Ο Σχινιάς να γίνει πάρκο, αλλά όχι γουότερλαντ

Έκταση 1.300 στρεμμάτων αναμένεται να καταλάβουν οι ολυμπιακές

εγκαταστάσεις του κέντρου κωπηλασίας στον Σχινιά. Αυτό προβλέπει σχέδιο

προεδρικού διατάγματος του υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ, για τη δημιουργία Εθνικού Πάρκου

στον Σχινιά, έκτασης 12 χιλιάδων στρεμμάτων, με το οποίο καθορίζονται οι

χρήσεις γης, καθώς και τα μέτρα προστασίας και διαχείρισής του.

Το σχέδιο προεδρικού διατάγματος αναμένεται να εξετάσει σήμερα η Ολομέλεια του

Συμβουλίου της Επικρατείας, η οποία θα συνεδριάσει προκειμένου να κρίνει ή όχι

τη νομιμότητα των διατάξεών του. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, κορυφαίες

περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν τις αντιρρήσεις τους τόσο για την

προώθηση των έργων κατασκευής του κέντρου κωπηλασίας όσο και για το σχέδιο

δημιουργίας Εθνικού Πάρκου στον Σχινιά, που προωθεί το ΥΠΕΧΩΔΕ.

Κι αυτό γιατί, όπως υποστηρίζουν, τα ολυμπιακά έργα θα μειώσουν την οικολογική

σημασία του Σχινιά, ενώ οι ανθρώπινες δραστηριότητες που θα προσελκύσει το

ολυμπιακό κέντρο κωπηλασίας θα αλλοιώσουν, σε κάθε περίπτωση, τον χαρακτήρα

του Εθνικού Πάρκου.

Την ίδια στιγμή ειδικοί επιστήμονες εξέφρασαν την άποψη ότι η μεγαλύτερη

εκκρεμότητα ακούει στο όνομα Ζώνη Οικιστικού Ελέγχου της Βορειοανατολικής

Αττικής. Παρ’ ότι το υπουργείο ΠΕΧΩΔΕ προωθεί την υλοποίηση της, με την οποία

θα καθορισθούν λεπτομερώς οι χρήσεις γης και οι συντελεστές δόμησης της

ευρύτερης περιοχής εφαρμογής της, η μη εφαρμογή ακόμη και σήμερα, εκτιμούν

πολλοί πολεοδόμοι, «μπορεί να ανοίξει την όρεξη σε ορισμένους οι οποίοι θα

ήθελαν να μετατρέψουν τον Σχινιά σε γουότερλαντ».

Όπως προβλέπει το σχετικό προεδρικό διάταγμα, το Εθνικό Πάρκο του υγροβιότοπου

του Σχινιά χωρίζεται σε τρεις κύριες ζώνες, οι δύο πρώτες των οποίων

διακρίνονται σε οκτώ επιμέρους ζώνες. Τη διοίκηση του Εθνικού Πάρκου θα

αναλάβει φορέας διαχείρισης, ο οποίος θα συσταθεί εντός χρονικού διαστήματος

18 μηνών από την ισχύ τού εν λόγω νόμου. Μέχρι την ίδρυση του σχετικού φορέα,

την ευθύνη παρακολούθησης του νόμου θα επιφορτισθεί ο Οργανισμός της Αθήνας, ο

οποίος και θα καταρτίσει τον κανονισμό λειτουργίας της διοίκησης, αλλά και του

σχεδίου διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου.

«Στόχος μας είναι η περιβαλλοντική προστασία του Σχινιά. Θα πρέπει να γίνει

γνωστό ότι ο υγροβιότοπος του Σχινιά δεν είναι προστατευόμενη περιοχή»,

τονίζει στα «ΝΕΑ» ο γενικός γραμματέας του υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ κ. Ηλίας

Μπεριάτος. «Με το σχέδιο νόμου για τη δημιουργία Εθνικού Πάρκου, ρυθμίζουμε

για πρώτη φορά τις χρήσεις γης της περιοχής, ενώ τίθενται οι κανόνες

λειτουργίας τού υπό σύσταση φορέα διαχείρισης».

Όπως σημειώνει ο κ. Μπεριάτος, «από τα 12 χιλιάδες στρέμματα του Πάρκου, οι

ολυμπιακές εγκαταστάσεις του κέντρου κωπηλασίας και του κανόε καγιάκ θα

καταλάβει έκταση μόνο 1.300 στρεμμάτων. Θα πρέπει δε, να υπογραμμισθεί ότι

σήμερα το 55% της έκτασης των 12.000 στρεμμάτων είναι τσιμέντο, η πίστα του

αεροδρομίου, το οποίο προβλέπεται να… ξηλώσουμε».

Αναφερόμενος στην αμφισβήτηση που εκφράζουν οι περιβαλλοντικές οργανώσεις για

ττις δυνατότητες της Μακαρίας Πηγής να τροφοδοτήσει με νερό τις εγκαταστάσεις

κωπηλασίας και κανόε καγιάκ, ο γενικός γραμματέας του ΥΠΕΧΩΔΕ σημείωσε πως

«κάτι τέτοιο δεν ισχύει, καθώς πρόσφατη υδρογεωλογική μελέτη που εκπόνησε το

υπουργείο Γεωργίας έδειξε ότι ακόμη και την καλοκαιρινή περίοδο έχει τη

δυνατότητα να τροφοδοτήσει πλήρως τον υποδοχέα».

Όσον αφορά το μοναδικό δάσος με τις κουκουναριές (ένα από τα τρία που υπάρχουν

στη χώρα), ο κ. Μπεριάτος εξέφρασε την άποψη ότι όχι μόνο δεν θα υποβαθμισθεί,

αλλά απεναντίας θα τονωθεί. «Αυτά τα δάση θέλουν ένα προσεγμένο ισοζύγιο

γλυκού και αλμυρού νερού, το οποίο σήμερα είναι διαταραγμένο, αφού υπάρχει

έλλειψη γλυκού νερού. Με την υδρογεωλογική μελέτη αυτό το πρόβλημα αναμένεται

να λυθεί άπαξ διά παντός».

Για το ενδεχόμενο η περιοχή να ρυπανθεί από τα λύματα του κωπηλατικού κέντρου,

ο γενικός γραμματέας σημείωσε ότι «δεν απαιτείται η δημιουργία κέντρου

βιολογικού καθαρισμού. Απλώς και μόνον ενός κεντρικού αγωγού, μέσω του οποίου

θα μεταφέρονται στην περιοχή του Μαραθώνα».

Πλούσια χλωρίδα και καταφύγιο αποδημητικών πουλιών

Η περιοχή του Σχινιά έχει πλούσια βιοποικιλότητα. Εκεί μπορείς να συναντήσεις

φυτά, ζώα, έντομα, ψάρια, τα οποία δεν τα βρίσκεις εύκολα. «Η δημιουργία εκεί

των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων θα οδηγήσει στην υποβάθμιση του περιβάλλοντος και

στη μη αρμονική συνύπαρξη ανθρώπου και φύσης», υποστηρίζουν οι οικολογικές

οργανώσεις.

Η οικολογική σημασία της περιοχής είναι τεράστια. Στο κέντρο της βρίσκεται ο

υγρότοπος του Μαραθώνα. Ο υγρότοπος αυτός δέχεται ποσότητες θαλασσινού νερού

το καλοκαίρι, ενώ τον χειμώνα και την άνοιξη κατακλύζεται από βροχοπτώσεις και

υφάλμυρο νερό προερχόμενο από πηγές. «Τα υγρά λιβάδια, τα αρμυρίκια, οι

καλαμιώνες και η αλοφυτική βλάστηση τού περιοδικώς κατακλυζόμενου έλους

αποτελούν καταφύγιο για πολλά είδη πουλιών», αναφέρει ενδεικτικά η επίσημη

έκθεση του WWF Ελλάς, της Ελληνικής Εταιρείας της Φύσης και της Ελληνικής

Εταιρείας Προστασίας του Περιβάλλοντος και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς προς

το Συμβούλιο της Επικρατείας.

Βορειοδυτικά του υγρότοπου βρίσκεται η Μακαρία Πηγή. «Πρόκειται για σύστημα

λιμνοπηγών, συνδεδεμένων μεταξύ τους με τάφρο, του οποίου τα νερά καταλήγουν

στη θάλασσα», αναφέρεται στην ίδια έκθεση. Οι καλαμιές της περιοχής των πηγών

αποτελούν καταφύγιο αποδημητικών πουλιών, ενώ στην ίδια τη Μακαρία Πηγή

συναντάει κανείς το ενδημικό υποείδος ψαριού του γλυκού νερού με την ονομασία

seudophonixus marathonicus, το οποίο δεν συναντάται αλλού. Ιδιαίτερη σημασία

δίνεται στο δάσος κουκουναριάς, 1.200 στρεμμάτων, που καλύπτει μάλιστα μεγάλη

έκταση δίπλα στη θάλασσα. Η χερσόνησος της Κυνόσουρας, ανατολικά του έλους,

αποτελεί ένα τυπικό μεσογειακό οικοσύστημα με θαμνώδη και φρυγανική βλάστηση,

το οποίο έχει ελάχιστα επηρεαστεί από ανθρώπινες δραστηριότητες. Αποτέλεσμα

είναι να συναντάει κανείς εκεί πολλά είδη φυτών.

Ο Σχινιάς, αν και είναι μια μικρή σε έκταση περιοχή, περιέχει πολλά είδη

βιοτόπων. Δάσος κουκουναριάς στην άμμο, έλη, εσωτερικά γλυκά νερά και εκτάσεις

με δασώδη μεσογειακή βλάστηση, και όλα σε μία μόνο περιοχή. «Πρόκειται

συγκεκριμένα για μια μικρογραφία των πιο αντιπροσωπευτικών οικοσυστημάτων της

Ανατολικής Ευρώπης», τονίζει η Θεοδότα Νάντσου από το WWF Ελλάς. Η περιοχή

είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα μεταναστευτικά πουλιά. «Είναι ένας από τους

ελάχιστους σταθμούς για τη χειμερινή και ανοιξιάτικη μετανάστευση των υδρόβιων

πουλιών», συμπληρώνει. Στην περιοχή έχουν καταγραφεί 750 είδη χλωρίδας. Η

σημαντικότερη παρουσία είναι όμως των πουλιών. Προστατευόμενα, αλλά και

απειλούμενα, είδη πουλιών βρίσκουν εκεί καταφύγιο. Σύμφωνα με τα στοιχεία της

Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, μέχρι τώρα έχουν καταγραφεί 176 είδη

πουλιών. «Κάνοντας μια ήρεμη βόλτα στο πευκοδάσος και αν είμαστε λίγο

προσεκτικοί και τυχεροί μπορούμε να δούμε έναν γελαδάρη να καθαρίζει τα φτερά

του, ένα φοινικόπτερο ή ακόμα και μια χαλκόκοτα. Στην περιοχή κυκλοφορούν

ακόμα γερακίνες, χρυσογέρακα, αλλά και νεροκοτσέλα. Λιμόζα, αλλά και

μαυροκέφαλοι ή καστανοκέφαλοι γλάροι. Και φυσικά, κοκκινολαίμηδες,

ψευταηδόνια, τρύγοι, γκιώνες, κούκοι, κουκουβάγιες και πολλά πολλά άλλα».

Η οικολογική σημασία του Σχινιά, όπως είναι σήμερα, έχει καταγραφεί και από

σχετικές οδηγίες που έχουν εκδοθεί κατά καιρούς από την Ευρωπαϊκή Ένωση.

«Πρέπει να σημειωθεί ότι στο τελευταίο Βιογεωγραφικό Σεμινάριο τονίστηκε πως ο

Σχινιάς φιλοξενεί τη σημαντικότερη στην Ελλάδα έκταση του τύπου “Θίνες με δάση

Pinus Pinea”. Σύμφωνα με τον επιστημονικό κατάλογο, αυτός ο τύπος οικοτόπου

απαντά σε τρεις μόνον περιοχές. Στην Σκιάθο, στον Σχινιά και στο Δέλτα Κηρέα»,

εξηγεί η κ. Νάντσου. «Στα πρακτικά του σεμιναρίου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή κάλεσε

την Ελλάδα να διασφαλίσει προτείνοντας επιπρόσθετες περιοχές, επαρκή

αντιπροσωπευτικότητα των ακόλουθων τύπων οικοτόπων».

Διχασμένοι οι κάτοικοι της περιοχής

Η κατασκευή στον Σχινιά των Ολυμπιακών εγκαταστάσεων έχει διχάσει τους

κατοίκους και τους φορείς της περιοχής.

Σήμερα στην περιοχή υπάρχουν ένα μικρό ιδιωτικό αεροδρόμιο, το οποίο θα

σταματήσει να λειτουργεί όταν κατασκευαστούν οι αθλητικές εγκαταστάσεις, μία

Ναυτική Βάση (εντύπωση προκαλούν οι δύο μεγάλες κεραίες που υπάρχουν εκεί και

οι οποίες επίσης θα απομακρυνθούν) και εξοχικές κατοικίες. «Οι περισσότερες

από αυτές και ιδιαίτερα εκείνες που βρίσκονται ακριβώς πάνω στο κύμα, δίπλα

από τη

θάλασσα, παραχωρήθηκαν κατά τη διάρκεια της χούντας», εξηγεί η κ. Αλεξάνδρα

Χαΐνη, από το Ελληνικό Γραφείο του WWF που έχει ασχοληθεί επανειλημμένως με

την περιοχή του Σχινιά. «Τα οικόπεδα έγιναν ταβέρνες και αυτές έγιναν πολυτελή

σπίτια, καθώς περνούσαν τα χρόνια», λέει.

Οι κάτοικοι φοβούνται, πάντως, τον κόσμο που θα συρρέει στην περιοχή κατά τους

Ολυμπιακούς Αγώνες. «Σύμφωνα με τον φάκελο υποψηφιότητας, οι εγκαταστάσεις θα

εξυπηρετούν 10.000 θεατές.

Κατά τη διάρκεια των Αγώνων προβλέπεται μεταφορά των θεατών με λεωφορεία και

πούλμαν. Αυτό θα προκαλέσει υποβάθμιση του δάσους και της περιοχής», τονίζει η

κ. Κουφόγιωργα, η οποία διατηρεί εξοχική κατοικία στην περιοχή.

«Αγόρασα το οικόπεδο πριν από χρόνια, όταν εδώ δεν πατούσε ψυχή και τώρα, όσο

να ‘ναι, μου κακοφαίνεται που θα κυκλοφορεί τόσος κόσμος», συμπληρώνει.

Οι εγκαταστάσεις του κέντρου κωπηλασίας στον Σχινιά θα είναι μόνιμες. Οι

κάτοικοι φοβούνται ότι η διοργάνωση συνεχών αγώνων χειμώνα και καλοκαίρι θα

υποβαθμίσει επίσης την περιοχή. «Μέχρι τώρα ο Σχινιάς δέχεται ανθρωπογενείς

πιέσεις μόνον το καλοκαίρι.

Η κατασκευή των εγκαταστάσεων στην περιοχή θα αποτελέσει πόλο έλξης διάφορων

δραστηριοτήτων, καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους», τονίζουν οι οικολογικές

οργανώσεις στην έκθεση που υπέβαλλαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας.

Πολλοί μόνιμοι κάτοικοι της περιοχής πιστεύουν, πάντως, ότι η γύρω περιοχή θα

μπει σε μια τροχιά εμπορικής και οικονομικής ανάπτυξης. «Θα δημιουργηθούν στις

γύρω περιοχές, όπως είναι ο Μαραθώνας και η Νέα Μάκρη, καινούργια καταστήματα,

επιχειρήσεις. Αυτό σημαίνει αυτόματα νέες θέσεις εργασίας και μεγαλύτερη

κυκλοφορία του χρήματος», λέει, τέλος, ιδιοκτήτης εστιατορίου στη Νέα Μάκρη.