Η περίοδος 2019-2025 χαρακτηρίστηκε από μεγάλες, διαδοχικές, εξωγενείς οικονομικές κρίσεις. Η πανδημία, η ενεργειακή κρίση, ο πληθωρισμός, η άνοδος των επιτοκίων και οι γεωπολιτικές αναταράξεις δοκίμασαν τις αντοχές νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Και όμως, μέσα σε αυτό το δυσμενές εξωτερικό περιβάλλον η Ελλάδα πέτυχε κάτι που πριν από λίγα χρόνια φαινόταν απίθανο: δημιούργησε μια ισχυρή αναπτυξιακή δυναμική, η οποία βελτιώνει ουσιαστικά το βιοτικό επίπεδο των πολιτών και επαναφέρει τη χώρα σε τροχιά πραγματικής σύγκλισης με την Ευρώπη.
Ασφαλώς, η ακρίβεια επιβάρυνε πραγματικά τα νοικοκυριά και κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι όλα τα οικονομικά μας προβλήματα έχουν λυθεί. Ομως, όταν εξετάσει κανείς τη συνολική εικόνα και όχι έναν μόνο δείκτη, προκύπτει ένα σαφές συμπέρασμα: η πρόοδος δεν στηρίζεται σε συγκυριακούς παράγοντες, αλλά σε βαθύτερες αλλαγές που καθιστούν την οικονομία πιο παραγωγική, πιο εξωστρεφή και πιο ανθεκτική.
Αρκούν 21 δείκτες για να περιγράψουν αυτή την αλλαγή, όπως αυτή προκύπτει από τα διαθέσιμα στατιστικά στοιχεία:
Οι πολίτες: Ανοδος του βιοτικού επιπέδου
- Την περίοδο 2019-2025 δημιουργήθηκαν πάνω από 500.000 νέες θέσεις εργασίας.
- Η ανεργία μειώθηκε περισσότερο από το μισό, από σχεδόν 18% σε 8,1% (Μάιος 2026).
- Η μεγαλύτερη μείωση της ανεργίας αφορά τις γυναίκες και τους νέους.
- Το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών αυξήθηκε σημαντικά, σε ποσοστό υπερδιπλάσιο του ευρωπαϊκού μέσου όρου.
- Η αύξηση του πραγματικού διαθέσιμου εισοδήματος ήταν αναλογικά μεγαλύτερη στα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα.
- Το κατά κεφαλήν εισόδημα και η κατανάλωση συγκλίνουν προς τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
- Η απόλυτη φτώχεια μειώθηκε αισθητά: με το κατώφλι φτώχειας του 2019, ένας στους τρεις φτωχούς Ελληνες της χρονιάς εκείνης δεν ήταν πλέον φτωχός το 2025.
- Οι επιστροφές Ελλήνων του εξωτερικού υπερβαίνουν πλέον τις αναχωρήσεις.
Η οικονομία:
Ισχυρότερα θεμέλια
- Το δημόσιο χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ μειώνεται με πρωτοφανή ταχύτητα.
- Ο λόγος του ιδιωτικού χρέους προς το ΑΕΠ έχει επίσης υποχωρήσει, ενώ μειώνεται και το ποσοστό του ληξιπρόθεσμου ως προς το σύνολο του ιδιωτικού χρέους.
- Οι ψηφιακές συναλλαγές μέσω του gov.gr αυξήθηκαν από 94 εκατομμύρια το 2020 σε 2,7 δισεκατομμύρια το 2025.
- Η φοροδιαφυγή περιορίζεται γρήγορα, με το κενό ΦΠΑ να βρίσκεται πλέον κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
- Το επίπεδο ανταγωνισμού έχει αυξηθεί σημαντικά, όπως καταγράφει ο ΟΟΣΑ.
- Η Ελλάδα βελτιώνει σταθερά τη θέση της στους διεθνείς δείκτες ανταγωνιστικότητας και επενδυτικού περιβάλλοντος.
Το αύριο:
Παραγωγικός μετασχηματισμός
- Η Ελλάδα κατέγραψε τη μεγαλύτερη αύξηση επενδύσεων στην ΕΕ: +83%, έναντι μόλις +4,3% στην Ευρωπαϊκή Ενωση συνολικά.
- Οι άμεσες ξένες επενδύσεις βρίσκονται σε ισχυρή ανοδική τροχιά και κατευθύνονται όλο και περισσότερο σε κλάδους υψηλής προστιθέμενης αξίας.
- Οι εξαγωγές αγαθών και υπηρεσιών έχουν επίσης αυξηθεί σημαντικά και επέδειξαν αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα στις διαδοχικές διεθνείς κρίσεις.
- Η συνολική παραγωγικότητα της οικονομίας (total factor productivity) αυξάνεται αισθητά ταχύτερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.
- Η παραγωγική βάση της οικονομίας μετατοπίζεται σταδιακά προς κλάδους υψηλότερης προστιθέμενης αξίας.
- Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η βιομηχανική παραγωγή, η οποία τα τελευταία επτά χρόνια αυξήθηκε κατά 22%, έναντι μόλις 1,5% στην Ευρωπαϊκή Ενωση.
- Για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες, η Ελλάδα εξελίσσεται σε καθαρό εξαγωγέα ηλεκτρικής ενέργειας, χάρη στη ραγδαία ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Το πραγματικό μήνυμα δεν βρίσκεται σε κάποιο δείκτη ξεχωριστά. Βρίσκεται στη συνολική εικόνα που σχηματίζουν όλοι μαζί: μια οικονομία που βελτιώνει την ζωή των πολιτών της, αποκτά ισχυρότερα θεμέλια και δημιουργεί τις προϋποθέσεις για διατηρήσιμη άνοδο του βιοτικού επιπέδου.
Η πρόοδος αυτή δεν είναι δεδομένη ούτε μη αναστρέψιμη. Προϋποθέτει συνέχιση των μεταρρυθμίσεων, δημοσιονομική υπευθυνότητα και, πάνω απ’ όλα, οικονομική και πολιτική σταθερότητα. Εφόσον οι προϋποθέσεις αυτές διατηρηθούν, η Ελλάδα έχει βάσιμους λόγους να προσδοκά ότι η σύγκλιση με την Ευρώπη θα συνεχιστεί προς όφελος των Ελληνίδων και των Ελλήνων.
Ο Μιχάλης Αργυρού είναι Προϊστάμενος του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού
