Διάβασα χθες μια συνέντευξη της Μαρίας Καρυστιανού και διαπίστωσα ότι κι αυτή επικαλείται το ηθικό πλεονέκτημα. Τελικά, δηλαδή, η εισφορά του Αλέξη Τσίπρα στην πολιτική ζωή δεν ήταν αμελητέα. Το ηθικό πλεονέκτημα μοιάζει να έχει σκεπάσει και την εχθροπάθεια, και την περιπέτεια του 2015, και τις απόπειρες χειραγώγησης της Δικαιοσύνης και του Τύπου, κι όλα τα ωραία που έφερε ο ΣΥΡΙΖΑ στην πολιτική ζωή. Και το διεκδικούν όλοι όσοι συνύφαναν την πολιτική ύπαρξή τους με μια απολιτική ηθικολογία. Πουλάει ακόμα.
Η διάχυση του ηθικού πλεονεκτήματος από την Αριστερά σε όλο σχεδόν το φάσμα του αντισυστημισμού δεν σημαίνει ότι θα ξεχαστεί η πατρότητά του. Τα κομμουνιστογενή σχήματα, άλλωστε, δεν επινόησαν το ηθικό πλεονέκτημα. Το δανείστηκαν από το ΚΚΕ και το μαρτυρολόγιό του: το ΚΚΕ μετέτρεψε τα σχέδιά του για κατάλυση της «αστικής δημοκρατίας», όπως την αποκαλεί, και τη μετατροπή της σε σταλινικό καθεστώς, προσκολλημένο στη Σοβιετική Ενωση, σε μαρτυρολόγιο αγιοσύνης μαρτύρων. Το γεγονός ότι, όντως, πολλοί κομμουνιστές ήσαν ανιδιοτελείς και αυτοθυσιαστικοί δεν αλλάζει τη μεθόδευση: ακόμα κι οι μηχανισμοί του αυταρχισμού τούς χρειάζονται τους αγίους τους.
Ωστόσο, ο Αλέξης Τσίπρας, ένας πολιτικός που προσπάθησε να επαναλανσαριστεί στο Κέντρο αλλά κατάλαβε γρήγορα ότι η πολιτική επιβίωσή του περνάει μέσα από τη διάλυση των υπαρχόντων μηχανισμών της ριζοσπαστικής Αριστεράς και του αριστερισμού, του αριστερού αντισυστημισμού δηλαδή, παύει να επικαλείται το ηθικό πλεονέκτημα. Κρατάει όλα τα υπόλοιπα συμπράγκαλα της αριστερής αργκό, την αξιοπρέπεια, τον άνθρωπο πάνω από τους αριθμούς, τον Κώστα από την Κοκκινιά και τη Γιώτα από το Περιστέρι, αλλά το ηθικό πλεονέκτημα έχει παγώσει. Γιατί;
Επειδή είναι στη φάση της διάλυσης των άλλων σχημάτων που του φράζουν τον δρόμο – του ΣΥΡΙΖΑ, της Νέας Αριστεράς, του οικολογικού κόμματος του Πέτρου Κόκκαλη, όλων των κομμάτων που μπορούν να αιμοδοτήσουν με στελέχη την ΕΛΑΣ του. Ξέρει καλά, όμως, ότι δεν έχει ελπίδα στους ηθικολόγους, αντίθετα έχει κλείσει το μάτι στους κυνικούς. Κι εκείνοι ανταποκρίθηκαν. Ισως περισσότεροι απ’ όσους τηρούν τις προδιαγραφές του νέου σχήματος, αλλά αυτά θα τα καθαρίσει η ζωή. Σημασία έχει ότι αυτή τη στιγμή στριμώχνονται οι εθελοντές στο κατώφλι του Τσίπρα.
Φυσικά, όσοι μένουν πίσω κατανοούν ότι οσονούπω τελειώνουν τα κοινοβουλευτικά μεγαλεία. Ενοχλούνται όμως περισσότερο από την περιφρόνηση με την οποία τους κέρασαν οι έως χθες σύντροφοί τους, με τους οποίους μοιράζονταν τις ίδιες επαναστατικές ονειρώξεις. Διάβασα χθες την κριτική της Πέτης Πέρκα στην ομάδα του Αλέξη Χαρίτση. Δεν της δίνω άδικο.
«Ηταν πρόεδρος ενός κόμματος, ενώ κοιτούσε να πάει σε ένα άλλο κόμμα», είπε η βουλεύτρια, προσθέτοντας ότι η αποχώρηση των τέως συντρόφων της «δεν είναι μια στάση που αρμόζει στην Αριστερά» και ενοχλημένη που η Νέα Αριστερά χρησιμοποιήθηκε ως «κόμμα transit» (ή ως μοτέλ, που έγραφε χθες ο Στέφανος Κασιμάτης).
Η αλήθεια είναι ότι, ίσως για πρώτη φορά, συμμερίζομαι τον πόνο της Πέτης Πέρκα και της εναπομεινάσης συντροφίας. Δεν σκέφτηκαν ποτέ, ούτε αυτή ούτε οι σύντροφοί της, τη ζημιά που έχουν προκαλέσει στη χώρα ως ΣΥΡΙΖΑ. Απλώς, τους ενοχλεί ότι προδόθηκαν από όσους απεργάστηκαν από κοινού αυτή τη ζημιά.
Συγγνώμη, αλλά σε τέτοιες φάσεις πολιτικής επιβίωσης αναδεικνύεται το περίφημο DNA της Αριστεράς. Περιμένω να δω πότε η εξουσιαστική κόντρα θα ξεχαστεί και θα αρχίσουμε να ξανακούμε από αυτή την Αριστερά τα περί κρίσεως εμπιστοσύνης, κρίσεων αντιπροσώπευσης και τα περί λογοδοσίας. Και τα περί ηθικού πλεονεκτήματος, βεβαίως βεβαίως.
Η συνταγματική αναθεώρηση
Οι προτάσεις αναθεώρησης του Συντάγματος από τη ΝΔ είναι η προσπάθεια, στη συγκυρία, να επανέλθει η πολιτική συζήτηση στο προσκήνιο. Ετσι θα επιχειρήσει να στριμώξει πολιτικά τα κόμματα της αντιπολίτευσης, στα οποία η ΝΔ θα θέσει το δίλημμα: θα αποδεχτείτε ή θα αρνηθείτε αλλαγές που τις έχει ανάγκη η ελληνική κοινωνία, είτε επειδή πρέπει να αντιμετωπίσει συνταγματικές καθυστερήσεις όπως π.χ. η απελευθέρωση της ανώτατης εκπαίδευσης και η δυνατότητα λειτουργίας ιδιωτικών πανεπιστημίων είτε επειδή οι εξελίξεις της τεχνολογίας ή της παγκόσμιας πολιτικής κάνουν απαραίτητες κάποιες αναθεωρήσεις, όπως π.χ. η πρόνοια για τη χρήση της τεχνητής νοημοσύνης ή η διεύρυνση της προστασίας της ελευθερίας της έκφρασης;
Φυσικά, υπάρχουν και άλλα ζητήματα, για τα οποία τα κόμματα θα οχυρωθούν πίσω από συνταγματολόγους (όπως, π.χ., η πρόνοια το εκλογικό σύστημα να εκφράζει την εύλογη αναλογικότητα και την κυβερνησιμότητα της χώρας, τα σχετικά με την άσκηση δίωξης για ποινικά αδικήματα κυβερνητικών στελεχών, η αλλαγή του τρόπου εκλογής διοικήσεων των ανεξάρτητων αρχών κ.λπ.).
Το θέμα δεν είναι οι επιμέρους αντιρρήσεις. Το θέμα είναι αν θα γίνει δυνατή η δημιουργία πλειοψηφιών απαραίτητων, για να περάσουν αλλαγές. Εκεί θα γίνει της κακομοίρας – με πρώτο στόχο την αντοχή του ΠΑΣΟΚ στην πίεση για θεσμικό ρεαλισμό. Θα περάσουμε καλά από τον Σεπτέμβριο.
