Μικροί και μεγάλοι εν δράσει

Διάβαζα στο φύλλο των «ΝΕΩΝ» της Πέμπτης το ρεπορτάζ της Ζωής Λιάκα από τον κύκλο συζητήσεων «Ηλικία και διακρίσεις» που διοργάνωσε το Εθνικό Θέατρο. Ενδιαφέροντα τα θέματα που θίχτηκαν, απλώς θεωρώ ότι αναπαράχθηκαν κάποια κλισέ που, ευτυχώς, δεν ισχύουν πια. Σίγουρα, όπως λέχθηκε, μια γυναίκα άνω των 50 ετών είναι δύσκολο να βρει δουλειά, αλλά συμβαίνει αυτό σε όλους τους εργασιακούς χώρους; Ειδικά στο θέατρο, ακόμη και οι θεωρούμενες νέες πρωταγωνίστριες, όπως η Στεφανία Γουλιώτη και η Κόρα Καρβούνη, διανύουν εδώ και χρόνια τη δεκαετία που έχει μπροστά το «τέσσερα» – και δεν θα δημοσιοποιούσα ηλικίες αν δεν ήταν οι ημερομηνίες της γέννησής τους αναρτημένες φάτσα φόρα στο Διαδίκτυο. Τα θεατρικά μας κεφάλαια, όπως η Καριοφυλλιά Καραμπέτη, έχουν περάσει τα εξήντα, ενώ υπάρχουν αρκετοί και πολύ καλοί ηθοποιοί, άνδρες και γυναίκες, που εξακολουθούν να παίζουν στη δεκαετία των εβδομήντα ή ακόμη και των ογδόντα τους χρόνων. Το ότι θα επιλεχθούν για ρόλους που ταιριάζουν στην ηλικία τους – και, ευτυχώς, βρίθει από τέτοιους το παγκόσμιο ρεπερτόριο – είναι το φυσικό και το αναμενόμενο.

Παίρνοντας αφορμή απ’ όσα αναφέρθηκαν στη συζήτηση, συμφωνώ απόλυτα ότι η 26η θέση της Ελλάδας ανάμεσα στις 28 ευρωπαϊκές χώρες ως προς την ψηφιακή πρόοδο συνεπάγεται και την ψηφιακή αμορφωσιά ημών των μεγαλύτερων. Αλλά δεν θεωρώ οπωσδήποτε αρνητικό το ότι η παγκόσμια βιομηχανία και το μάρκετινγκ επενδύουν στη νεανική όψη των μεγαλύτερων ανθρώπων. Από τη διαφήμιση μέχρι τις μεγάλες πασαρέλες μόδας, υπάρχει πλέον χώρος για τις μεγαλύτερες ηλικίες που «παρελαύνουν» θριαμβευτικά. Και το να δείχνει ένας άνθρωπος μιας κάποιας ηλικίας νεανικός δεν είναι ψυχαναγκασμός αλλά στάση ζωής. Προσοχή όμως, νεανικός, όχι νέος. Υπάρχει τεράστια διαφορά. Το πρώτο αναδεικνύει την αίγλη και την ακμή της ηλικίας σου. Το δεύτερο μπορεί να σε κάνει σούργελο.

Ειδικά στο θέατρο τώρα, εκεί όλα μπερδεύονται και ελπίζω γλυκά. Οι νεανικές θεατρικές ομάδες, οι περισσότερες τουλάχιστον, τα πάνε θαυμάσια, αλλά η ηλικία – που συνεπάγεται και την εμπειρία – του σκηνοθέτη και ειδικά του ηθοποιού προκαλεί ένα δέος στον θεατή. Εβλεπα πριν από λίγο καιρό τον Γιώργο Κωνσταντίνου, που, αισίως, είναι πια ενενήντα. Ο εσωτερικός ρυθμός του πάνω στη σκηνή είναι μάθημα για τους νεότερους. Και εξακολουθεί να παίζει κάθε σχεδόν σεζόν, πολύ συχνά μάλιστα και χειμώνα και καλοκαίρι.

Το θέμα είναι το πώς γίνεται το πάρε-δώσε μεταξύ νέων και μεγαλύτερων καλλιτεχνών. Και εδώ αξίζει να αναφέρω το περιστατικό που μου έχει διηγηθεί ένας σπουδαίος, σήμερα, ηθοποιός και σκηνοθέτης. Στα πρώτα του βήματα στο επάγγελμα ήταν μια μέρα στο σπίτι του Δημήτρη Χορν. Ο Χορν μιλούσε περί θεάτρου και κάποια στιγμή ο νέος, τότε, ηθοποιός, θέλοντας να εκφράσει την αντίρρησή του σε κάτι, εκστόμισε ένα «ναι, αλλά…». Η αντίδραση ήταν ακαριαία, δεν πρόλαβε να τελειώσει τη φράση του. «Οπα, όπα, κάτι δεν κατάλαβες. Δεν μιλάω για να με ακούς εσύ. Μιλάω για να με ακούω εγώ. Δεν απευθύνομαι σε εσένα, δεν με ενδιαφέρει η γνώμη σου» απάντησε ο Χορν. Και συνέχισε εξηγώντας ότι στα εκατό που λέει τα ενενήντα μπορεί να είναι χαζομάρες. «Αλλά αυτά τα δέκα, τα σωστά, δεν αξίζει να τα ακούσεις; Με το “αλλά” γιατί με κόβεις; Μπορεί να μη σου τα έχω πει ακόμη».

Ακτιβισμός της πόζας

Η Κέιτ Μπλάνσετ έχει τις απόψεις της για το Μεσανατολικό και πολύ καλά κάνει και ακόμη καλύτερα που τις υπερασπίζεται δημόσια. Μαθαίνω μάλιστα ότι πριν από λίγους μήνες είχε κάνει σχετική παρέμβαση στο Ευρωκοινοβούλιο. Το θέμα όμως είναι ότι έμαθα για αυτήν την παρέμβαση μετά την πόζα της στο κόκκινο χαλί των Καννών, όπου σήκωσε με έναν συγκεκριμένο τρόπο την ούρα στο σατέν φόρεμα του Γκοτιέ έτσι ώστε να αναδειχθούν τα χρώματα της σημαίας της Παλαιστίνης.

Ζούμε, αναμφίβολα, στην εποχή της εικόνας. Η φωτογραφία της Μπλάνσετ έκανε τον γύρο του κόσμου. Δεν ξέρω όμως αν αυτός ο ακτιβισμός της πόζας είναι το καλύτερο παράδειγμα. Ή αν «διαπαιδαγωγεί» έτσι τους νέους ανθρώπους να ποζάρουν επαναστατικά αντί να σκέπτονται επαναστατικά. Με ό,τι κι αν σημαίνει η «επανάσταση».