Συμμαχίες…

Ανεξάρτητα από το πότε θα τερματισθεί ο πόλεμος, η Ελλάδα θα βρεθεί με το τέλος του μπροστά σε εντελώς νέα πραγματικότητα στη Μ. Ανατολή/Κόλπο. Με δραματική ανατροπή του περιβάλλοντος ασφάλειας στην περιοχή. Η νέα αυτή πραγματικότητα επιβάλλει την επανεκτίμηση της θέσης, ρόλου και σχέσεων μας με τις χώρες της περιοχής χωρίς εγκατάλειψη βεβαίως των παραδοσιακών δεσμών φιλίας με τον αραβικό κόσμο, Παλαιστίνη (και Ισραήλ).

Αντίθετα, στη νέα πραγματικότητα ο ρόλος της Ελλάδας και ως χώρας-μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης μπορεί να είναι πολύ πιο ισχυρός και πολυδιάστατος κυρίως ως γέφυρα ΕΕ – χωρών του Κόλπου. Ενώ σε ό,τι αφορά τις συνεργασίες στρατιωτικού χαρακτήρα, αυτές θα πρέπει να υλοποιούνται στο πλαίσιο εντολής της Ευρωπαϊκής Ενωσης, του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, ή ως μέρος κάποιου «συνασπισμού προθύμων» που αναλαμβάνει την εκτέλεση έργου ή εντολής στην περιοχή. Επομένως οι στρατιωτικές συνεργασίες με χώρες όπως ΗΑΕ και Σ. Αραβία θα πρέπει να επανεκτιμηθούν σύμφωνα με τις παραπάνω προϋποθέσεις.

Στο νέο επικίνδυνο περιβάλλον ασφάλειας και για μια χώρα-μέλος της ΕΕ, Συνθήκες στρατιωτικής συνεργασίας και μάλιστα με ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής εγείρουν πολλαπλά ερωτήματα σχετικά και με τη συμβατότητά τους με την κοινή εξωτερική πολιτική (ΚΕΠΑΑ/ΚΕΠΠΑ) της ΕΕ.

Η στρατιωτική συνεργασία ωστόσο που θέτει τα πλέον κρίσιμα ερωτήματα είναι αυτή με το Ισραήλ, πολύ περισσότερο η τριμερής σύμπραξη Ελλάδα, Κύπρος, Ισραήλ (πρόσληψη περικύκλωσης Τουρκίας κ.λπ.). Χώρες που είχαν συνάψει Συνθήκες στρατιωτικής συνεργασίας όπως η Ιταλία, αναστέλλουν τις εν λόγω Συνθήκες.

Σχετικά με την Ελλάδα, από το 2020 σε βιβλίο μου («Επιτεύγματα και Στρατηγικά Λάθη της Εξωτερικής Πολιτικής της Μεταπολίτευσης», εκδόσεις Θεμέλιο) και σε σειρά άρθρων στις σελίδες αυτές είχαμε επισημάνει ότι η στρατιωτική συνεργασία με το Ισραήλ δεν εξυπηρετούσε σε μια μακροστρατηγική προοπτική το εθνικό/στρατηγικό συμφέρον της χώρας. Παρά ταύτα η συνεργασία αυτή αναπτύχθηκε σε υψηλότατο βαθμό (και στον τομέα των εξοπλισμών) παραβλέποντας ότι υπό τον πρωθυπουργό Μπ. Νετανιάχου το Ισραήλ προσλαμβάνεται ως κράτος-παρίας του διεθνούς συστήματος καθώς, α) παραβιάζει σταθερά το διεθνές δίκαιο με τους πολέμους που διεξάγει, διαπράττοντας εγκλήματα πολέμου, με συνέπεια να έχει εκδοθεί για τον πρωθυπουργό Νετανιάχου διεθνές ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC), β) είναι κατοχική δύναμη καθώς κατέχει παράνομα τη Δ. Οχθη, ενώ έχει προσαρτήσει επίσης παράνομα τα υψίπεδα του Γκολάν, γ) καταπατά την κυριαρχία χωρών όπως Λιβάνου, Συρίας, Ιράν κατά παράβαση του διεθνούς δικαίου και του καταστατικού χάρτη του ΟΗΕ.

Αλλά πέραν αυτών που συνιστούν μείζον ηθικό ζήτημα, η άρνηση του Ισραήλ να συμφωνήσει στη δημιουργία του κράτους της Παλαιστίνης (λύση δύο κρατών) το οδηγεί αναπόφευκτα σε «διαρκείς πολέμους» που μπορούν να φθάσουν μέχρι και την Τουρκία. Μια εξόχως επικίνδυνη κατάσταση για στρατιωτική συμμαχία μαζί του.

Τούτων δοθέντων και υπό το φως του νέου περιβάλλοντος/ συνθηκών ασφαλείας, η Ελλάδα οφείλει να επανεξετάσει τον ρόλο της στη Μ. Ανατολή, περιλαμβανομένου και αυτού με το Ισραήλ εφόσον είναι έξω από εντολή ΕΕ, ΟΗΕ. Ο στρατηγικός στόχος της Ελλάδας για την κατοχύρωση της ασφάλειας της χώρας σε μακροχρόνια βάση (πέραν της αποτρεπτικής ισχύος) θα πρέπει να είναι η ανάπτυξη κοινής ευρωπαϊκής άμυνας στη βάση της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής (αρθ. 42,7 ΣΕΕ). Καθώς και η ισχυρή διμερής συμμαχία με τη Γαλλία με αναβαθμισμένη στρατηγική συμφωνία και ανάλογη ρήτρα (αλλά και με άλλες χώρες της ΕΕ).

Ο Π.Κ. Ιωακειμίδης είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ), πρώην πρεσβευτής – σύμβουλος του ΥΠΕΞ και μέλος της συμβουλευτικής επιτροπής του ΕΛΙΑΜΕΠ