|
|
|
|
ΚΕΙΜΕΝΟ
Ζεύς οsν δείσας περί τ΅ γένει (ΤΜ)μ΅ν, μή àπόλοιτο πÄν,
^ΕρμÉν πέμπει ôγοντα ε¨ς àνθρώπους α¨δ΅ τε καί δίκην,
Υenν’ εrεν πόλεων κόσμοι τε καί δεσμοί φιλίας συναγωγοί. âρωτ/Ä οsν
^ΕρμÉς Δία, τίνα οsν τρόπον δοίη δίκην καί α¨δ΅ àνθρώποις·
πότερον ½ς αî τέχναι νενέμηνται, ο~τω καί ταύτας νείμω; νενέμηνται δέ
zδε· εxς öχων ¨ατρικήν πολλοÖς îκανός ¨διώταις, καί οî
ôλλοι δημιουργοί· καί δίκην δή καί α¨δ΅ ο~τω θ΅ âν τοÖς
àνθρώποις, ¦ âπί πάντας νείμω; \Επί πάντας öφη ï Ζεύς,
καί πάντες μετεχόντων· οé γάρ ôν γένοιντο πόλεις, ε¨
çλίγοι αéτ΅ν μετέχοιεν oeσπερ ôλλων τεχν΅ν· καί νόμον γε
θές παρ’ âμοÜ, τόν μή δυνάμενον α¨δοÜς καί δίκης μετέχειν
κτείνειν ½ς νόσον πόλεως.Ο~τω δή, t Σώκρατες, καί διά ταÜτα oYen τε
ôλλοι καί \ΑθηναÖοι, ¬ταν μέν περί àρετÉς
τεκτονικÉς Fq λόγος ¦ ôλλης τινός δημιουργικÉς,
çλίγοις οúονται μετεÖναι συμβουλÉς, καί âάν
τις âκτός üν τ΅ν çλίγων συμβουλεύFη, οéκ
àνέχονται, ½ς σύ φFής· ε¨κότως, ½ς âγώ φημί· ¬ταν δέ ε¨ς
συμβουλήν πολιτικÉς àρετÉς úωσιν, >=ν δεÖ διά
δικαιοσύνης πÄσαν ¨έναι καί σωφροσύνης, ε¨κότως παντός àνδρός
àνέχονται, ½ς παντί προσÉκον ταύτης γε μετέχειν τÉς
àρετÉς, ¦ μή εrναι πόλεις· α~τη, t Σώκρατες, τούτου
α¨τία. (22 στ.)
<Ρ>
<Β>ΜΕΤΑΦΡΑΣΗΒ>
<Ρ>
<Β>“Ο~τω δή, t Σώκρατες, … τούτου α¨τία”.Β>
<Ρ>
Να μεταφράσετε το απόσπασμα. (9 στ. – 10 μονάδες)
<Ρ>
<Β>ΕΡΩΤΗΣΕΙΣΒ>
<Ρ>
<Β>1. α) Β>Να εξηγήσετε πώς η αιδώς και η δίκη λειτουργούν ως
<Ρ>
<Β>“κόσμοι πόλεων καί δεσμοί φιλίας συναγωγοί”Β>.
<Ρ>
<Β> β)Β> Ποια μορφή πολιτεύματος απαιτείται για να εξελιχθεί
<Ρ>
και να ευδοκιμήσει η ευεργετική τους επίδραση;
<Ρ>
(15 μονάδες)
<Ρ>
<Β>2. “Ο~τω δή, … α¨τία” : Β>Ποιο επιχείρημα του
<Ρ>
Σωκράτη αντικρούει ο Πρωταγόρας; Σε ποιες
<Ρ>
βασικές αρχές του Αθηναϊκού πολιτεύματος
<Ρ>
παραπέμπει η απάντησή του; (15 μονάδες)
<Ρ>
<Β>3Β>. <Β> Β>H θέση της <Β>παιδείαςΒ> στην πολιτική φιλοσοφία του
<Ρ>
Πλάτωνα. Πώς σχετίζεται με το πρόγραμμα της
<Ρ>
Ακαδημίας; (10 μονάδες)
<Ρ>
<Β>4. α) Β>Να αποδώσετε μονολεκτικά το περιεχόμενο των
<Ρ>
φράσεων χρησιμοποιώντας παράγωγα της λέξης
<Ρ>
<Β>πόλις Β>(ως α΄ή ως β΄συνθετικό):
<Ρ>
<Ι>1) Πολύς λόγος, μάταιη συζήτηση για πολιτική………………Ι>
<Ρ>
<Ι> 2) H πόλη που είχε αποικίες………………………………………..Ι>
<Ρ>
<Ι> 3) Αστυνομικό σώμα από πολίτες………………………………..Ι>
<Ρ>
<Ι> 4) Απόκτηση ιθαγένειας από αλλοδαπό……………………….Ι>
<Ρ>
<Ι> 5) O άγιος που προστατεύει μια πόλη………………………….Ι>
<Ρ>
<Ι> 6) H ενεργός συμμετοχή στα κοινά ……………………….Ι>
<Ρ>
<Ι> 7) O ιερός βράχος των Αθηνών…………………………………….Ι>
<Ρ>
<Β>β) Β>Να σχηματίσετε σύνθετη λέξη της ν.ε.
<Ρ>
<Ι>(ουσιαστικό ήΙ> <Ι>επίθετοΙ>) συνδυάζοντας την πρόθεση <Β> Β>
<Ρ>
<Β>âν Β>με τις λέξεις : <Ι> φημί, τίθημι, öχω, γένος, νόμος, Ι>
<Ρ>
<Ι> κόσμος, λόγος, τέχνη, àρετή, δίκηΙ>. (10 μονάδες)
<Ρ>
<Ρ>
\Αλλά ταÜτα μέν δή πάντες âπιστάμεθα ¬τι βασιλεύς καί Τισσαφέρνης
ο~ς μέν âδυνήθησαν συνειλήφασιν (TM)μ΅ν, τοÖς δ’ ôλλοις
δÉλον ¬τι âπιβουλεύουσιν, ½ς, ¦ν δύνωνται,
<Ρ>
àπολέσωσιν. …. Es τοίνυν âπίστασθε ¬τι *μεÖς τοσοÜτοι
ùντες ¬σοι νÜν συνεληλύθατε μέγιστον öχετε καιρόν. Oî
γάρ στρατι΅ται οyτοι πάντες πρός *μÄς βλέπουσι, κôν μέν *μÄς
ïρ΅σιν àθυμοÜντας, πάντες κακοί öσονται, ¦ν δέ
*μεÖς αéτοί τε παρασκευαζόμενοι φανεροί qτε âπί τούς
πολεμίους καί τούς ôλλους παρακαλÉτε, εs úστε ¬τι <=ψονται *μÖν καί πειράσονται μιμεÖσθαι. (στ. 10)
ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Να γράψετε τη μετάφραση του κειμένου. (20 μονάδες).
ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ
1. α) – “οî γάρ στρατι΅ται οyτοι πάντες πρός *μÄς
βλέπουσι ,
κôν μέν ïρ΅σιν àθυμοÜντας, πάντες κακοί öσονται”.
Να τρέψετε την πρόταση στον αντίθετο αριθμό.
β) – Να μεταφέρετε στον ενεστώτα τους πιο κάτω
υπογραμμισμένους τύπους :
” … ο~ς μέν âδυνήθησαν συνειλήφασιν …κακοί
öσονται … ¬τι <=ψονται … καί πειράσονται“.
γ) ïρ΅σιν, öχετε : να γράψετε το β’
ενικό των εγκλίσεων
του Αορίστου β’.
δ) “μέγιστον öχετε καιρόν“: Να γράψετε τους
τρεις βαθμούς
του επιθέτου. (10 μονάδες)
2. α) àθυμοÜντας, φανεροί, *μÖν,
μιμεÖσθαι :
να αναγνωρίσετε συντακτικώς τις λέξεις.
β) “¬τι *μεÖς τοσοÜτοι ùντες μέγιστον
öχετε καιρόν” :
να γράψετε το είδος της πρότασης και το
συντακτικό της ρόλο.
γ) (Υπ.)“ôν ïρ΅σιν“…
(Απ.)“öσονται“ : να αναγνωρίσετε
το είδος του υποθετικού λόγου και να τον μετατρέψετε
ώστε να δηλώνει το πραγματικό. (10 μονάδες)
A. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Έτσι λοιπόν, Σωκράτη, και γι’ αυτούς τους λόγους και οι άλλοι και οι
Αθηναίοι, όταν γίνεται συζήτηση για ζήτημα σχετικό με την ικανότητα του
αρχιτέκτονα ή για κάποια άλλη τεχνική ικανότητα νομίζουν ότι λίγοι έχουν
δικαίωμα συμβουλής, και εάν κάποιος που είναι έξω από τους λίγους επιχειρεί να
δίνει συμβουλές, δεν τον δέχονται, όπως εσύ λες · σωστά (δεν τον δέχονται),
όπως εγώ ισχυρίζομαι· όταν όμως πηγαίνουν σε σύσκεψη για την πολιτική αρετή
(τέχνη), που πρέπει να διέπεται ολόκληρη από δικαιοσύνη και σωφροσύνη, ορθά
δέχονται κάθε άνθρωπο, με την ιδέα ότι αρμόζει στον καθένα να μετέχει σε αυτή
την αρετή, γιατί αλλιώς δεν είναι δυνατό να υπάρχουν πολιτείες· αυτή, Σωκράτη,
(είναι) η αιτία αυτού του πράγματος.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
1. α) H αιδώς και η δίκη είναι οι συνιστώσες της πολιτικής αρετής και
τα θεμέλια του συλλογικού βίου. H αιδώς ως συναίσθημα ντροπής
για κάθε πράξη που αποκλίνει από τον κώδικα ηθικής και η δίκη ως
έμφυτη αντίληψη για το δίκαιο είναι απαραίτητες προϋποθέσεις για
τη συγκρότηση και τη διατήρηση της πολιτείας. Παρέχουν τη
δυνατότητα στον άνθρωπο να τελειωθεί ηθικά, να διαμορφώσει ώριμη προσωπικότητα
περιορίζοντας τις αδυναμίες της ανθρώπινης φύσης του (εγωισμό –
ανευθυνότητα – ιδιοτέλεια – επιθετικότητα – απληστία) και ενισχύοντας
τις αρετές του (αυτοσεβασμό, αυτοέλεγχο, ειλικρίνεια, εντιμότητα
κ.λ.π.). Συντελούν στην αναβάθμιση των σχέσεων με τους συνανθρώπους του
και με την πολιτεία. H αιδώς εκδηλώνεται ως σεβασμός στις επιλογές των
άλλων, ως αναγνώριση της αξίας τους και των δικαιωμάτων τους. H δίκη
εκδηλώνεται ως ενσυνείδητη και αυτόβουλη υπακοή στους κανόνες
που διέπουν το συλλογικό βίο, ως περιορισμός της αδικίας και εξάλειψη της
ασυδοσίας. Επομένως συσφίγγουν τους κοινωνικούς δεσμούς, ενισχύουν το
πνεύμα συνεργασίας, αποτρέπουν τους ανθρώπους από αντικοινωνικές συμπεριφορές,
σφυρηλατούν χαρακτήρες που αντιστέκονται στην ανηθικότητα και τη διαφθορά.
Γι\ αυτό δικαιολογημένα συναποτελούν το ηθικό ιδεώδες του ελληνικού
πολιτισμού και θεωρούνται κόσμοι πόλεων.
β) H πραγμάτωση όμως της αιδούς και της δίκης στις ανθρώπινες σχέσεις
δεν είναι αυτονόητη· εκτός από τον προσωπικό αγώνα των ανθρώπων
απαιτείται και ένα πολιτικό πλαίσιο που θα ενθαρρύνει αυτόν τον αγώνα
και θα έχει ανάλογο προσανατολισμό. Γιατί για να τηρεί κάποιος τους κανόνες
δικαίου και για να επιθυμεί να αποφύγει την αποδοκιμασία και την αγανάκτηση
των άλλων πρέπει να δίνει έμφαση στη δημόσια εκτίμηση, δηλαδή να
υπολογίζει την κοινή γνώμη. Το μόνο πολιτικό σύστημα, στα πλαίσια του
οποίου ο πολίτης συνειδητοποιεί ότι το ατομικό συμφέρον εντάσσεται στο
συλλογικό και συμπορεύεται με αυτό είναι
η δημοκρατία. Γιατί μόνο μέσα σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα και η
κατοχύρωση των δικαιωμάτων κάθε πολίτη θεωρείται υπόθεση όλων και ο
σεβασμός προς τη δημόσια γνώμη
είναι ισχυρή ηθική δύναμη και, το σημαντικότερο,
“λειτουργεί ακατάπαυστα το αμείλικτο και αδέκαστο
δικαστήριο της κοινής γνώμης” (K. Κατσιμάνης).
2) Το επιχείρημα του Σωκράτη, το οποίο αντικρούει
ο Πρωταγόρας, είναι σχετικό με “το μη διδακτό της αρετής”
(κεφ. I) : “Οι Αθηναίοι, όταν αποφασίζουν για θέματα
πρακτικών τεχνών, συμβουλεύονται μόνον τους ειδικούς. Όταν πρόκειται να
αποφασίσουν για πολιτικά ζητήματα, θεωρούν ότι δεν υπάρχουν ειδικοί,
αλλά ότι όλοι είναι ικανοί να εκφέρουν γνώμη”. Απαντώντας στο επιχείρημα
αυτό ο Πρωταγόρας υποστηρίζει ότι το δικαίωμα να εκφέρουν όλοι άποψη είναι
λογικό, εφόσον “η πολιτική αρετή” (η αιδώς και η δίκη)
διανεμήθηκε σε όλους τους ανθρώπους ως απαραίτητη προϋπόθεση για την
αρμονική συμβίωση. Στην κατανομή της πολιτικής αρετής δεν εφαρμόστηκε η
λογική του καταμερισμού που ίσχυσε στις άλλες τέχνες. Επομένως, μπορεί
οποιοσδήποτε να ζητήσει το λόγο και να συμβουλεύσει τους συμπολίτες του. Τη
δυνατότητα αυτή κατοχυρώνουν στη δημοκρατική Αθήνα του 5ου αι. οι αρχές της
ισονομίας και της ισηγορίας, τις οποίες έμμεσα εκθειάζει
ο Πρωταγόρας.
3. H απάντηση βρίσκεται στην εισαγωγή του σχολικού βιβλίου
“Πλάτωνος Πρωταγόρας” (ΟΕΔΒ, έκδοση 1998) στα σημεία:
I) Στην πολιτική φιλοσοφία ….. θεώρηση του αγαθού (σελ.9)
II) O Πλάτωνας είχε σκοπό να μορφώσει … ( κόσμος των ιδεών )
(σελ. 7 – 8).
4. α) πολιτικολογία, μητρόπολη, πολιτοφυλακή,
πολιτογράφηση, πολιούχος, πολιτικοποίηση, Ακρόπολη.
β) έμφαση, ένθετο, ενοχή, εγγενής, έννομος,
εγκόσμια, έλλογος, έντεχνος, ενάρετος, ένδικα (μέσα).
B. ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ
Αλλά αυτά βέβαια όλοι τα γνωρίζουμε, ότι δηλαδή ο βασιλιάς και ο Τισσαφέρνης
έχουν συλλάβει όσους μπόρεσαν από μας , τους υπόλοιπους όμως φανερά τους
επιβουλεύονται , για να τους εξοντώσουν, αν μπορέσουν…. Να το ξέρετε λοιπόν
καλά ότι εσείς που είστε τόσοι, όσοι τώρα έχετε συγκεντρωθεί, έχετε μια πολύ
μεγάλη ευκαιρία. Γιατί όλοι οι στρατιώτες αυτοί έχουν στραμμένα τα βλέμματά
τους σε εσάς και, αν σας βλέπουν αποθαρρημένους, όλοι θα δειλιάσουν, αν όμως
και εσείς οι ίδιοι φανερά προετοιμάζεσθε εναντίον των εχθρών και τους άλλους
παρακινείτε (σε αυτό), να είστε βέβαιοι ότι θα σας ακολουθήσουν και θα
προσπαθήσουν να σας μιμηθούν.
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ
1. α) ” ^O γάρ στρατιώτης οyτος πÄς πρός âμέ (με)
βλέπει , κôν μέν ïρ/Ä àθυμοÜντα, πÄς
κακός öσται”.
β) ” ο~ς μέν δύνανται συλλαμβάνουσιν …κακοί
ε¨σι(ν) …
¬τι <=πονται … καί πειρ΅νται“.
γ) Αόριστος B‘
Οριστική Υποτακτική Ευκτική Προστακτική
( β. εν.) εrδες – öσχες, úδ/ης – σχ/Éς,
úδοις – σχοίης ¨δέ – σχές
δ) Θετικός Συγκριτικός Υπερθετικός
μέγαν μείζονα – μείζω μέγιστον
2. α) – àθυμοÜντας: κατηγορηματική μετοχή που
αναφέρεται στο αντικείμενο του ρ “ïρ΅σι”,
αίσθησης ρ\ , και συμπληρώνει το ρ\.
– φανεροί : επιθετικό κατηγορούμενο που αναφέρεται
στο υποκείμενο του συνδετικού ρ\ “qτε” “*μεÖς”.
– *μÖν : αντικείμενο του ρ\ <=ψονται.
– μιμεÖσθαι :άναρθρο ονοματικό τελικό απαρέμφατο,
αντικείμενο του ρ\ πειράσονται. Εννοούμενο
υποκείμενο” οî στρατι΅ται “: σχέση ταυτοπροσωπίας. β)
Είναι δευτερεύουσα ονοματική ειδική πρόταση.
Παίζει ρόλο αντικειμένου στο ρ\ âπίστασθε.
γ) – Δηλώνει το προσδοκώμενο.
– Πραγματικό: ( Υπ) ε¨ ïρ΅σιν … (Απ) ε¨σί(ν).
|
|
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: Ιατρού Κώστας – Μπουντάλα Όλγα – Νίκα Μαρία
