Η παγίδευση του Αντώνη Σαμαρά με το Predator στις 7 και 8 Οκτωβρίου 2021 ήταν ποιοτική κλιμάκωση της υπόθεσης των υποκλοπών, η οποία αναδεικνύει τον πραγματικό κίνδυνο που ενέχουν τα παράνομα κατασκοπευτικά λογισμικά για τη δημοκρατική λειτουργία του κράτους. Ενα πρόσωπο που έχει διαχειριστεί απόρρητες κρατικές πληροφορίες, έχει συμμετάσχει σε κρίσιμες αποφάσεις εθνικής ασφάλειας και εξακολουθεί να διαδραματίζει ενεργό ρόλο στον δημόσιο βίο μετατράπηκε σε έναν «κινητό κοριό».
Το γεγονός δεν αφορά μόνο την ιδιωτικότητα του συγκεκριμένου προσώπου. Για τον λόγο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία η διάταξη του άρθρου 38 του ν. 4624/2019, η οποία προβλέπει αυστηρότερη ποινική μεταχείριση, όταν από την παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων προκλήθηκε κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια ή για την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Δύσκολα μπορεί να φανταστεί κανείς περίπτωση στην οποία η συγκεκριμένη διάταξη βρίσκει πιο προφανή εφαρμογή.
Ακόμη πιο ανησυχητικό είναι το γεγονός ότι, σχεδόν πέντε χρόνια μετά την παγίδευσή του, η κινητή συσκευή του Αντώνη Σαμαρά δεν έχει εξεταστεί από καμία αρμόδια αρχή. Ούτε από τη Διεύθυνση Δίωξης Ηλεκτρονικού Εγκλήματος, ούτε από τη Διεύθυνση Εγκληματολογικών Ερευνών της Ελληνικής Αστυνομίας, ούτε από την Εθνική Αρχή Κυβερνοασφάλειας και το Εθνικό CERT, ούτε από την Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών, ούτε από την Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών, ούτε από την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, ούτε από οποιαδήποτε άλλη υπηρεσία επιφορτισμένη με την προστασία της εθνικής ασφάλειας, ούτε από την ελληνική Δικαιοσύνη!
Η παράλειψη αυτή δεν αποτελεί μια απλή ερευνητική ατέλεια. Σε κάθε κράτος δικαίου, η καταγγελία παγίδευσης ενός πρώην πρωθυπουργού με λογισμικό στρατιωτικού τύπου θα ενεργοποιούσε αμέσως έναν πολυεπίπεδο μηχανισμό θεσμικής αντίδρασης: λήψη καταθέσεων από το θύμα, εγκληματολογική εξέταση της συσκευής, εκτίμηση του κινδύνου για την εθνική ασφάλεια, τη διερεύνηση τυχόν διαρροής απορρήτων πληροφοριών και τον συντονισμό όλων των αρμόδιων υπηρεσιών.
Η υπόθεση αναδεικνύει επίσης σοβαρές παραλείψεις σε επίπεδο κοινοβουλευτικού ελέγχου. Η Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας της Βουλής δεν έχει καν καλέσει ακόμη τον Ταλ Ντίλιαν, ιδρυτή και κεντρικό πρόσωπο του δικτύου των εταιρειών του Predator, να καταθέσει και να δώσει απαντήσεις για τις δραστηριότητες των εταιρειών του στην Ελλάδα.
Ομοίως προβληματική παραμένει η στάση της εισαγγελίας του Αρείου Πάγου. Παρά τη σωρεία νέων στοιχείων και την παραπομπή για περαιτέρω διερεύνηση από το Μονομελές Πλημμελειοδικείο Αθηνών, η υπόθεση εξακολουθεί να μην ανασύρεται προς διερεύνηση ως προς τα αδικήματα της κατασκοπείας, της παραβίασης μυστικών της Πολιτείας και της παράνομης επεξεργασίας προσωπικών δεδομένων από την οποία μπορεί να προκύψει κίνδυνος για την εθνική ασφάλεια και την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος. Εξακολουθούν, μάλιστα, να εκκρεμούν οι αιτήσεις ανάσυρσης που έχουν υποβάλει οι Χρήστος Σπίρτζης και Θανάσης Κουκάκης, χωρίς μέχρι σήμερα να έχει υπάρξει οποιαδήποτε ουσιαστική εξέλιξη.
Η χθεσινή απόφαση του Αντώνη Σαμαρά να προσφύγει στη Δικαιοσύνη αποκτά, συνεπώς, ευρύτερη θεσμική σημασία. Είναι η πρώτη πρωτοβουλία πολιτικού προσώπου μετά την εμβληματική απόφαση του Μονομελούς Πλημμελειοδικείου Αθηνών, η οποία αναγνωρίζει εμπράκτως ότι η υπόθεση των υποκλοπών δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα κλειστό κεφάλαιο. Υπενθυμίζει ότι η προστασία του κράτους δικαίου δεν εξαντλείται στην έκδοση δικαστικών αποφάσεων. Απαιτεί ενεργούς θεσμούς, αποτελεσματικές έρευνες και πραγματική λογοδοσία.
Ο Ζαχαρίας Κεσσές είναι δικηγόρος θυμάτων παράνομων παρακολουθήσεων
