Ξεκίνησε από τον Βόλο, γιος γιατρού, χειρουργού, με δική του κλινική. Ο
Δημήτρης Τριχόπουλος, έγινε κι ο ίδιος γιατρός, αν και όχι σαν τον πατέρα του
καθώς από την επιστήμη του χειρουργείου, της, από μία άποψη, σκληρής
πρακτικής, επέλεξε τη επιστήμη της σκέψης, της ανάλυσης, των στοιχείων.
Έγινε παθολόγος και ειδικεύτηκε στην επιδημιολογία- είναι ένας από τους πιο
γνωστούς και σεβαστούς επιδημιολόγους στον κόσμο ενώ πριν από ένα περίπου
χρόνο ως νέο μέλος της Ακαδημίας Αθηνών τάραξε τα νερά μιλώντας περί Έρωτος
και Υγείας. Από το 1989 ως πρόσφατα είχε την διεύθυνση του Τμήματος
Επιδημιολογίας του Χάρβαρντ και λίγο αργότερα και του Κέντρου Πρόληψης
Καρκίνου του ίδιου πανεπιστημίου.
Χαρακτηρίστηκε συντηρητικός όταν, κόντρα στην γενική ανησυχία, δήλωσε ότι δεν
υπάρχει γνωστός κίνδυνος από τις διοξίνες και οι θέσεις του στις κοσμογονικές
αλλαγές του καιρού μας συχνά ξαφνιάζουν: Δεν πιστεύει ότι ο κίνδυνος από τα
10.000 χημικά που μπαίνουν στη κυκλοφορία κάθε χρόνο είναι μεγάλος, αλλά
κρίνει ότι θα έπρεπε να υπάρχει συλλογική πίεση ώστε να βελτιώνονται οι
μηχανισμοί ελέγχου, υποστηρίζει ότι τα γενετικά μεταλλαγμένα τρόφιμα είναι μία
τεχνολογική επανάσταση που, κάποια στιγμή, θα καλύπτουν σημαντικές ανάγκες,
θεωρεί τις διαδικασίες της κλωνοποίησης επιστημονική πρόοδο που δεν θα
δημιουργήσει ηθικά προβλήματα, και τονίζει ότι είμαστε όλοι συνυπεύθυνοι για
τη ρύπανση του περιβάλλοντος με την στάση και τις απαιτήσεις μας.
|
| Από τον Βόλο στο Χάρβαρντ της Βοστώνης και από κει, πίσω πάλι, στην Ακαδημία Αθηνών. Όπως λέει: «Η γνώση είναι δύναμη» αλλά… «Η δύναμη του κόσμου είναι η οργή του»…
|
Έχοντας διεθνή εμπειρία από υπηρεσίες υγείας θεωρεί ότι η Ελλάδα έχει καλή
ιατρική και κακή οργάνωση, όπως έχει και καλή επιστημονική έρευνα, διαπιστώνει
ότι το ΕΣΥ δεν κατάφερε να βλαστήσει στην Ελλάδα του χρηματιστηρίου. Τολμάει
να ζητήσει αντιδημοτικά όπως τα χαρακτηρίζει ο ίδιος μέτρα για την
αντιμετώπιση της κατάστασης, όπως το να… αντικατασταθεί το ένα τρίτο των
υπαλλήλων του υπουργείου Υγείας αλλά απαλλάσσει, διαχρονικά, την πολιτική
ηγεσία του υπουργείου Υγείας που βρίσκει ότι… δεν υπήρξε ούτε είναι μειονεκτική.
Η… συνέντευξη του Δημήτρη Τριχόπουλου ξεκίνησε ως «30 ερωτήσεις» με το
γνωστό στυλ των κοφτών ερωταπαντήσεων. Μόνο που οι, πραγματικά πολύ
ενδιαφέρουσες, απαντήσεις του διάσημου καθηγητή υπαγόρευσαν μια διαφορετική
προσέγγιση. Έτσι, δημοσιεύουμε σήμερα τις απαντήσεις του κ. Δημήτρη
Τριχόπουλου, έτσι όπως ακριβώς δόθηκαν, γραπτά, στις ερωτήσεις μας για τη
στήλη «30 ερωτήσεις» χωρίς σχόλια αλλά και χωρίς τη δυνατότητα αντιπαράθεσης
άλλων απόψεων που θα ήταν αναπόφευκτες σε μία ζωντανή συζήτηση.
Αισιοδοξία
Ερώτηση: Η ζωή των ανθρώπων σήμερα;
Απάντηση: Περιμένετε μια καταδικαστική απάντηση, αλλά δεν θα την έχετε.
Μεγαλύτερο ποσοστό ανθρώπων σήμερα από οποιαδήποτε άλλη περίοδο, τόσο στην
Ελλάδα όσο και στον κόσμο γενικότερα ζει σε ικανοποιητικές ή τουλάχιστον
αποδεκτές συνθήκες χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ακόμα μεγάλες
ομάδες που ζουν σε φτώχεια και αποστέρηση.
Ερώτηση: Και στο μέλλον;
Απάντηση: Είμαι αισιόδοξος. Η συλλογική συνείδηση διαμορφώνεται γρήγορα με τα
μέσα ηλεκτρονικής επικοινωνίας και δεν μπορεί να είναι, σε ακραία μορφή, τόσο
απάνθρωπη όσο η ατομική συνείδηση των τυράννων του παρελθόντος.
Ερώτηση: Μολυσμένα κοτόπουλα, μολυσμένα τυριά, μολυσμένα γάλατα,
μολυσμένη κόκα κόλα, τρελές αγελάδες, πώς να το αντιμετωπίσει αυτό ο κόσμος;
Απάντηση: Όσα επισημαίνετε είναι σωστά, αλλά να μη λησμονούμε ότι στις
περισσότερες χώρες του κόσμου, με εξαίρεση ίσως μερικές της Ανατολικής
Ευρώπης, οι δείκτες υγείας βελτιώνονται συνεχώς. Αυτό που συμβαίνει σήμερα
είναι ότι γνωρίζουμε καλύτερα τι γίνεται στο περιβάλλον μας, σε σύγκριση με το
παρελθόν. Η δύναμη του κόσμου είναι η οργή του, η ψήφος του και τα μέσα
ενημέρωσης που τον έχουν ανάγκη για την κυκλοφοριακή τους επιτυχία.
Ερώτηση: Διοξίνες, κλοφέν, χημικά παντού, μέσα μας και έξω μας. Πόσο κινδυνεύουμε;
Απάντηση: Κάθε χρόνο εισέρχονται στην κυκλοφορία περίπου 10.000 νέες χημικές
ενώσεις, κυρίως για να καλύψουν καταναλωτικές ανάγκες. Είναι ενδεχόμενο μία ή
περισσότερες από τις ενώσεις αυτές να δημιουργούν παρενέργειες και κινδύνους.
Αυτό συνέβη στο παρελθόν και είναι σχεδόν αναπόφευκτο να γίνει και στο μέλλον.
Δεν υπάρχει όμως τρόπος να ανατραπούν οι παγκόσμιες τάσεις. Εκείνο που
χρειάζεται είναι η άσκηση συλλογικής πίεσης, ώστε να βελτιώνονται και να
επεκτείνονται οι μηχανισμοί ελέγχου. Ο κίνδυνος πάντως, με βάση την εμπειρία
του παρελθόντος, δεν είναι μεγάλος. Ας μην ξεχνάμε ότι οι χημικοί κίνδυνοι δεν
έχουν την εγγενή δυνατότητα της ατέρμονης αναπαραγωγής την οποία έχουν οι
βιολογικοί παράγοντες.
Ερώτηση: Και τα γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα;
Απάντηση: Είναι δύσκολο να σταματήσει μια τεχνολογική επανάσταση. Αυτήν τη
στιγμή είναι περισσότεροι αυτοί που έχουν επιφυλάξεις από αυτούς που τα
στηρίζουν, τουλάχιστον στην Ευρώπη. Νωρίτερα ή αργότερα όμως, η ισορροπία θα
ανατραπεί, όταν διαμορφωθούν γενετικά τροποποιημένα τρόφιμα που καλύπτουν μια
σημαντική ανάγκη ή ανταποκρίνονται σε συγκεκριμένες προσδοκίες.
Ερώτηση: Το περιβάλλον στο οποίο ζούμε σήμερα είναι το καλύτερο για το
ανθρώπινο είδος;
Απάντηση: Ασφαλώς όχι, αλλά ας μην ξεχνάμε, ότι αν μας ενοχλεί η κυκλοφοριακή
συμφόρηση και η ρύπανση της ατμόσφαιρας είναι επειδή θέλουμε όλοι να έχουμε
αυτοκίνητο. Ενδόμυχος, εγωιστικός πόθος μας θα ήταν να έχουμε εμείς
αυτοκίνητο, αλλά όχι οι άλλοι, ώστε να κυκλοφορούμε άνετα σε καθαρή
ατμόσφαιρα. Όταν τα αγαθά μοιράζονται, μοιραζόμαστε και τις παρενέργειές τους.
Ερώτηση: Και αυτό που θα κληροδοτήσουμε στα παιδιά μας;
Απάντηση: Η περιβαλλοντική συνείδηση δεν υπήρχε πριν από 30 χρόνια, ενώ
υπάρχει σήμερα. Επιπλέον, ο ραγδαίος ρυθμός αύξησης του πληθυσμού της γης και
η τάση συγκέντρωσης σε αστικά κέντρα, οι δύο παράγοντες που συναπεργάζονται
την καταστροφή του περιβάλλοντος, δείχνουν ελπιδοφόρα σημεία σύγκαμψης.
Ερώτηση: Αγανακτείτε με την κοινωνική πραγματικότητα;
Απάντηση: Ναι. Ο ατομοκεντρισμός ή, στην καλύτερη περίπτωση, ο
οικογενειοκεντρισμός είναι οι δεσπόζουσες κινητήριες δυνάμεις. Σε κάποιο βαθμό
η ανάδειξη του κράτους πρόνοιας αναίρεσε μερικούς από τους λόγους που
διαμόρφωναν την κοινωνική συνοχή ως μηχανισμό στήριξης και ασφαλιστικής δικλείδας.
Εκμετάλλευση
|
| Τριάντα πέντε χρόνια κοινής ζωής μοιράζεται ο Δημήτρης Τριχόπουλος με τη σύντροφό του Αντωνία. Το έχει άλλωστε δηλώσει, ότι είναι υπέρ της μονογαμίας. «Ο έρωτας στην αφηρημένη του υπόσταση επηρεάζει τα πάντα και δεν επηρεάζεται από τίποτα», λέει
|
Ερώτηση: Μισείτε κάποιους γι’ αυτήν;
Απάντηση: Δεν μισώ, αλλά αποδοκιμάζω το καθεστώς της εκμετάλλευσης που
καθιερώθηκε προκλητικά στις διαπροσωπικές σχέσεις σε μερικά επαγγέλματα που
έπρεπε να διατηρούν τον κοινωνικό τους συμβολισμό.
Ερώτηση: Ο απλός άνθρωπος νιώθει να απειλείται από όλα και να μην έχει
διέξοδο. Έχει δίκιο;
Απάντηση: Η προοδευτική μετακίνηση της συγκεντρωμένης δύναμης από τους
πολιτικούς στους οικονομικούς παράγοντες είναι ανησυχητική, επειδή ο απλός
άνθρωπος μπορεί να διαπραγματευτεί με την πολιτική εξουσία, αλλά όχι με την
οικονομική εξουσία.
Ερώτηση: Περνάει τίποτα από το χέρι μας;
Απάντηση: Η γνώση είναι δύναμη και η γνώση προσπελάζεται με την παιδεία. Όταν
αναγνωρίσουμε τα προβλήματα θα βρούμε τον τρόπο αντιμετώπισής τους, αλλά η
δύναμη αναγνώρισης εξαρτάται από την παιδεία μας.
Ερώτηση: Από ποιον να ζητήσουμε ευθύνες;
Απάντηση: Όταν λειτουργούν οι δημοκρατικοί θεσμοί εκείνη που πιστώνεται και
χρεώνεται τις επιτυχίες και αποτυχίες είναι η πολιτική ηγεσία.
Ερώτηση: Ποια είναι η γνώμη σας για την ευγονική;
Απάντηση: Η ευγονική έχει ένα επικίνδυνο παρελθόν, το οποίο πρέπει να
συνεκτιμηθεί κατά τη διαμόρφωση των επιλογών του μέλλοντος. Μερικοί θεωρούν
ότι είναι δικαιολογημένη η προληπτική έκτρωση αν το παιδί έχει κάποια
διανοητική υστέρηση, αλλά τι θα γίνει αν το παιδί είναι διανοητικά μέτριο αντί
να είναι ιδιαίτερα έξυπνο;
Ερώτηση: Η κλωνοποίηση είναι και ηθικό πρόβλημα;
Απάντηση: Οι διαδικασίες τις οποίες συνεκφράζουμε με τον όρο κλωνοποίηση,
αποτελούν επιστημονική πρόοδο. Δεν νομίζω ότι θα δημιουργήσουν ηθικά προβλήματα.
Ερώτηση: Πώς βλέπετε τις τράπεζες σπέρματος;
Απάντηση: Καταρχήν θετικά.
Ερώτηση: Η παροχή υγείας στο εξωτερικό είναι καλύτερη από ό,τι στην Ελλάδα;
Απάντηση: Σε μερικές χώρες ναι, σε άλλες όχι. Η Ελλάδα έχει καλή ιατρική και
κακή οργάνωση. Παράλληλα, υπάρχει στη χώρα μας η τάση ανάδειξης της
τεχνολογίας σε αυταξία, με παραμερισμό των χαρακτηριστικών που άλλοτε τιμούσαν
την ιατρική της χώρας μας.
Ερώτηση: Πολιτική Υγείας στην Ελλάδα; Πριν και τώρα.
Απάντηση: Η μεταρρύθμιση που έγινε από τον αείμνηστο Γεννηματά δεν μπόρεσε να
βλαστήσει στη νέα κοινωνική πραγματικότητα της σύγχρονης Ελλάδας. Είναι
δύσκολο να συνταιριάξει κανείς την Ελλάδα του Χρηματιστηρίου με το Εθνικό
Σύστημα Υγείας.
Ερώτηση: Η πολιτική επηρεάζει την Υγεία;
Απάντηση: Ασφαλώς. Είναι επίσης βέβαιο ότι η σχέση είναι αμφίδρομη.
Ερώτηση: Για την προστασία της υγείας του πολίτη, χρειάζεται…
Απάντηση: Στελέχωση των υπηρεσιών του υπουργείου Υγείας με φωτισμένους
ανθρώπους που διαθέτουν ευρεία παιδεία, σύγχρονη προοπτική και αφιλοκέρδεια
που να προσεγγίζει τον βαθμό της επιστημονικής αυτοθυσίας. Χρειάζεται επίσης,
να αλλάξουν τα ποσοτικά και ποιοτικά χαρακτηριστικά του ιατρικού σώματος με
μέτρα που είναι τόσο απαραίτητα όσο και αντιδημοτικά.
Ερώτηση: Τι εμβόλιο θα κάνατε στην πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας;
Απάντηση: Η πολιτική ηγεσία του υπουργείου Υγείας δεν υπήρξε, ούτε είναι,
μειονεκτική. Αντίθετα πρέπει να αντικατασταθεί το ένα τρίτο των στελεχών του
υπουργείου Υγείας, είτε πρόκειται περί υπαλλήλων είτε περί συμβούλων.
Χαρακτηριστικά αναφέρω ότι βασικοί εκπρόσωποι του υπουργείου Υγείας στον
ευρύτερο ευρωπαϊκό χώρο μπορεί να μη γνωρίζουν ξένη γλώσσα ή να ανευρίσκονται
με δυσκολία στις διεθνείς βάσεις ιατρικών δεδομένων (στις οποίες πολλαπλώς
καταγράφονται πολλές εκατοντάδες Ελλήνων επιστημόνων).
Η μικρότητα
Ερώτηση: Τι θα αλλάζατε στην πολιτική υγείας στην Ελλάδα, αν μπορούσατε;
Απάντηση: Θα έδινα έμφαση στην ιατρική παιδεία και στην πρωτοβάθμια φροντίδα
υγείας αρχίζοντας από την κεφαλή με δραστικά μέτρα.
Ερώτηση: Τι σας ενοχλεί στη σημερινή πραγματικότητα στη χώρα μας;
Απάντηση: Δεν με ενοχλεί η σύγκρουση συμφερόντων, αλλά εξοργίζομαι όταν η
μικρότητα και η ευτέλεια καταταλαιπωρούν τον πολίτη. Αισθάνομαι επίσης αμήχανα
όταν βλέπω την αντιπαράθεση των ιδεών να υποκαθίσταται προοδευτικά από την
αντιπαράθεση των οικονομικών αξιών.
Ερώτηση: Υπάρχει επιστημονική έρευνα υψηλού επιπέδου στη χώρα μας;
Απάντηση: Η επιστημονική έρευνα στη χώρα μας είναι συγκρίσιμη με αυτήν που
γίνεται στη Νορβηγία ή στο Βέλγιο, χώρες με αντίστοιχα πληθυσμιακά μεγέθη και
μάλιστα πλουσιότερες από την Ελλάδα. Υπάρχει επομένως σοβαρή επιστημονική
έρευνα στην Ελλάδα, αλλά υπάρχουν σημαντικά περιθώρια αναβάθμισης. Είναι
απογοητευτικό ότι υπάρχει πολύ μικρή σχέση στην Ελλάδα μεταξύ των ερευνητικών
μονάδων και των προσώπων που χρηματοδοτούνται και εκείνων που αποδίδουν ερευνητικά.
Ερώτηση: Ενισχύεται όσο πρέπει από το κράτος;
Απάντηση: Το κράτος και τα ευρωπαϊκά ταμεία ενισχύουν αρκετά την έρευνα, αλλά
τα κριτήρια δεν είναι πάντα αντικειμενικά και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι
κομματικά. Πάντως η έρευνα δεν είναι ο φτωχός συγγενής στην ελληνική
επικράτεια, όπως συχνά αναφέρεται. Ας μην ξεχνάμε, ότι το μεγαλύτερο ποσοστό
των Ελλήνων ερευνητών έχει πρακτικά μόνιμες θέσεις, πράγμα που δεν συμβαίνει
στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Ερώτηση: Ποιες θεωρείτε τις μεγαλύτερες επιστημονικές ανακαλύψεις της
εποχής μας;
Απάντηση: Στο πρώτο ήμισυ του αιώνα μας ήμασταν μάρτυρες επαναστάσεων στον
τομέα της φυσικής (η εναλλακτικότητα στις έννοιες ύλης και ενέργειας). Στο
δεύτερο ήμισυ ήμασταν μάρτυρες αντίστοιχων επαναστάσεων στον τομέα της
βιολογίας (η χιονοστιβάδα των ανακαλύψεων που ακολούθησε την αναγνώριση της
δομής του DNA).
Ερώτηση: Και ποιες τις πιο ελπιδοφόρες για το μέλλον;
Απάντηση: Παρά τους ενδεχόμενους κινδύνους από την πυρηνική ενέργεια, είναι
ελπιδοφόρο ότι δεν απειλούμεθα πια από εξάντληση των πηγών ενέργειας.
Ερώτηση: Και ο έρωτας στην εποχή του AIDS και της κλωνοποίησης;
Απάντηση: Ο έρωτας στην αφηρημένη του υπόσταση επηρεάζει τα πάντα και δεν
επηρεάζεται από τίποτα.
Ερώτηση: Η κοινωνία μας φτιάχνει δυστυχισμένους ανθρώπους;
Απάντηση: Η έννοια του καλού δεν υπάρχει χωρίς την έννοια του κακού και η
έννοια της ευτυχίας που όλοι αναζητούμε, δεν υπάρχει χωρίς την έννοια της
δυστυχίας. Όσα περισσότερα γνωρίζουμε, τόσα περισσότερα παράθυρα έχουμε προς
την ευτυχία, αλλά και τη δυστυχία.
Ερώτηση: Ποιο είναι το μεγαλύτερο αγαθό, αν θεωρήσουμε τη ζωή ως το πρώτο;
Απάντηση: Εδώ έχω μια πολύ πρωτότυπη απάντηση η υγεία μας.
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ
Γεννήθηκε: Στον Βόλο στις 9 Δεκεμβρίου 1938
Μεγάλωσε: Στον Βόλο
Έζησε: Στην Αθήνα και τη Βοστώνη
Αγάπησε: Ναι
Νοσταλγεί: Μερικές φορές
Ονειρεύεται: Πάντοτε
Δεν ξεχνά: Τις υποχρεώσεις του
Μισεί: Το μίσος, την αγένεια και τα πολλά λόγια
Φοβάται: Το εγκεφαλικό επεισόδιο και την Αλτσχάιμερ
Θέλει να σταματήσει: Ποτέ
Δεν ακούει: Ακούει.
