Διαστάσεις Το αηδόνι του Δέλτα

Ουμ Καλσούμ. Η μεγάλη φωνή του αραβικού κόσμου. Το άστρο της Ανατολής. Η

πριμαντόνα της αραβικής μουσικής. Η τέταρτη πυραμίδα της Αιγύπτου, το πρόσωπο

και η φωνή της. Πραξικοπήματα είχαν αναβληθεί για χάρη της (του Καντάφι το

1969). Τεσσεράμισι εκατομμύρια άνθρωποι είχαν γεμίσει του δρόμους του Καΐρου,

στην κηδεία της το 1975…

Γεννήθηκε σε ένα χωριό του Καΐρου από φτωχούς γονείς, το 1906. Ξεκίνησε από

πολύ μικρή να τραγουδάει θρησκευτικά τραγούδια και ύμνους που της μάθαινε ο

πατέρας της ο οποίος ήταν χαφίζ, ψάλτης του Κορανίου. Είπε το πρώτο της

ερωτικό τραγούδι το 1926, τολμώντας να τραγουδήσει στην καθομιλουμένη. Το 1928

ήταν πασίγνωστη στην Αίγυπτο και από το 1934 που ιδρύθηκε το αιγυπτιακό

κρατικό ραδιόφωνο σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή…

Από το 1937 άρχισε να παίζει και να τραγουδάει σε κινηματογραφικές ταινίες. Ώς

τα χρόνια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου είχε γυρίσει έξι ταινίες, που την

αποθέωσαν στον αραβικό κόσμο και στην Τουρκία. Ώς εδώ αυτά λέει το φυλλάδιο

της καλής εταιρείας Καλάν Μουζίκ, που, νομίζω, δουλεύει σχεδόν

«ντετεκτιβίστικα» για να εντοπίσει καταχωνιασμένα μουσικά αρχεία και συλλογές.

Η Ουμ Καλσούμ είχε τελικά καταλυτική επίδραση στα μουσικά πράγματα της

Τουρκίας, καθώς θεωρείται ότι έθεσε τα θεμέλια της μουσικής που εδώ λέγεται

«αραμπέσκ» – κάτι πολύ κοντά στη δική μας «σκυλάδικη».

Η φήμη της Ουμ Καλσούμ είχε ανησυχήσει το μονοκομματικό καθεστώς στην Τουρκία,

το οποίο, από το 1926 ώς το 1942, επέτρεπε τη μετάδοση από το κρατικό

ραδιόφωνο μόνο δυτικής κλασικής και επιλεγμένων κομματιών της τουρκικής

δημοτικής μουσικής. Ο κόσμος έπρεπε να ξεχάσει τη μαγειρεμένη στο παλάτι

«έντεχνη τουρκική μουσική», να «ανελιχθεί στο σύγχρονο επίπεδο πολιτισμού».

Η Γενική Γραμματεία του Λαϊκού Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, που είχε στα χέρια

της την εξουσία από το 1923 ώς το 1950, διαπίστωνε το 1935, σε επιστολή της

προς το υπουργείο Εσωτερικών ότι «οι ταινίες της Ουμ Καλσούμ είναι ιδιαιτέρως

δημοφιλείς σε νομούς όπως τα Άδανα και η Μερσίνα, που βρίσκονται υπό την

επιρροή της αραβικής κουλτούρας και καταφέρουν πλήγμα στην τουρκική γλώσσα».

Επιπλέον, η γλώσσα της Καλσούμ ήταν η γλώσσα του Κορανίου. Έτσι, απαγορεύτηκε

η προβολή αραβικών ταινιών στα Άδανα και την Μερσίνα. Στην υπόλοιπη Τουρκία

μπορούσαν να προβάλλονται χωρίς, όμως, τα τραγούδια…

Η συνεσταλμένη Ουμ Καλσούμ, που συχνά αυτοσχεδίαζε επί σκηνής, κρατούσε

πάντοτε στο δεξί της χέρι ένα μαντίλι ταιριαστό με το φόρεμα που φορούσε για

να σκουπίζει τον ιδρώτα ή τα δάκρυά της και παρουσιάστηκε μία και μοναδική

φορά σε δυτικό ακροατήριο στο «Ολυμπιά» στο Παρίσι τον Νοέμβριο του 1967.

Υπάρχουν καταγραμμένα διακόσια ογδόντα τραγούδια με τη φωνή της. Αν τύχει να

βρεθεί κάποιο στον δρόμο σας, ακούστε το, αξίζει τον κόπο.