Το πέρασμά της παραμένει γρίφος. Έχει ή δεν έχει εμφανιστεί τελικά η όρκα

στις ελληνικές θάλασσες; Πρόσφατες αναφορές την θέλουν να περνά από το

Ανατολικό Αιγαίο στον Κόλπο της Σμύρνης. Κάποιοι άλλοι την είδαν, λένε,

παλιότερα στο Ιόνιο, έξω από το νησάκι Κάλαμος.

Οι ψαράδες στον Αμβρακικό κάνουν λόγο για τεράστια θαλάσσια κήτη. «Πρόσφατα,

ιστιοπλόοι ανέφεραν ότι είδαν ένα τεράστιο κήτος που έμοιαζε με την όρκα στο

Ανατολικό Αιγαίο, απέναντι από τη Σμύρνη. Δυστυχώς όμως δεν είχαν τη

δυνατότητα να το φωτογραφήσουν, ώστε να μελετηθεί το ζώο. Έτσι, οι αναφορές

τους δεν έχουν επιβεβαιωθεί», σημειώνει ο κ. Δημήτρης Ζαφειρόπουλος, δρ

ωκεανογράφος, στον οποίο αναφέρθηκε το συμβάν. Πάντως, σε όσες αναφορές υπήρξε

φωτογραφικό υλικό, όσοι νόμιζαν ότι τις είδαν, τις είχαν τελικά μπερδέψει με

σταχτοδέλφινα ή με τη μεγαπτεροφάλαινα.

Όμως, το θαλάσσιο κήτος έχει ξεφύγει κι άλλες φορές από τις φωτογραφικές

μηχανές, τα βίντεο αλλά και τις επιστημονικές παρατηρήσεις. «Δεν μπορούμε να

πούμε ότι υπάρχει μέχρι στιγμής τεκμηριωμένη αναφορά παρουσίας της όρκας όχι

μόνο στις ελληνικές θάλασσες αλλά και γενικότερα στην Ανατολική Μεσόγειο».

Νεκρή

«Μόνο μια βρέθηκε κάποτε νεκρή στην Αίγυπτο», σημειώνει ο κ. Αλέξανδρος

Φραντζής, δρ Βιολογικής Ωκεανογραφίας και πρόεδρος του Ινστιτούτου Κητολογικών

Ερευνών «Πέλαγος». Και συμπληρώνει, όμως, ότι «αυτό δεν σημαίνει ότι δεν

μπορεί να έχει έρθει κάποια στιγμή ή να την συναντήσουμε στο μέλλον».

Αντίθετα, δεν είναι λίγες οι εμφανίσεις της στην Ισπανία, τη Γαλλία, την

Κορσική, ακόμη και την Ιταλία. Μάλιστα, στα Στενά του Γιβραλτάρ, στο εσωτερικό

από την πλευρά της Μεσογείου, κατοικεί μόνιμα ένας μικρός πληθυσμός που

απαρτίζεται από 12 άτομα. «Μεμονωμένα άτομα ή ζευγάρια έχουν κάνει την

εμφάνισή τους στη Δυτική Μεσόγειο. Εκτός όμως απ’ αυτόν στο Γιβραλτάρ δεν

υπάρχει κανένα άλλο μέρος της Μεσογείου που να κατοικούν οι όρκες».

Τα θαλάσσια κήτη έρχονται από τον Ατλαντικό, όπου υπάρχουν μόνιμοι πληθυσμοί,

μπαίνουν από τα Στενά του Γιβραλτάρ και περιπλανώνται στη Μεσόγειο. Στη

συνέχεια επιστρέφουν στις ομάδες τους. Μάλιστα, η όρκα είναι το ταχύτερο

κητώδες, καθώς καλύπτει αποστάσεις με μέση ταχύτητα 7,5 χιλιόμετρα την ώρα (4

κόμβους). «Δεν ξέρουμε τι ακριβώς είναι εκείνο που τις κάνει να περιπλανώνται.

Οι όρκες βρίσκονται ψηλά στην κλίμακα ευφυΐας των θηλαστικών, θα μπορούσε

κανείς να πει ότι εξερευνούν το περιβάλλον», εξηγεί ο δρ Φραντζής.

Αν και η θερμοκρασία της Μεσογείου δεν αποτελεί πρόβλημα για τα θαλάσσια αυτά

κήτη, εντούτοις φαίνεται ότι δεν υπάρχει αφθονία τροφής, σημαντικός παράγοντας

για να γίνει μια θαλάσσια περιοχή μόνιμη κατοικία της όρκας. «Οι όρκες

χρειάζονται μεγάλες ποσότητες τροφής. Ανάλογα με τα πολιτιστικά στοιχεία κάθε

πληθυσμού τρέφονται είτε με το πλαγκτόν είτε με ρέγγες, σολομούς, ακόμη και

πιγκουίνους, φώκιες, θαλάσσιους λέοντες και μικρά δελφίνια», αναφέρει ο δρ

Ζαφειρόπουλος.

Η όρκα είναι ιδιαίτερα κοινωνικό ζώο. Αν και δεν είναι σαν τα δελφίνια που

παίζουν με τον άνθρωπο αλλά και τα κύματα πίσω από τα σκάφη ­ εκείνες ποτέ δεν

θα το έκαναν ­ εντούτοις η κοινωνική τους οργάνωση είναι σύνθετη. Αναπτύσσουν

δική τους διάλεκτο, διαφορετική σε κάθε κοινότητα, φροντίζουν με σχεδόν

«ανθρώπινο» τρόπο τα μικρά τους, στα οποία διδάσκουν τους κανόνες συμβίωσης

της ομάδας.

Τα αρσενικά έχουν βάρος από 5 έως 8 τόνους και τα θηλυκά 3-4. Το μήκος τους

σπάνια υπερβαίνει τα 10 μέτρα. Η πλάτη τους είναι μαύρη και από κάτω έχουν

χρώμα λευκό. Χαρακτηριστικό τους, το πτερύγιο που έχουν στη ράχη, το οποίο

φτάνει και τα 2 μέτρα.

Δεν είναι δολοφόνος

Η όρκα δεν είναι φάλαινα! Είναι το μεγαλύτερο δελφίνι. Ανήκει στην κατηγορία

delfinidae μαζί με άλλα 30 είδη δελφινιών.

Η όρκα δεν είναι δολοφόνος! Δεν υπάρχει καμία καταγεγραμμένη επίθεση σε

άνθρωπο όταν η όρκα βρίσκεται στο φυσικό της περιβάλλον. Η ονομασία

«δολοφόνος» προήλθε από το αγγλικό «killer whale», το οποίο της αποδόθηκε

εξαιτίας του εντυπωσιακού τρόπου που βγαίνει από το νερό στην ακτή για να

θηρεύσει τους θαλάσσιους λέοντες και τις φώκιες.

Η όρκα, παρά το βάρος και το μέγεθός της, είναι το ταχύτερο κητώδες! Εξαιτίας

της μορφολογίας της, του μυϊκού συστήματος και της δυνατής της ουράς μπορεί να

καλύψει απόσταση 4 κόμβων (7,5 χιλιόμετρα) μέσα σε μία ώρα.