Από τη φωτογραφία του Αντρές Σεράνο «Piss Christ» (που απεικονίζει έναν πλαστικό εσταυρωμένο βυθισμένο στα ούρα του καλλιτέχνη) και την ακύρωση της έκθεσης του Ρόμπερτ Μέιπλθορπ μέχρι τις σημερινές αντιπαραθέσεις για τη διαφορετικότητα, την ταυτότητα φύλου και την ελευθερία της έκφρασης, οι λεγόμενοι «πολιτισμικοί πόλεμοι» στις ΗΠΑ ακολουθούν μια διαδρομή που ξεκίνησε πριν από σχεδόν τέσσερις δεκαετίες. Αυτή είναι η βασική θέση του θεατρικού συγγραφέα και ιστορικού του θεάτρου Αϊζακ Μπάτλερ στο νέο του βιβλίο «Η Τέλεια Στιγμή: Θεός, Σεξ, Τέχνη και η Γέννηση των Πολιτισμικών Πολέμων στην Αμερική» (εκδ. Bloomsbury Publishing), όπου επιχειρεί να ανασυνθέσει την περίοδο κατά την οποία η σύγχρονη τέχνη μετατράπηκε σε κεντρικό πεδίο πολιτικής σύγκρουσης.

Το τέλος του Ψυχρού Πολέμου σηματοδότησε και μια μετατόπιση της αμερικανικής συντηρητικής παράταξης προς ένα νέο μέτωπο αντιπαράθεσης, σύμφωνα με τον συγγραφέα. Καθώς ζητήματα όπως οι αμβλώσεις παρέμεναν πολιτικά άλυτα και οι νομοθετικές της επιτυχίες ήταν περιορισμένες, η θρησκευτική Δεξιά στράφηκε στη σύγχρονη τέχνη και ειδικότερα στα έργα και τους καλλιτέχνες που χρηματοδοτούνταν από το ομοσπονδιακό Εθνικό Ιδρυμα για τις Τέχνες, μετατρέποντάς τα σε σύμβολα μιας ευρύτερης ιδεολογικής σύγκρουσης.

Στο επίκεντρο βρέθηκαν προσωπικότητες, όπως ο ευαγγελικός ιεροκήρυκας Ντόναλντ Γουάιλντμον και ο γερουσιαστής Τζέσι Χελμς, οι οποίοι, σύμφωνα με τον συγγραφέα, κατάφεραν να παρουσιάσουν τη δημόσια χρηματοδότηση της τέχνης ως σύμβολο της υποτιθέμενης ηθικής παρακμής της αμερικανικής κοινωνίας.

Οι επιθέσεις τους επικεντρώθηκαν σε έργα που πραγματεύονταν τη σεξουαλικότητα, την ομοφυλοφιλία και την κρίση του AIDS, αλλά και στους ίδιους τους καλλιτέχνες που τα δημιούργησαν. Εκείνη υπήρξε η πρώτη περίοδος κατά την οποία η τέχνη μετατράπηκε σε κεντρικό πεδίο πολιτικής αντιπαράθεσης, μια διαδικασία που συνεχίζεται μέχρι σήμερα.

Η αφορμή για τη συγγραφή του βιβλίου υπήρξε η απόφαση της Εθνικής Πινακοθήκης Τέχνης στην Ουάσιγκτον να αναβάλει, το 2020, μεγάλη αναδρομική έκθεση του ζωγράφου Φίλιπ Γκάστον. Ο Γκάστον, εβραίος καλλιτέχνης και διά βίου πολέμιος του ρατσισμού, είχε απεικονίσει επανειλημμένα στα έργα του μέλη της Κου Κλουξ Κλαν.

Οι διοργανωτές ανησυχούσαν ότι οι εικόνες αυτές θα μπορούσαν να παρερμηνευθούν, καθώς δεν θα γινόταν σαφές το αντιρατσιστικό τους περιεχόμενο. Ο Μπάτλερ δηλώνει ότι η απόφαση αυτή τον εξέπληξε και τον οδήγησε να αναρωτηθεί αν ακόμη και άνθρωποι του προοδευτικού χώρου είχαν αρχίσει να αντιμετωπίζουν με δυσπιστία την αξία της ελευθερίας της έκφρασης. Την ίδια περίοδο, παρατηρούσε την επανεμφάνιση πολιτικών συγκρούσεων γύρω από ζητήματα φύλου, ταυτότητας και πολιτισμού. Εξελίξεις, που παρουσιάζουν ομοιότητες με όσα είχαν προηγηθεί τέσσερις δεκαετίες νωρίτερα.

ΣΧΟΛΙΑ
ΠΡΟΣΘΗΚΗ ΣΧΟΛΙΟΥ
0 /50
0 /2000
YouTube thumbnail