«Ναι, αυτή είμαι, μια αλβανίδα καθαρίστρια»

«Είχα μια πολύ καλή δουλειά στην Αλβανία, εργαζόμουν στο Δημόσιο. Οταν έφτασα εδώ, έψαξα παντού για να βρω κάτι παρόμοιο. Ετσι είπα: “Εντάξει, είμαι μια έξυπνη γυναίκα, μπορώ να καθαρίσω”, αφού ήταν το πιο εύκολο πράγμα που μπορούσα να κάνω. Αρχισα να το κάνω κι έγινα καλή σε αυτό. Δεν παραπονιέμαι μιας και δεν υπάρχουν δουλειές. Ετσι, το ότι έχω αυτή τη δουλειά και μένω εδώ με κάνει ευτυχισμένη, καθώς μπορώ να πληρώνω το νοίκι μου και να βοηθάω τον άνδρα μου». Αυτό είναι ένα απόσπασμα από την ιστορία ζωής της «Θάλειας», μιας από τις 24 Αλβανίδες και ελληνικής εθνοτικής ταυτότητας αλβανίδες («Βορειοηπειρώτισσες») καθαρίστριες των οποίων η εργασιακή εμπειρία σε δύο δημόσια νοσοκομεία της Ελλάδας καταγράφεται στις «Παραδειγματικές εργάτριες» (Εκδόσεις Παπαζήση), ένα βιβλίο που αφορά στη διδακτορική διατριβή της δρ Νεφέλης Στουρνάρα. Μέσα από τις εξομολογήσεις των καθαριστριών, οι οποίες συχνά μένουν αθέατες παρότι επιτελούν ένα έργο τόσο κομβικό, ζωντανεύει ο καθημερινός τους μόχθος, οι προσβολές που συχνά υφίστανται και η συνολική αίσθηση της εργασιακής τους εμπειρίας στη χώρα μας.

Λέω στα παιδιά μου
να μη γίνουν σαν εμένα

«Οταν ήρθα στο νοσοκομείο, δούλευα δύο και ίσως και τρεις φορές περισσότερο από τις ελληνίδες καθαρίστριες. Καθάριζα τους τοίχους. Δεν μπορούσα να αισθανθώ τα δάχτυλά μου και αυτές κάθονταν και έπιναν καφέ. Ποτέ όμως δεν παραπονέθηκα. Σκεφτόμουν ότι μια μέρα τα πράγματα θα αλλάξουν και θα αναγνωριστεί η αξία μου. Ετσι, βλέπω τον εαυτό μου ως νικητή. Εξακολουθώ να έχω τη δουλειά μου σε αυτούς τους δύσκολους καιρούς και το αξίζω. Οι γιατροί και οι διευθυντές των τμημάτων με χαιρετούν», περιγράφει η «Λήδα». «Είναι τόσο βαριά δουλειά. Γι’ αυτό λέω στα παιδιά μου να μη γίνουν σαν εμένα, εξαντλημένοι και φτωχοί. Κάθε μέρα τους λέω να διαβάζουν αν θέλουν να μην καταλήξουν σαν εμένα. Νιώθω νεκρή κάθε μέρα. Η δουλειά της καθαρίστριας δεν σου εγγυάται μια καλή ζωή», παραδέχεται η «Αριάδνη». «Η καθαριότητα είναι η πιο δύσκολη δουλειά που έγινε ποτέ. Είναι ευθύνη μου να φέρνω υγεία στον κόσμο. Ξέρω ότι ο κόσμος πιστεύει ότι κάνω δουλειές που είναι ταπεινές και ότι είμαι απλώς μια “καθαρίστρια”. Ωστόσο, ναι, αυτή είμαι, μια αλβανίδα καθαρίστρια. Δεν ντρέπομαι γι’ αυτό και η δουλειά μου είναι πολύ σημαντική», αναφέρει η «Ερατώ», ενώ η «Αρτεμις», με τη μαρτυρία της, δίνει μια άλλη διάσταση της δουλειάς, αυτήν της ανθρώπινης σχέσης με τον ασθενή στο δωμάτιο. «Μιλάω στους ασθενείς, κάθε μέρα λέω καλημέρα, πώς αισθάνεστε, πώς τα πάτε. Νιώθω ότι κάνω κάτι καλό για αυτούς. Είναι σαν να συναναστρέφομαι με τους γονείς μου. Πρέπει να σέβεσαι τους ηλικιωμένους γιατί έχουν ανάγκη να τους δείχνεις ότι νοιάζεσαι, ότι έχουν κάποιον. Ετσι πριν πάνε στο χειρουργείο, τους λέω καλή τύχη και ότι όλα θα πάνε καλά».

Προσφέρουμε βοήθεια στον συνάνθρωπό μας

Τρεις εκ των 24 καθαριστριών μιλούν στα «ΝΕΑ» για τα συναισθήματα που τους γεννά το γεγονός ότι, για πρώτη φορά ήρθαν στο προσκήνιο ως οι κεντρικές ηρωίδες ενός βιβλίου μέσα από το οποίο είχαν την ευκαιρία να ακουστεί η δική τους φωνή, ζωντανά και αδιαμεσολάβητα. «Δουλεύω σε νοσοκομείο της Ελλάδας 22 χρόνια. Αισθάνομαι τιμή και υπερηφάνεια για την εργασία μου. Κάνουμε αυτήν τη δουλειά με πολύ μεράκι. Για εμάς είναι πολύ σημαντικό που, σε έναν τόσο ευαίσθητο τομέα, προσφέρουμε βοήθεια στον συνάνθρωπό μας και κάνουμε το καλύτερο δυνατόν. Είναι τιμή μας που έγινε έρευνα για τη δουλειά μας και που κάποιος ασχολήθηκε με εμάς και το είδος της εργασίας μας», λέει στα «ΝΕΑ» η Κ. «Δουλεύω 14 χρόνια σε νοσοκομείο. Χαίρομαι πολύ για τη δουλειά μου. Είναι τιμή μου το βιβλίο αυτό. Χαίρομαι που ενδιαφέρθηκε κάποιος αληθινά για εμάς, γιατί ξέρετε πώς μας βλέπουν και πώς μας έχουν αρκετοί», αναφέρει στα «ΝΕΑ» η Α. ενώ η Ν. τονίζει το εξής: «Εργάζομαι 12 χρόνια σε δημόσιο νοσοκομείο της Ελλάδας. Νιώθω υπερηφάνεια που κάποιος ασχολήθηκε με την αξία του καθαρισμού. Στις δομές υγείας είναι απ’ τα σημαντικότερα πράγματα, γιατί χωρίς τον σωστό και επαρκή καθαρισμό μπαίνει σε κίνδυνο η ζωή των ασθενών που περισσότερο απ’ όλους τον χρειάζονται. Αυτό το συναίσθημα μας δίνει δύναμη να συνεχίσουμε».

n Η δρ Νεφέλη Στουρνάρα έδωσε στις συμμετέχουσες στην έρευνα ψευδώνυμα αρχαιοελληνικά καθώς, όπως εξηγεί, «μεταδίδουν έννοιες όπως γενναιότητα και δύναμη και προσφέρουν εποικοδομητικό συμβολισμό»