Επαψε να είναι φίλη μου, έγινε δεύτερη μάνα

Η Ολυμπία ήταν εύθραυστη και ανθεκτική, ευαίσθητη και δυνατή, αστεία και ευσυγκίνητη, οξύθυμη και γαλήνια, συναισθηματική και πρακτική. Με λίγα λόγια, Ελληνίδα… χωρίς να το συνειδητοποιεί. Γίναμε φίλες από την πρώτη στιγμή κάτω από αστείες συνθήκες. Επαιζε στο Royal Court στο Λονδίνο και βρέθηκα καλεσμένη κι εγώ από κοινούς φίλους. Είπα, θα έφερνα και μια φίλη μαζί μου. Ινδή μαχαρανή. Πολύ της άρεσε της Ολυμπίας, γιατί την τραβούσε καθετί εξωτικό. Η ινδή φίλη δεν ήρθε τελικά και πήγα μόνη μου. Μετά το έργο, στο οποίο πραγματικά αλώνιζε τη σκηνή κι έλαμπε με το εκρηκτικό ταμπεραμέντο της, πήγαμε για φαγητό. Ηταν απλή, θερμή με όλους εκτός από μένα, που με αντιμετώπιζε με επισημότητα και σεβασμό. Δεν καταλάβαινα, μέχρι που με αποκάλεσε υψηλοτάτη! Καθώς ήμουνα από διακοπές, κατάμαυρη και με μακριά μαύρα μαλλιά, νόμισε πως ήμουνα η ινδή μαχαρανή. Αυτά ήταν τα πρώτα μας γέλια. Τα επόμενα χρόνια είχα την ευκαιρία να μοιραστώ πολλές αστείες στιγμές μαζί της και πολλές συγκινητικές.

Η Ολυμπία είχε χιούμορ και τεράστιο αυτοσαρκασμό. Της άρεσε να καθόμαστε στην κουζίνα μου στην Αθήνα, να τρώμε κάτι ελληνικό, κυρίως σπανακόπιτα, και να μιλάμε για τη ζωή μας. Να κλαίμε και να γελάμε μαζί. Είχε παίξει το «ROSE» του φίλου μας Martin Sherman, στο Εθνικό στο Λονδίνο, και το μετέφερε στο θέατρό μου στην Αθήνα με την υπέροχη σκηνοθέτιδα Nancy Mecler. Ηταν μέρος ενός σημαντικού φεστιβάλ που οργάνωσε τότε η Ελένη Μουσταΐρα, με τον Peter Brook, τον Peter Stein, τον Patrice Chateau. Ηταν πραγματικά συγκλονιστική. Την αγάπησα ακόμα περισσότερο για την αφοσίωσή της στην τέχνη της, τον επαγγελματισμό και την απλότητά της. Δίδαξε τότε και σε κάποια σεμινάρια στη σχολή μου, καθώς λάτρευε τους νέους. Είχε αγωνία για το ελληνικό κοινό. Δεν πίστευε πως την αγαπούσαν στην Ελλάδα! Η άρνηση του Φεστιβάλ Αθηνών να παρουσιάσει στο Ηρώδειο την «Εκάβη» την είχε πληγώσει βαθύτατα. Για εκείνη δεν μετρούσε το Οσκαρ που τόση σημασία τού δίνουμε στην Ελλάδα. «Είναι ένα εμπορικό βραβείο για να δουλεύουν περισσότερο οι ταινίες» έλεγε. Μετρούσε το θέατρο. Οι τραγωδίες που είχε παίξει, ο Γουίλιαμς, ο Τσέχοφ, ο Μπρεχτ. Αλλωστε, λίγοι ξέρουν πως είχε θίασο δικό της πάνω από 30 χρόνια στη Νέα Υόρκη. Η θερμή υποδοχή που είχε από τους έλληνες δημοσιογράφους και το κοινό τη γλύκαναν κι εγώ προσπάθησα να τη φέρω πιο κοντά στην Ελλάδα που την αγαπούσε. Λίγα χρόνια μετά, την κάλεσα στην Κύπρο για να παίξουμε μαζί στο ΘΟΚ. Ηρθε με μεγάλη χαρά και ζήσαμε μαζί τέσσερις μήνες, τους τρεις κάνοντας πρόβες και γνωρίζοντας το νησί. Είχε διαλέξει να παίξουμε ένα έργο που ήταν το γούρι της. Το «Social Security» ήταν το έργο που έπαιζε στο Broadway όταν την πρότειναν για το «Moonstruck». Εκεί πήρε το Οσκαρ κι άνοιξαν όλοι οι δρόμοι στην Αμερική για εκείνη. Κάθε μέρα κάναμε ατελείωτες πρόβες μετά… την πρόβα! Στο ξενοδοχείο. Γιατί δεν είχε ξαναπαίξει ελληνικά και ήθελε να είναι τέλεια. Επίσης ήθελε να ξυπνάμε στις 7 το πρωί και να πηγαίνουμε γυμναστήριο. Πράγμα αδύνατον για μένα. Δυο τρεις μέρες πριν από την πρεμιέρα, με χτύπησε αυτοκίνητο. Εσπασα τον μηρό μου κι έκανα μια σοβαρή εγχείρηση. Επαψε να είναι φίλη μου η Ολυμπία, έγινε δεύτερη μάνα. Αγρυπνη πάνω από το κρεβάτι μου, με παρηγορούσε και με ενθάρρυνε.

Ξανάπαιξε τότε το «ROSE» για να μη μείνει κλειστό το θέατρο. Κι εγώ, καθισμένη έναν ολόκληρο μήνα στο κρεβάτι, διάβαζα και σκεφτόμουνα τι να γράψω. Ενα πρωί ήρθε στο δωμάτιό μου μ’ ένα κουρελιασμένο βιβλίο. Ηταν του 1923 από μια βιβλιοθήκη στο Σικάγο. Το πήρε και δεν το επέστρεψε ποτέ. Αυτό ήταν η αρχή της «Σμύρνης» που έγραψα εξαιτίας της. Ηταν η αφήγηση της καταστροφής από τη μοναδική αμερικανίδα γιατρό που έμεινε στην προκυμαία μέχρι την τελευταία ημέρα. Συγκλονίστηκα. Δεν ήξερα τίποτα για την οικογένειά της. Δεν μου είχε μιλήσει ποτέ. Τότε μου διηγήθηκε πως όταν πήγε στη Μυτιλήνη είδε σε ένα χωριό μαυροντυμένες γυναίκες στην ηλικία της. Και σκέφτηκε πως αν οι πρόγονοί της δεν είχαν φύγει στη Μυτιλήνη και ύστερα στην Αμερική λόγω της καταστροφής, θα ήταν μία από αυτές. Αυτή τη σκηνή την έγραψα αργότερα και την έβαλα στην ταινία.

Ηταν όνειρό της να γίνει η «Σμύρνη» έργο. Ηρθε στις πρόβες μας. Εκλαιγε ασταμάτητα. Ηταν όνειρό της να γίνει ταινία και να παίξει και η ίδια. Δεν ήταν γραφτό να γίνει… Ξέρω όμως πως θα τη δει από ψηλά και θα μάθει πως της την αφιερώνω… Τελευταία φορά την είδα στη Νέα Υόρκη πριν από έναν χρόνο. Μου έδωσε ένα μικρό γράμμα που τελείωνε με τη φράση «σ’ ευχαριστώ που μ’ έκανες να θυμηθώ ξανά τις ελληνικές μου ρίζες». Αν και δεν νομίζω πως τις είχε ξεχάσει ποτέ, καθώς, παρόλη την επιτυχία της, η πληγή του ξεριζωμού από τη Μικρασία είχε μείνει βαθιά μέσα της.

Η Μιμή Ντενίση είναι ηθοποιός και σκηνοθέτις