Μαθαίνουμε ακόμα για τον «άγνωστο» Χριστό

«Το να συνδυάζει κανείς τον ιστορικό σκεπτικισμό με τη χριστιανική πίστη,

είναι σαν να κόβει έναν άνθρωπο στα δύο», έχει λεχθεί. Γεγονός είναι όμως ότι

η ανθρώπινη περιέργεια είναι τουλάχιστον εξίσου ισχυρή με την πίστη, κάτι που

βεβαιώνεται περίτρανα από τα δεκάδες βιβλία που κυκλοφορούν για τον Ιησού, τη

ζωή και τον θάνατό Του, για το πότε, το πώς, με ποιους γονείς ποιας γενιάς,

ακόμη και για το αν πράγματι υπήρξε ως ιστορικό πρόσωπο.

Αν εξαιρέσει κανείς τα Ευαγγέλια για τα οποία επίσης έχει αναπτυχθεί ολόκληρη

παραφιλολογία και τα οποία, εν πάση περιπτώσει, θεωρείται ότι δεν γράφτηκαν

την εποχή που έζησε ο Ιησούς, δύο φαίνεται να είναι τα ντοκουμέντα γύρω από τα

οποία ερίζουν οι ερευνητές. Το πρώτο είναι το κείμενο του Ιώσηπου, του

μοναδικού ανθρώπου που θεωρείται ότι έγραψε έγκυρη ιστορία του 1ου μ.Χ. αιώνα.

Το δεύτερο είναι τα ντοκουμέντα της Νεκράς Θάλασσας που ανακαλύφθηκαν τον 20ό

αιώνα, είναι γραμμένα στην ελληνική γλώσσα και δεν έχουν ακόμη πλήρως

αξιοποιηθεί, θεωρούνται δε από κάποιους ως ανατρεπτικά πολλών έως τώρα

ιστορικών δεδομένων.

Ο Ιώσηπος ήταν γιος Ιουδαίου ιερέα. Γεννήθηκε περί το 38 μ.Χ. και στη διάρκεια

της εβραϊκής επανάστασης λιποτάκτησε στους Ρωμαίους. Έγινε διερμηνέας του

Τίτου και εντέλει μετέβη στη Ρώμη όπου και έγραψε τον «Εβραϊκό πόλεμο» και τις

«Εβραϊκές αρχαιότητες». Στο δεύτερο ετούτο έργο βρίσκεται και μια κρίσιμη

παράγραφος: «Εκείνη την εποχή περίπου έζησε ο Ιησούς, ένας σοφός άνθρωπος, αν

μπορεί κανείς να τον χαρακτηρίσει σαν άνθρωπο. Γιατί ήταν κάποιος που έκανε

εκπληκτικά κατορθώματα και ήταν δάσκαλος των ανθρώπων που διψάνε για

καινοτομίες. Κέρδισε πολλούς από τους Εβραίους και πολλούς από τους Έλληνες.

Ήταν ο Μεσσίας. Όταν ο Πιλάτος, μετά από μια καταδίκη που του απήγγειλαν οι

αρχηγοί μας, τον καταδίκασε σε σταύρωση, εκείνοι που τον είχαν αγαπήσει από

την αρχή δεν έπαψαν να είναι δεμένοι μαζί Του. Την τρίτη ημέρα τούς

παρουσιάστηκε ξαναζωντανεμένος, γιατί οι ιεροί προφήτες είχαν προβλέψει αυτό

το γεγονός και μυριάδες άλλα θαύματα σχετικά με το άτομό του ­ και η φυλή των

Χριστιανών, που πήρε το όνομά της από εκείνον, δεν έχει εξαφανιστεί μέχρι

σήμερα».

Σημαντική μερίδα μελετητών, κατά τους Ίαν Γουίλσον και Άλφρεντ Λέπλε (βιβλία

τους κυκλοφορούν από τις εκδόσεις «Κονιδάρη»), θεωρεί ότι στην παράγραφο αυτή

έχει παρεμβληθεί μεταγενέστερα χριστιανικό χέρι, δεδομένου ότι ο Ιώσηπος δεν

ήταν χριστιανός. Ωστόσο ο ίδιος ο Γουίλσον (στο «Ιησούς, οι μαρτυρίες»)

σπεύδει να σημειώσει ότι ο χριστιανός συγγραφέας του 3ου αιώνα, Ωριγένης,

δείχνει έκπληκτος για το γεγονός ότι ο Ιώσηπος, ενώ δεν πίστευε ότι ο Ιησούς

ήταν ο Μεσσίας, μιλούσε με θέρμη για την οικογένειά Του. Κάτι που, αν μη τι

άλλο, μαρτυρά την ύπαρξη του Ιησού ως ιστορικού προσώπου αφού «ο Ιώσηπος

αναφερόταν στον Ιησού πριν δοθεί η ευκαιρία σε οποιονδήποτε χριστιανό

αντιγραφέα να κάνει αλλαγές».

Άλλη πηγή εκτός Ευαγγελίων είναι ο Ρωμαίος ιστορικός Τάκιτος που έζησε τον 2ο

αιώνα, εδώ πάντως οι αμφισβητήσεις είναι σφοδρότερες. Γεγονός είναι ότι οι

πηγές δεν είναι πολλές και από ιστορική άποψη, κάθε προσπάθεια τεκμηρίωσης της

μίας ή της άλλης άποψης παραμένει επικίνδυνη. Το ίδιο το χριστιανικό

ημερολόγιο δημιουργήθηκε τον 6ο αιώνα και για να τοποθετηθεί χρονικά η γέννηση

του Χριστού χρειάστηκαν ειδικοί αστρονομικοί υπολογισμοί και η θέληση του

Σκύθη μοναχού Dionisius Exiguus. Σήμερα θεωρείται ότι ο Διονύσιος έκανε γενικά

σωστούς υπολογισμούς, παρ’ όλο που δεν απέφυγε ένα μικρό σφάλμα που τον

οδήγησε σε επταετή απόκλιση. Σήμερα λοιπόν η γέννηση του Χριστού τοποθετείται

το 7 π.Χ.

Το βιβλίο του καθηγητή στο Πανεπιστήμιο του Σάλτσμπουργκ, Άλφρεντ Λέπλε «Ο

άλλος Ιησούς», παρουσιάζει το ενδιαφέρον ότι περιέχει πλήθος κειμένων για τον

Ιησού, από τον Ωριγένη, τον Αυτοκράτορα Κωνστάντιο Β΄ και τον Ιωάννη

Χρυσόστομο μέχρι τον Δάντη, τον Βολταίρο και τον Γκάντι και από τα Απόκρυφα

Ευαγγέλια μέχρι το Κοράνι. Υπάρχουν όμως πολλά βιβλία. Μπορούμε να θυμηθούμε

το παλιό «Ιησούς Χριστός και Χριστιανισμός» του Γιάννη Κορδάτου

(Μπουκουμάνης), ή να βρούμε πολλά τελευταίας εσοδείας: ««Ναι, ο Ιησούς αγάπησε

και τη γυναίκα» (Ντ. Χέιγκερ, «Καστανιώτης»), «Ιησούς, μύθος ή

πραγματικότητα;» (Κ. Π. Θίντε, «Πέργαμος»), «Ιησούς, εκείνος που άλλαξε την

Ιστορία» (Ντ. Μέρυλ, «Μίνωας»), «Ο Ιησούς και οι Εσσαίοι» (Ντ. Κάννον,

«Καστανιώτης»), «Ιησούς, ο γιος του ανθρώπου» (Χ. Γκιμπράν, «Μπουκουμάνης») κ.ά.

Σωκράτης και Ιησούς

Ένα βιβλίο που κάνει ενδιαφέρουσες επιστημονικές συγκρίσεις είναι το

«Σωκράτης και Ιησούς» της Ανν Μποντάρ (Εκδόσεις «Φιλίστωρ»). Τονίζοντας τόσο

τα κοινά τους σημεία όσο και τις διαφορές τους, η συγγραφέας περιγράφει δύο

προσωπικότητες με περίπου κοινή στάση ζωής και κοινή ηθική διδασκαλία, καθώς

και δύο πόλεις (την Αθήνα και την Ιερουσαλήμ) στις οποίες μέχρι σήμερα

αναφέρεται ο χριστιανικός κόσμος. Ούτε ο Σωκράτης ούτε ο Ιησούς έγραψαν το

παραμικρό, μας λέει η Ανν Μποντάρ. Αντίθετα οι άλλοι έγραψαν πολλά γι’ αυτούς

και όπως πρέπει να ανατρέξουμε στα Ευαγγέλια για να μάθουμε για τον υιό του

Θεού, έτσι πρέπει να ανατρέξουμε στον Αριστοφάνη, τον Ξενοφώντα, τον Πλάτωνα.

Ο Σωκράτης φοράει όλο τον χρόνο ένα φθαρμένο παλτό, το «τριβόν» –

ενδυματολογικό σήμα κατατεθέν και των μαθητών-κληρονόμων του – αρνείται δε να

δεχθεί μισθό για τη διδασκαλία του. Ο Ιησούς ζητάει από τους Αποστόλους να μην

πάρουν για τον δρόμο παρά ένα μπαστούνι, ούτε δισάκι, ούτε ψωμί, ούτε λεφτά

στη ζώνη τους. Τόσο ο Ιησούς όσο και ο Σωκράτης υπήρξαν πολέμιοι του νόμου της

ανταπόδοσης του κακού. Για τον Σωκράτη, πρέπει κανείς να αγαπάει την πόλη του

μέχρι τέλους. Να μην την αρνείται όποια αδικία κι αν διαπράξει εναντίον του.

Για τον Ιησού, πρέπει κανείς να αγαπάει τον πλησίον του χωρίς υποχωρήσεις.

Και… γενικός διευθυντής!

Από την περί τον Ιησού βιβλιογραφία δεν θα μπορούσε να λείπει και το

ευτράπελο. Τουλάχιστον ας εκλάβουμε ως τέτοιο τον τίτλο «Ιησούς Χριστός,

γενικός διευθυντής»! Το έγραψε η Λόρι Μπεθ Τζόουνς και απευθύνεται σε

υποψήφιους… μάνατζερ. «Οι σύγχρονες τεχνικές διοίκησης έρχονται σε αντίθεση

με τις μεθόδους του Ιησού και αφήνουν ανεκμετάλλευτο πολύτιμο ανθρώπινο

δυναμικό», λέει η συγγραφέας που θεωρεί ότι πρέπει και οι οικονομολόγοι να

μάθουν περισσότερα από τις «τρεις κατηγορίες ικανοτήτων του Ιησού:

αυτογνωσία-αυτοέλεγχος, ανάληψη δράσης, καλλιέργεια των σχέσεων με τους

άλλους». Όλα καλά, αλλά με τον υπερβολικό πλουτισμό τι γίνεται;

INFO

Ανν Μποντάρ, «Σωκράτης και Ιησούς», μτφ Μιχάλης Κατσιμίτσης, Εκδόσεις

«Φιλίστωρ», 2001, σελ. 277, τιμή: 13,73 ευρώ

Άλφρεντ Λέπλε, «Ο άλλος Ιησούς», μτφ Ευαγγελία Γεωργούλα, Εκδόσεις «Κονιδάρη»

2000, σελ. 448, τιμή: 19,07 ευρώ