Ο αληθινός και {CR}ο ψεύτικος ήρωας{CR}

Η πινακίδα που βλέπετε βρίσκεται στα Μελίσσια και σηματοδοτεί την οδό Κωνσταντίνου Κουκίδη, λίγο πιο πάνω από το Σισμανόγλειο νοσοκομείο. Οδός Κουκίδη διαθέτει και η Κόρινθος, ένα μικρό στενό. Και μέχρι πρόσφατα υπήρχε και στη Σταυρούπολη Θεσσαλονίκης, σε μία ασήμαντη πάροδο. Επίσης στην Πλάκα, κάτω από την Ακρόπολη, υπάρχει μία αφιερωματική επιγραφή προς τιμή του Κωνσταντίνου Κουκίδη, του ηρωικού εύζωνα που, όταν οι ναζί κατέβασαν την ελληνική σημαία από την Ακρόπολη, τυλίχθηκε με αυτήν και έπεσε στο κενό. Ομορφη ιστορία, λάμπει από τον ηρωισμό που αποπνέει. Μόνο που δεν ξέρουμε τίποτα περισσότερο για τον Κουκίδη. Δεν διαθέτουμε ούτε μία φωτογραφία του, μήτε πληροφορίες για τη ζωή και την οικογένειά του. Λογικό. Ο Κουκίδης δεν υπήρξε ποτέ. Είναι σαν να αφιερώνεις μία οδό, ή μία πλάκα στη ρίζα της Ακρόπολης, στον Σούπερ Γκούφι. Κατά πάσα πιθανότητα ο Κουκίδης κατασκευάστηκε από τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες προκειμένου να διατεθεί προς την ελληνική κοινή γνώμη ένα σύμβολο ενότητας. Η πρώτη αναφορά στο πρόσωπό του εντοπίζεται σε ένα φύλλο της «Daily Mail» το 1941. Η αλήθεια είναι ότι κανένας δεν πήρε ποτέ τον Κουκίδη στα σοβαρά. Είναι ένας αναιμικός αστικός μύθος που, σποραδικά, περνούσε από τις παρυφές του δημοσίου λόγου. Ισως ο μόνος που ασχολήθηκε στα σοβαρά μαζί του να ήταν ο Δημήτρης Αβραμόπουλος, ως δήμαρχος Αθηναίων. Μιλώντας κατά την αποκάλυψη της αφιερωματικής επιγραφής στην Πλάκα αναρωτήθηκε αν «εμείς, οι σημερινοί Ελληνες, θέλουμε να υπάρξει ο Κωνσταντίνος Κουκίδης». Κοινώς η πραγματικότητα δεν θα μας χαλάσει μία καλή ιστορία και μία ακόμα καλύτερη ευκαιρία για φώτα, λουλούδια και κορδέλες. Ο σουρεαλισμός έρχεται και επικάθεται σε όλο αυτό με την πρόταση του μακαρίτη του Μανώλη Γλέζου για την ονομασία πλατείας με το όνομα του Κουκίδη. Ο άνθρωπος που έκανε κάτι αληθινό και ηρωικό στην Ακρόπολη, πρότεινε να γίνει πλατεία για ένα ανύπαρκτο πρόσωπο στο οποίο αποδίδεται ένας ψεύτικος άθλος.

Ο Αλέξανδρος Καΐρης έχει στο όνομά του τουλάχιστον μία λεωφόρο στον Διόνυσο. Υπάρχουν άλλοι δύο μικροί δρόμοι που φέρουν το όνομα «Καΐρη», στην Αθήνα και στο Μαρούσι, αλλά δεν γνωρίζουμε αν αναφέρονται στον Αλέξανδρο. Θα έπρεπε. Γιατί αν κάποιος δικαιούται μία πλατεία, όπως θα έλεγε και ο Γλέζος, είναι ο Αλέξανδρος Καΐρης. Ενδεχομένως ένας λόγος για τον οποίο δεν τον γνωρίζουμε είναι η πολιτική του ταυτότητα. Ο Καΐρης ήταν αστός. Μορφωμένος, από καλή οικογένεια της Αθήνας. Είχε σπουδάσει νομικά και μιλούσε απταίστως τη γερμανική. Και έτσι, κατά τη διάρκεια της Κατοχής έπιασε δουλειά στην Κεντρική Διοίκηση των ναζί. Τον έβλεπαν να βγαίνει κάθε μεσημέρι στον δρόμο και τον χλεύαζαν. Δεχόταν απειλές, άκουγε ότι θα έχει τη μοίρα του προδότη. Λογικό. Γιατί δεν ήξεραν ότι ο Καΐρης ήταν εκεί ως πράκτορας των Συμμάχων. Για την ακρίβεια ήταν ο καλύτερος που διέθεταν στην Αθήνα. Φωτογράφιζε, αντέγραφε ή απομνημόνευε έγγραφα και διοχέτευε τις πληροφορίες μέσω της μυστικής οργάνωσης «5-165» του Ρήγα Ρηγόπουλου. Οταν οι ναζί ανακάλυψαν, στην Κυψέλη, τον ασύρματο της οργάνωσης, μαζί με στοιχεία που ενέπλεκαν τον Καΐρη, η οργάνωση του πρότεινε να τον φυγαδεύσει στη Μέση Ανατολή. Αρνήθηκε. Πίστευε ότι η κάλυψή του ήταν ιδανική. Δεν ήταν. Βρέθηκε στις φυλακές Αβέρωφ. Βασανίστηκε επί μήνες προκειμένου να «δώσει» τους συνεργάτες του. Δεν του πήραν κουβέντα. Εκτελέστηκε στις 2 Νοεμβρίου του 1943. Ηταν μόλις τριάντα ετών. Για ποιο λόγο ο Καΐρης δεν τιμήθηκε όπως του άξιζε από την Πολιτεία ή, έστω, από τη μνήμη των ανθρώπων; Προφανώς επειδή δεν βγήκε από το παραδοσιακό καλούπι από το οποίο κατασκευάζονται οι λαϊκοί ήρωες. Ηταν αστός. Και στο τελευταίο γράμμα που έγραψε λίγο πριν θανατωθεί, ζήτησε από τους δικούς του να φυτέψουν στην Εκάλη κάτι σπόρους από δαμάσκηνα Καλιφόρνιας που είχε στο κελί του. «Να τις λέτε οι δαμασκηνιές του Αλέξανδρου». Σήμερα λίγοι τον θυμούνται. Αλλά ποτέ δεν είναι αργά για τη μνήμη.