Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε χθες την αυστηροποίηση της μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ και τη δημιουργία «κόμβων επιστροφών», δηλαδή κέντρων στα οποία θα αποστέλλονται μετανάστες εκτός ευρωπαϊκού εδάφους. Ο νέος νόμος επιτρέπει στα κράτη – μέλη να κατασκευάζουν κέντρα απέλασης εκτός ΕΕ, εγκρίνοντας συνομιλίες με μη αναγνωρισμένες οντότητες τρίτων χωρών και επιβάλλοντας απαγορεύσεις εισόδου σε επιστρεφόμενους μετανάστες.
Ο νόμος, ο οποίος υποστηρίχθηκε από δεξιά, ακροδεξιά και κεντρώα κόμματα, αποσκοπεί στην επιτάχυνση της επιστροφής παράτυπων μεταναστών σε μεγαλύτερους αριθμούς με την κατασκευή κέντρων απέλασης εκτός ΕΕ, παράλληλα με αυστηρότερους κανόνες που αντικατοπτρίζουν μια μετατόπιση σε πιο συντηρητικές πολιτικές προτεραιότητες. Ο νόμος θα αυξήσει επίσης την περίοδο νόμιμης κράτησης έως και δύο χρόνια και θα επιβάλει πρακτικά απεριόριστες απαγορεύσεις εισόδου στην ΕΕ σε όσους προσπαθούν να επιστρέψουν. Ο «κανονισμός επιστροφής» θεωρείται κρίσιμος για την αύξηση του ποσοστού επιστροφής ατόμων χωρίς νόμιμο δικαίωμα παραμονής στην ΕΕ και θεωρείται ως ο ακρογωνιαίος λίθος μιας νέας ευρωπαϊκής προσπάθειας για την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης.
Σύμφωνα με τον νέο κανονισμό, οι χώρες της ΕΕ επιτρέπεται να επιστρέφουν παράτυπους μετανάστες σε τρίτες χώρες που δεν σχετίζονται με την προέλευσή τους, εφόσον έχουν διμερείς συμφωνίες με κράτος εκτός ΕΕ για την κατασκευή κέντρων που ονομάζονται «κόμβοι επιστροφής» στην επικράτειά του. Σήμερα υπολογίζεται ότι μόνο το 20% των αποφάσεων για απέλαση που λαμβάνουν οι χώρες της ΕΕ εφαρμόζεται πραγματικά, γεγονός που έχει προκαλέσει επικρίσεις από όσους ζητούν να υιοθετηθεί πιο σκληρή μεταναστευτική πολιτική. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, που δεχόταν πιέσεις να αυστηροποιήσει τη στάση της, παρουσίασε πριν από έναν χρόνο πρόταση με στόχο την αύξηση του αριθμού των απελάσεων.
Το νομοσχέδιο υποστηρίχθηκε από 389 ευρωβουλευτές, με 206 βουλευτές κατά και 32 αποχές. Η τελική έκδοση του νόμου θα συζητηθεί τώρα μεταξύ του Κοινοβουλίου και των κρατών – μελών της ΕΕ. Τόσο οι ευρωβουλευτές όσο και οι χώρες της ΕΕ θέλουν να συμπεριλάβουν στις απελάσεις σε τρίτες χώρες οικογένειες με παιδιά, εξαιρώντας από τη διάταξη μόνο τους ασυνόδευτους ανηλίκους.
Το Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο στοχεύουν επίσης στην αλλαγή του αυτόματου ανασταλτικού αποτελέσματος των εφέσεων, οι οποίες, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, αναστέλλουν οποιαδήποτε απέλαση μετανάστη μέχρι την έκδοση τελεσίδικης απόφασης. Το εγκεκριμένο κείμενο επιδιώκει να παραπέμψει την απόφαση αυτή στις δικαστικές Αρχές κατά περίπτωση. Στην απόφαση του Ευρωκοινοβουλίου προστέθηκε μια διάταξη που επιτρέπει συνομιλίες με «μη αναγνωρισμένες οντότητες τρίτων χωρών» για σκοπούς επανεισδοχής, η οποία θα μπορούσε να οδηγήσει σε συνεργασία με μη δημοκρατικά καθεστώτα για την επιστροφή ανθρώπων. «Το εγκριθέν κείμενο δίνει το πράσινο φως στη συνεργασία με τους Ταλιμπάν για να καταστεί δυνατή η αναγκαστική επιστροφή αφγανών υπηκόων. Πρόκειται για πλήρη αποκήρυξη των αξιών της ΕΕ», δήλωσε στο Euronews η ευρωβουλευτής των Πρασίνων Μελίσα Καμαρά.
Το Κοινοβούλιο συμπεριέλαβε επίσης μόνιμη απαγόρευση εισόδου για άτομα που αποτελούν κίνδυνο για την ασφάλεια και προώθησε την απεριόριστη διάρκεια της απαγόρευσης εισόδου που επιβάλλεται στους επαναπατριζόμενους μετανάστες, την οποία τα κράτη – μέλη είχαν ορίσει στα 20 χρόνια. Σε άλλες πτυχές του νόμου, το κείμενο του Κοινοβουλίου φαίνεται να είναι λιγότερο αυστηρό από αυτό του Συμβουλίου. Για παράδειγμα, η μέγιστη περίοδος κράτησης για τους μετανάστες που περιμένουν να επιστραφούν θα πρέπει να είναι 24 μήνες αντί για τους 30 που προτείνουν τα κράτη – μέλη.
Το Κοινοβούλιο αφαίρεσε επίσης μια διάταξη που επιτρέπει στις Αρχές να ερευνούν τον τόπο διαμονής ή «άλλους σχετικούς χώρους» όπου μπορεί να βρεθεί ένας υπήκοος τρίτης χώρας που έλαβε εντολή απέλασης. Αυτό θα μπορούσε να μεταφραστεί σε εφόδους παρόμοιες με εκείνες που διεξάγει η Υπηρεσία Μετανάστευσης και Τελωνείων των ΗΠΑ (ICE), σύμφωνα με ΜΚΟ.
