσα σε χώρες που τάχθηκαν

κατά και υπέρ του πολέμου. Είναι στο συμφέρον της συμμαχίας να προωθήσει τη

συμφιλίωση. Και τέλος, οι δύο πρωταγωνιστές της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να

καθήσουν στο ίδιο τραπέζι και να τα βρουν», καταλήγει.

Πώς μπορούμε να κάνουμε σχέδια ενώ ο πόλεμος μαίνεται και οι άμαχοι

σκοτώνονται καθημερινά; «Οι Ιρακινοί υποφέρουν εδώ και 12 χρόνια από τις

κυρώσεις, αλλά και τώρα με τον πόλεμο. Είναι δύσκολο να συζητάς αυτά τα

πράγματα, ενώ ο πόλεμος συνεχίζεται. Όμως και ο Τσώρτσιλ, το 1940 και ’41, στη

χειρότερη περίοδο του πολέμου, αντήλλασσε γράμματα με τους ηγέτες, συζητώντας

τι θα γινόταν μετά τον πόλεμο. Πρέπει να διοχετεύσουμε την ενέργειά μας, τη

φαντασία μας, την πολιτική μας θέληση για να λύσουμε τα προβλήματα που έχει

δημιουργήσει η στρατιωτική επέμβαση».

Ύστερα από την 11η Σεπτεμβρίου ο κόσμος έχει αλλάξει. Όμως είναι η στρατιωτική

επέμβαση η λύση για την πάταξη της τρομοκρατίας; «Η στρατιωτική επέμβαση

σίγουρα δεν είναι ο τρόπος για να πλήξουμε την τρομοκρατία. Θα ενδυναμώσει τη

θέση και τη διαλεκτική τού μουσουλμανικού φανατισμού. Οι Άραβες πιστεύουν ότι

πρόκειται για μια χριστιανο-εβραϊκή σταυροφορία εναντίον του Ισλάμ και αυτό οι

φονταμενταλιστές θα το χρησιμοποιήσουν για να ισχυροποιήσουν τη θέση τους».

Είναι το Παλαιστινιακό ένας από τους λόγους εμφάνισης αυτής της διαλεκτικής;

«Είναι ένας από τους κύριους λόγους. Το Ισραήλ, όπως και το Ιράκ, δεν έχει

σεβαστεί μισή δωδεκάδα ψηφίσματα του ΟΗΕ, όμως το Ιράκ τιμωρείται γι’ αυτό με

στρατιωτική επέμβαση. Πώς να εξηγήσεις στην αραβική κοινή γνώμη αυτήν τη

διάκριση; Η εχθρότητα που προκλήθηκε λόγω της 11ης Σεπτεμβρίου είναι μια

ιδεολογική επίθεση και οι ΗΠΑ χρειάζονται μια ιδεολογική απάντηση σ’ αυτό. Η

επίθεση στο Ιράκ μπορεί να εξηγηθεί, κυρίως ιδεολογικά».

Πόσο μπορούν, όμως, οι ΗΠΑ να συνεχίσουν αυτήν τη μονομερή πολιτική; «Να σας

υπενθυμίσω ότι υπάρχει ένα ισχυρό ρεύμα στις ΗΠΑ, υπέρ της χρήσης του ΟΗΕ και

του πολυμερισμού. Γιατί να μην υπάρξει αλλαγή; Ένας νέος Πρόεδρος μπορεί να

έχει τάση προς τον πολυμερισμό και να επιθυμεί να μοιράζεται τις ευθύνες κι

όχι να πορεύεται μόνος του…».

«Να ετοιμαστούμε για ένα νέο ΟΗΕ»

Η πρόσφατη κρίση, αλλά και η μονομερής πολιτική των ΗΠΑ που αγνόησε τελικά τον

ΟΗΕ, φαίνεται να έχει ποδυναμώσει σημαντικά τον ρόλο του.

«Μιλάτε για κάτι που συμβαίνει εδώ και 15 χρόνια..» λεει ο κ. Γκάλι. «Ο ΟΗΕ

έχει καταφέρει να διέλθει πολλών κρίσεων. Είχαμε τον πόλεμο της Κορέας, την

Κρίση των Πυραύλων, όπου ο ΟΗΕ έπαιξε καθοριστικό ρόλο. Γιατί να μην ξεπεράσει

κι αυτή την κρίση; Θα χρειαστεί η πολιτική θέληση να δώσουμε ορμή στον ΟΗΕ και

την αξιοπιστία να αποτελέσει σημείο αναφοράς στη συζήτηση για τη μεταπολεμική

περίοδο», λέει.

Ο Μπούτρος Γκάλι πιστεύει ότι «πρέπει να σώσουμε τον ΟΗΕ». Γιατί; «Επειδή προς

το παρόν, είναι ο μοναδικός Οργανισμός στον οποίο μπορούν να απευθυνθούν οι

μικρές, φτωχές χώρες. Αυτές τον χρειάζονται περισσότερο από τις ισχυρές».

Κι αν ο ΟΗΕ ξαφνικά κατέρρεε; Θα έπρεπε να δημιουργήσουμε κάτι άλλο στη θέση

του; «Οι διεθνείς οργανισμοί έχουν γίνει βασικό στοιχείο της κοινωνίας μας.

Μετά την Κοινωνία των Εθνών (1920) και τον ΟΗΕ (1945), πρέπει να

προετοιμαστούμε για την τρίτη γενιά διεθνών οργανισμών: για έναν νέο ή

μεταρρυθμισμένο ΟΗΕ. Ένας δυνατός ΟΗΕ είναι προς το συμφέρον όλων. Άλλωστε,

μην ξεχνάτε ότι σε δέκα χρόνια μπορεί να έχουμε μια νέα υπερδύναμη, την Κίνα ή

την Ευρωπαϊκή Ένωση που θα επιλέξουν τον πολυμερισμό, αντί της μονομέρειας των

ΗΠΑ… Πάντως ο ΟΗΕ δεν διατείνεται ότι έχει το μονοπώλιο της ειρηνικής

επίλυσης διαφορών».