Ολα για το θέατρο

Την περίοδο που ετοίμαζε τη μετάφραση της ιψενικής «Αγριόπαπιας» για τη σκηνοθεσία του Δημήτρη Τάρλοου στο θέατρο «Πορεία» βρισκόταν σε ελληνικό νησί. Αλλά εργαζόταν σαν να μη βρισκόταν εκεί. Το δέλεαρ της παραλίας και των διακοπών δεν την άγγιξε διόλου. Η δημιουργική προεργασία της παράστασης, αντιθέτως, φαινόταν να τη φορτίζει. Για τους στενούς συνεργάτες και τους ανθρώπους που τη γνωρίζουν είναι μια σκηνή οικεία. Μέχρι να πάρει τον δρόμο του κάθε έργο που έχει επιμεληθεί δουλεύει στον δικό της μικρόκοσμο ψυχή τε και σώματι. Αυτό δεν αποκλείει, ωστόσο, και τη «δημιουργική ανασφάλεια» που νιώθει μέχρι που το τελικό χειροκρότημα των θεατών της διαλύει οποιαδήποτε αμφιβολία.

Στις πρεμιέρες είναι εκείνη που μένει διακριτικά πίσω ή βγαίνει στη σκηνή κάπως συγκρατημένα. Η κλειστή αυλαία ίσως και να της ταιριάζει περισσότερο. Αλλά τώρα ως μεταβατική καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού Θεάτρου, καλείται να την ανοίξει και να ρίξει στη σκηνή άπλετο φως. «Δεν θα μπορούσα ποτέ ν’ αφήσω το Εθνικό Θέατρο την περίοδο που περισσότερο από όλες θα χρησιμεύσει η συσσωρευμένη εμπειρία μου σε αυτό. Στον κόσμο του θεάτρου οι διορίες είναι αδήριτες και ο καλλιτεχνικός προγραμματισμός με τις διοικητικές και οικονομικές διαδικασίες που τον συνοδεύουν, πρέπει να προχωρήσουν άμεσα και παράλληλα με τις διεργασίες για την πλήρωση της θέσης του καλλιτεχνικού διευθυντή». Από την πρώτη της κιόλας δήλωση έδειξε τις προθέσεις της για το επόμενο διάστημα. Η «αποστολή» άλλωστε δεν παύει να έχει αξιώσεις: ανάμεσά τους, προφανώς η προετοιμασία των παραστάσεων για την Επίδαυρο, που αυτή την περίοδο βρίσκεται διαχρονικά στο φόρτε της. Σε δεύτερο επίπεδο, έδειξε και το υλικό απ’ το οποίο είναι φτιαγμένη ως επαγγελματίας του θεάτρου. Συγκρατημένη για να συγκεράζει απόψεις, έως και ντροπαλή σε αρκετές περιπτώσεις, όπως λένε συνάδελφοί της, με αυξημένο το αίσθημα του καθήκοντος, απολύτως προσηλωμένη στους στόχους που θέτει κάθε φορά. Η μέχρι πρότινος αναπληρώτρια καλλιτεχνική διευθύντρια του Εθνικού, μετά την παραίτηση του Δημήτρη Λιγνάδη καλείται να επιδείξει προσαρμοστικότητα, εν μέσω ενός επιβαρυντικού κλίματος για τον χώρο του θεάματος, αλλά και με δεδομένη την ανάγκη του αξιοπρεπούς live streaming.

Αν και το βάρος που πέφτει πλέον στους ώμους της δεν είναι ευκαταφρόνητο, η Ερι Κύργια μοιάζει έτοιμη να το επωμιστεί και να φέρει εις πέρας το έργο της όσο καλύτερα μπορεί. Προτεραιότητά της από την 10η Φεβρουαρίου οπότε το υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού την πρόκρινε στη θέση της καλλιτεχνικής διευθύντριας, είναι να συνεχιστεί όσο το δυνατόν ομαλότερα η λειτουργία του Εθνικού Θεάτρου και οι προγραμματισμένες δράσεις του να προχωρήσουν. Αν και η θητεία της είναι πεπερασμένη, μέχρι τις 6 Σεπτεμβρίου, οπότε το υπουργείο θα ανακοινώσει το αποτέλεσμα του ανοιχτού διαγωνισμού για την επιλογή του νέου επικεφαλής στην πρώτη σκηνή της χώρας, το γεγονός δεν μειώνει σε τίποτα τη νέα ιδιότητα σε μια κρίσιμη στιγμή για τον οργανισμό. Η ίδια, άλλωστε, δεν έχει συνηθίσει να βρίσκει προφάσεις για να κατεβάζει ταχύτητα όταν έχει να τρέξει σ’ ένα επαγγελματικό «ράλι».

Ο διορισμός της στην κορυφή του διοικητικού σχήματος του Εθνικού έγινε με γνώμονα τη σχέση που έχει αναπτύξει με το συγκεκριμένο θέατρο από το 2007. Και μάλιστα με αυταπόδεικτες περγαμηνές. Γεννημένη στην Κοζάνη, η Κύργια είναι πτυχιούχος του Τμήματος Θεατρικών Σπουδών της Φιλοσοφικής Σχολής του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, όπου αρίστευσε και στις μεταπτυχιακές της σπουδές. Εχοντας συνείδηση πως η ενασχόληση με τον κόσμο του θεάτρου απαιτεί «διά βίου μάθηση», συνέχισε την επιμόρφωσή της, την οποία χρηματοδοτούσε δουλεύοντας πίσω από τη σκηνή σε διαφορετικά πόστα, χωρίς να εγκαταλείπει ποτέ τον στόχο της. Αρχισε να δουλεύει ως βοηθός του Στάθη Λιβαθινού, ενώ στο Εθνικό βρέθηκε την περίοδο που καλλιτεχνικός διευθυντής ήταν ο Γιάννης Χουβαρδάς.

Στη διαδρομή της ανέπτυξε δραστηριότητα ως θεατρολόγος, μεταφράστρια και διασκευάστρια έργων, συνεργαζόμενη με γνωστούς σκηνοθέτες όπως οι Μιχαήλ Μαρμαρινός, Δημήτρης Καραντζάς, Δημήτρης Τάρλοου, Κατερίνα Ευαγγελάτου, Τσέζαρις Γκραουζίνις, Κωνσταντίνος Ρήγος, Κωνσταντίν Μπογκομόλοφ και Οσκάρας Κορσουνόβας. Αλλά και με πολιτιστικούς οργανισμούς, όπως η Εθνική Λυρική Σκηνή, το Δημοτικό Θέατρο Πειραιά, το Θέατρο Πορεία κ.ά. Η Κύργια αντιμετωπίζει τον εαυτό της κυρίως ως δραματολόγο και μεταφράζει μόνο όταν πείθεται ότι μπορεί να συμβάλει στη μεταφραστική ιστορία κάποιων έργων. Ακόμα κι έτσι, έχει μεταφέρει στα ελληνικά από τις πρωτότυπες γλώσσες τους τα έργα «Πελεκάνος» και «Οι δανειστές» του Αύγουστου Στρίντμπεργκ, «Αρχιμάστορας Σόλνες», «Εντα Γκάμπλερ» και «Οταν ξυπνήσουμε εμείς οι νεκροί» του Ερρίκου Ιψεν, «Πλατεία Ηρώων» του Τόμας Μπέρνχαρντ, «Παλιοί καιροί» του Χάρολντ Πίντερ, «Παραλλαγές θανάτου» και «Κάποιος θα έρθει» του Γιον Φόσε. Χαρακτηριστικά δείγματα της δουλειάς της αποτελούν οι παραστάσεις «Τρεις αδερφές» (2016 – Θέατρο Πορεία), «Φυλές» (2019 – Θέατρο Σταθμός), «Η αγριόπαπια» (2017 – Θέατρο Πορεία), «Πλατεία ηρώων» (2017 – Θέατρο Οδού Κυκλάδων), «Παλιοί καιροί» (2018 – Θέατρο Τέχνης Καρόλου Κουν), «Δον Ζουάν» (2017 – Στέγη Ιδρύματος Ωνάση), «Οι δαιμονισμένοι» (2017 – Στέγη Ιδρύματος Ωνάση) και «Γιον Γκάμπριελ Μπόρκμαν» (2020 – Μέγαρο Μουσικής Αθηνών).