Η δοκιμασία των ευρωπαϊκών αρχών και αξιών στην Πολωνία

Η πολιτική της Πολωνίας απέναντι στη Δικαιοσύνη της χώρας με συμπεριφορές αποκλίνουσες του ευρωπαϊκού δικαιοπολιτικού κεκτημένου προσβάλλουν τον νομικό πολιτισμό της Ευρώπης και θίγουν ευθέως τα θεμέλια της ευρωπαϊκής δικαιοταξίας. Η ευρωπαϊκή διακυβέρνηση θεμελιώνεται πάνω στις ευρωπαϊκές αξίες και αρχές με δεσπόζουσα θέση τα δικαιώματα του ανθρώπου, τη δημοκρατία και το κράτος δικαίου, καθώς και την ομοιόμορφη εφαρμογή του ευρωπαϊκού δικαίου. Οι θέσεις και η στάση της Πολωνίας της μη συμμόρφωσης πρακτικά κλονίζουν τις βάσεις της ιδιότυπης ευρωπαϊκής συμπολιτείας κρατών και λαών όπως αυτά έχουν οριστεί από την απαρχή της ενοποιητικής διαδικασίας. Και δεν είναι μόνο η κατάλυση της ανεξαρτησίας της Δικαιοσύνης, αλλά και η ευθεία αμφισβήτηση της υπεροχής του κοινοτικού/ενωσιακού δικαίου έναντι του εθνικού δικαίου, αλλά και του ρόλου του Δικαστηρίου της ΕΕ. Η διαπίστωση από το Δικαστήριο ΕΕ της σοβαρής παραβίασης των εν λόγω αρχών καταδεικνύει τη σοβαρότητα της «πρόκλησης» και καλεί για μια θεσμική απάντηση σε αυτή την παραβατική συμπεριφορά θεσμικού χαρακτήρα χώρας-μέλους. Και η απάντηση αυτή δεν πρέπει μόνο να περιοριστεί στην επιβολή κυρώσεων οικονομικού χαρακτήρα (καταβολή – έστω υψηλού – προστίμου), αλλά και να θίξει – ακόμη και αν πολιτικά φαίνεται δύσκολο – το θεσμικό status της εγκαλούμενης χώρας στο σύστημα της Ενωσης (π.χ. αναστολή δικαιωμάτων). Αλλως, η συνοχή μεταξύ της έννοιας και της πραγματικότητας του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, που προωθεί το ενωσιακό δίκαιο και διασφαλίζει το ΔΕΕ, που δοκιμάζεται με ορισμένες θέσεις από τις χώρες του Βίσεγκραντ, μπορεί να προσλάβει ανεξέλεγκτες διαστάσεις σε δύσκολη για το μέλλον της Ευρώπης συγκυρία.

Ο Στέλιος Περράκης είναι ομοτ. καθηγητής στο Πάντειο Πανεπιστήμιο, κοσμήτορας Νομικής Σχολής Νεάπολης Πάφου, π. πρέσβης – Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας, Συμβούλιο της Ευρώπης