Το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου 2026 έχει καθηλώσει εκατομμύρια φιλάθλους σε όλο τον κόσμο. Ωστόσο, η έντονη συναισθηματική φόρτιση που συνοδεύει κρίσιμους αγώνες, ιδιαίτερα τις διαδικασίες των πέναλτι, δεν περιορίζεται μόνο στα νεύρα παικτών, προπονητών και θεατών. Σύμφωνα με πλήθος επιστημονικών μελετών, μπορεί να αποτελέσει εκλυτικό παράγοντα σοβαρών καρδιαγγειακών επεισοδίων σε άτομα με προϋπάρχοντες παράγοντες κινδύνου.
Η πιο γνωστή έρευνα δημοσιεύθηκε το 2008 στο The New England Journal of Medicine και ανέλυσε περισσότερα από 4.200 οξέα καρδιαγγειακά περιστατικά κατά τη διάρκεια του Παγκοσμίου Κυπέλλου του 2006 στη Γερμανία. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τις ημέρες που αγωνιζόταν η εθνική ομάδα της χώρας αυξάνονταν σημαντικά τα καρδιακά επεισόδια, ενώ σχεδόν οι μισοί από τους ασθενείς είχαν ήδη γνωστή ισχαιμική καρδιοπάθεια.
Ακόμη πιο εντυπωσιακά ήταν τα ευρήματα μελέτης που δημοσιεύθηκε το 2002 στο The BMJ. Η ημέρα του αποκλεισμού της Αγγλίας από την Αργεντινή στα πέναλτι, στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 1998, συνοδεύτηκε από αύξηση κατά 25% των εισαγωγών στα νοσοκομεία λόγω οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου. Αντίστοιχα, στην Ολλανδία, μετά τον αποκλεισμό της εθνικής ομάδας από τη Γαλλία στο Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα του 1996, καταγράφηκε αύξηση κατά 51% της καρδιαγγειακής θνησιμότητας στους άνδρες άνω των 45 ετών.
Το φαινόμενο επιβεβαιώθηκε και κατά το Μουντιάλ του 2014 στη Βραζιλία. Ανάλυση των εθνικών νοσοκομειακών δεδομένων της Γερμανίας έδειξε ότι στη διάρκεια της διοργάνωσης σημειώθηκαν περισσότερες νοσηλείες για έμφραγμα σε σύγκριση με αντίστοιχες περιόδους άλλων ετών. Μάλιστα, η ημέρα του τελικού Γερμανίας – Αργεντινής παρουσίασε τη μεγαλύτερη ενδονοσοκομειακή θνησιμότητα από έμφραγμα.
Οι επιστήμονες εξηγούν ότι το έντονο ψυχολογικό στρες ενεργοποιεί το συμπαθητικό νευρικό σύστημα, προκαλώντας αύξηση της αρτηριακής πίεσης και της καρδιακής συχνότητας, μεγαλύτερες ανάγκες του μυοκαρδίου σε οξυγόνο και αυξημένη πιθανότητα θρόμβωσης ή ρήξης αθηρωματικής πλάκας. Για τους περισσότερους φιλάθλους, οι αντιδράσεις αυτές είναι παροδικές. Για όσους, όμως, πάσχουν από στεφανιαία νόσο, υπέρταση ή άλλους καρδιαγγειακούς παράγοντες κινδύνου, μπορούν να αποβούν επικίνδυνες.
Το μήνυμα των ειδικών δεν είναι να αποφεύγουμε το ποδόσφαιρο, αλλά να αναγνωρίζουμε ότι το έντονο συναίσθημα μπορεί να επιβαρύνει την καρδιά. Η σωστή ρύθμιση των παραγόντων κινδύνου, η πιστή λήψη της φαρμακευτικής αγωγής και η άμεση αναζήτηση ιατρικής βοήθειας όταν εμφανιστούν συμπτώματα όπως πόνος στο στήθος, δύσπνοια ή έντονη εφίδρωση μπορούν να αποδειχθούν σωτήριες.
Παράλληλα, η παρουσία εκπαιδευμένων διασωστών και αυτόματων εξωτερικών απινιδωτών στα γήπεδα αποτελεί πλέον αναγκαία προϋπόθεση για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των επειγόντων καρδιακών περιστατικών.
Ο Κώστας Τσιούφης είναι καθηγητής Καρδιολογίας ΕΚΠΑ – Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινική στο Ιπποκράτειο Νοσοκομείο Αθηνών
