Η Κρίση και {LF}η Προσκύνηση{CR}

Εγραφα την προηγούμενη εβδομάδα για την απόδοση στα ελληνικά της σκηνής με τον άγιο Ιερώνυμο να μεταφράζει τη Βίβλο στα λατινικά. Προβληματάκι, ωστόσο, ανακύπτει και με μια άλλη σκηνή, αρκετά συχνή σε απεικονίσεις που κοσμούν χριστιανικούς ναούς. Πρόκειται για ό,τι οι Αγγλοσάξονες αποκαλούν The Last Judgement, οι Γάλλοι Jugement dernier, οι Ιταλοί Giudizio finale, οι Ισπανοί Juicio final, οι Γερμανοί Das Endgericht, κ.ο.κ. Ισως η πιο γνωστή και πιο εντυπωσιακή απόδοση του θέματος (αν και ζωγραφικά πάσχουσα κατά πολλούς, ανάμεσά τους και «ο δικός μας» Δομήνικος Θεοτοκόπουλος) είναι η τεράστια νωπογραφία του Μιχαήλ Αγγελου στον ανατολικό τοίχο της Καπέλα Σιστίνα, με την απολύτως «γλυπτική» μορφή του Χριστού-Κριτή να δεσπόζει. Αυτή λοιπόν τη σκηνή οι Δυτικοί την αποκαλούν Η Τελική Κρίση ή Η Εσχατη Κρίση, ενώ η Ανατολική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει καθιερώσει το Η Δευτέρα Παρουσία. Ετσι, στο μέτρο που μεταφράζει κάποιος για το ελληνικό κοινό, μάλλον η σκηνή θα πρέπει να αποδίδεται με το κατά τη γνώμη μου άχαρο Η Δευτέρα Παρουσία. Από τη στιγμή που στην εν λόγω σκηνή είναι συνήθως ιδιαίτερα αισθητή η παρουσία των καταδικασμένων αμαρτωλών από τη μια και των «μακάριων» που η ψυχή τους σώζεται από την άλλη, νομίζω πάντως ότι το Η Τελική (Εσχατη) Κρίση είναι πιο σωστό.

Μένοντας στα «εικαστικογλωσσικά», να και μια ακόμα σκηνή από τη Βίβλο, και πιο συγκεκριμένα από την Καινή Διαθήκη, η οποία συχνά ταλαιπωρείται κατά τη μετάφραση/απόδοσή της στα ελληνικά. Για την ακρίβεια, πρόκειται για δυο σκηνές που εκτυλίσσονται στον ίδιο χώρο. Λίγο αφότου ο μικρός Ιησούς έχει έρθει στον κόσμο, τον επισκέπτονται διαδοχικά ποιμένες (προφανώς από εκεί κοντά, αυτοί) αλλά και τρεις Μάγοι από την Ανατολή. Η λέξη Μάγοι υπαινίσσεται, λέει, χαλδαίους αστρολόγους που τους κίνησε την περιέργεια το άστρο το οποίο έλαμπε πάνω από τη Βηθλεέμ. Πάντως, σε αρκετές γλώσσες δεν γίνεται λόγος για Μάγους αλλά για Βασιλείς που ήρθαν να προσκυνήσουν: Trium Regum oblatio στα λατινικά, Adoration of the Kings στα αγγλικά, Adoración de los Santos Reyes στα ισπανικά, Adoration des Rois Mages στα γαλλικά (πάντα διπλωμάτες οι Γάλλοι), Adorazione dei Rei Magi στα ιταλικά (από κοντά και οι Ιταλοί), Anbetung der Könige στα γερμανικά, κ.ο.κ. Μάγοι λοιπόν ή Βασιλιάδες; Και τα δυο «παίζουν», αν και στην καθ’ ημάς Ανατολή τους προτιμάμε Μάγους (Η Προσκύνηση των Μάγων), ίσως και για να έχει κάποιο μυστήριο το πράγμα. Αλλού είναι το φάλτσο: ότι κάποιοι μεταφράζουν στα ελληνικά Η Λατρεία των Μάγων και Η Λατρεία των Ποιμένων, αποδίδοντας προφανώς την adoration με την πρώτη έννοια της λέξης, αυτήν της λατρείας (I adore you/je t’adore, και πάει λέγοντας).

Επιδόρπιο

Ο περιώνυμος δείκτης Ντάου-Τζόουνς, του Χρηματιστηρίου της Νέας Υόρκης, οφείλει το όνομά του στους Charles Henry Dow (1851-1902), δημοσιογράφο ειδικευμένο στα οικονομικά, και Edward D. Jones (1856-1920), συνάδελφό του και συνεργάτη του, οι οποίοι τον καθιέρωσαν, σε υποτυπώδη έστω μορφή, ήδη κατά τη δεκαετία του 1880.