Έπειτα από περισσότερα από 300 εκατ. ευρώ που κατέβαλαν οι Έλληνες φορολογούμενοι τα τελευταία χρόνια για την περίφημη «εξυγίανση» των ΕΛΤΑ, τα κρατικά ταχυδρομεία εμφανίζονται σήμερα περισσότερο αποδυναμωμένα από ποτέ. Το παραγωγικό τους έργο συρρικνώνεται, οι βασικές λειτουργίες τους εκχωρούνται …νύχτα σε ιδιώτες, το προσωπικό μειώνεται και η δημόσια παρουσία τους υποχωρεί συνεχώς.
Κι όμως, μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η νέα διοίκηση επέλεξε την περασμένη Παρασκευή, να παρουσιάσει το νέο στρατηγικό σχέδιο σε εκδήλωση με μουσική και catering, μιλώντας για «επιχειρησιακή αριστεία», «ανάπτυξη νέων υπηρεσιών» και «αξιοποίηση του δικτύου». Μάλιστα, λίγη ώρα μετά την παρουσίαση, το νέο μισθωμένο κτίριο των διοικητικών υπηρεσιών των ΕΛΤΑ “πλημμύρισε” από τη σφοδρή καταιγίδα που έπληξε την Αττική, προσφέροντας μια σχεδόν συμβολική εικόνα της κατάστασης που επικρατεί σήμερα στον οργανισμό.
Ο νέος διευθύνων σύμβουλος, Μιχάλης Μαυρόπουλος, εμφανίστηκε αισιόδοξος, δηλώνοντας ότι πιστεύει στις δυνατότητες των ΕΛΤΑ και κυρίως στους ανθρώπους τους. Πρόκειται για μια δήλωση που δύσκολα μπορεί να αμφισβητήσει κανείς ως πρόθεση. Ωστόσο, το ζήτημα δεν είναι οι προθέσεις. Είναι το αντικείμενο που απομένει να διοικήσει.
Διότι, σύμφωνα με στελέχη του οργανισμού, τα ΕΛΤΑ έχουν μετατραπεί πλέον σε ένα πραγματικό «πουκάμισο αδειανό». Έναν οργανισμό που διατηρεί το ιστορικό του όνομα, το λογότυπο και την κρατική του ιδιότητα, αλλά βλέπει σχεδόν κάθε κρίσιμη δραστηριότητά του να περνά σταδιακά σε ιδιωτικά επιχειρηματικά σχήματα.
Η εικόνα είναι αποκαλυπτική. Τα 156 καταστήματα της ΕΛΤΑ Courier περιορίστηκαν σε μόλις οκτώ, ενώ τα υπόλοιπα μετατράπηκαν σε ιδιωτικά πρακτορεία. Οι περισσότεροι πολίτες εξακολουθούν να πιστεύουν ότι εξυπηρετούνται από υπαλλήλους των ΕΛΤΑ, ενώ στην πραγματικότητα συναλλάσσονται με ιδιώτες που χρησιμοποιούν το ίδιο εμπορικό σήμα.
Πάνω από τριάντα Κέντρα Διανομής παραχωρήθηκαν σε ιδιωτικές εταιρείες courier, ακόμη και σε φυσικά πρόσωπα (!), ενώ σε εξέλιξη βρίσκεται το σχέδιο εκχώρησης για οκτώ χρόνια των δύο υπερσύγχρονων αυτοματοποιημένων Κέντρων Διαλογής σε Κρυονέρι και Ωραιόκαστρο, δηλαδή των πλέον πολύτιμων παραγωγικών εγκαταστάσεων του οργανισμού.
Στον ίδιο δρόμο κινήθηκαν και οι οικονομικές υπηρεσίες. Η διαχείρισή τους παραχωρήθηκε εκ νέου στην PwC μέχρι το τέλος του 2028, έναντι περίπου 10 εκατ. ευρώ, δηλαδή περισσότερων από 10.500 ευρώ ημερησίως.
Οι χρηματαποστολές πέρασαν σε τρεις ιδιωτικές εταιρείες ασφαλείας, ενώ τα μεγάλα δρομολόγια μεταφοράς ταχυδρομικού έργου ανατέθηκαν σε ιδιωτικές μεταφορικές επιχειρήσεις.
Ακόμη και το λεγόμενο «υβριδικό ταχυδρομείο», μια υπηρεσία που αποτελούσε σύγχρονο εργαλείο ανάπτυξης των ΕΛΤΑ, εκχωρήθηκε σε ιδιωτική εταιρεία.
Την ίδια στιγμή, η κεντρική διοίκηση εγκατέλειψε τα ιδιόκτητα γραφεία της στο κέντρο της Αθήνας και μεταφέρθηκε σε ιδιωτικό κτίριο με μηνιαίο μίσθωμα που αγγίζει τις 180.000 ευρώ, την ώρα που ο οργανισμός εξακολουθεί να αντιμετωπίζει σοβαρά οικονομικά προβλήματα.
Το αποτέλεσμα όλων αυτών είναι ότι οι ιδιώτες αξιοποιούν πλέον όχι μόνο το εμπορικό σήμα των ΕΛΤΑ, αλλά και υποδομές που δημιουργήθηκαν επί δεκαετίες με δημόσιους πόρους. Οι φορολογούμενοι πλήρωσαν για να δημιουργηθεί αυτό το δίκτυο, χρηματοδότησαν τα τελευταία χρόνια με περισσότερα από 300 εκατ. ευρώ την αναδιάρθρωση του οργανισμού και σήμερα βλέπουν ολοένα μεγαλύτερο μέρος της δραστηριότητας να μεταφέρεται εκτός δημόσιας επιχείρησης.
Το σχέδιο αυτό κορυφώθηκε το περασμένο φθινόπωρο, με την απόπειρα κατάργησης 204 καταστημάτων, που προκάλεσε έντονες αντιδράσεις σε ολόκληρη τη χώρα ακόμη και από κυβερνητικούς βουλευτές. Αν και το σχέδιο τροποποιήθηκε, λόγω των αντιδράσεων, η διαδικασία ιδιωτικοποίησης συνεχίζεται με διαφορετική μορφή, καθώς περίπου 150 ακόμη καταστήματα προορίζονται να μετατραπούν σε ιδιωτικά πρακτορεία.
Οι αντιδράσεις στις τοπικές κοινωνίες είναι ήδη έντονες. Στην Ξάνθη, για παράδειγμα, επιχειρείται η κατάργηση του περιφερειακού γραφείου Ευλάλου, παρά το γεγονός ότι το κτίριο παραχωρείται δωρεάν από τον δήμο και ακόμη και οι λογαριασμοί ηλεκτρικού ρεύματος καλύπτονται από την τοπική αυτοδιοίκηση. Παρ’ όλα αυτά, προωθείται η μεταφορά της λειτουργίας του σε συγκεκριμένο ιδιώτη, γεγονός που προκαλεί έντονες αντιδράσεις και πολιτικές συζητήσεις στην περιοχή.
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αναλαμβάνει καθήκοντα προέδρου ο πρώην πρόεδρος της ΕΕΤΤ, Κώστας Μασσέλος. Η τοποθέτησή του συνοδεύτηκε ήδη από σοβαρή νομική συζήτηση, καθώς ο νόμος 4070/2012 προβλέπει πενταετή απαγόρευση απασχόλησης σε επιχειρήσεις που ρυθμίζονταν από την ΕΕΤΤ επί θητείας των μελών της. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας ενέκρινε τελικά τον διορισμό του, βασιζόμενη όμως αποκλειστικά στις διατάξεις του νόμου περί Επιτελικού Κράτους, θεωρώντας ότι επειδή τα ΕΛΤΑ είναι δημόσια επιχείρηση δεν δημιουργείται σύγκρουση συμφερόντων.
Η απόφαση αυτή, ωστόσο, δεν απαντά στις επιφυλάξεις που διατυπώνουν νομικοί κύκλοι ως προς τις ειδικές απαγορεύσεις του νόμου 4070/2012, ο οποίος δεν διαφοροποιεί τις ρυθμιζόμενες επιχειρήσεις ανάλογα με τον δημόσιο ή ιδιωτικό χαρακτήρα τους. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ΕΕΤΤ είναι η ανεξάρτητη αρχή που από το 2013 καθορίζει τις αποζημιώσεις των ΕΛΤΑ για την παροχή της καθολικής ταχυδρομικής υπηρεσίας, οι οποίες ξεπερνούν συνολικά τα 200 εκατ. ευρώ.
Το μεγαλύτερο, όμως, ερώτημα που θέτουν εργαζόμενοι των ΕΛΤΑ και στελέχη της ταχυδρομικής αγοράς, παραμένει πολιτικό και όχι νομικό. Πώς είναι δυνατόν –τονίζουν- ένας οργανισμός που χρηματοδοτήθηκε με εκατοντάδες εκατομμύρια ευρώ δημόσιου χρήματος να εμφανίζεται σήμερα πιο αποδυναμωμένος από ποτέ; Ποιος αξιολόγησε ότι η λύση στα οικονομικά προβλήματα είναι η σταδιακή εκχώρηση σχεδόν κάθε παραγωγικής δραστηριότητας σε ιδιώτες; Ποιος ελέγχει τις συμβάσεις εκατομμυρίων ευρώ, τα κριτήρια επιλογής συνεργατών και την αξιοποίηση της δημόσιας περιουσίας;
Τα ΕΛΤΑ –σημειώνουν- εξακολουθούν να διαχειρίζονται κρίσιμες δημόσιες υπηρεσίες. Εξακολουθούν να πληρώνουν συντάξεις, να εξυπηρετούν απομακρυσμένες περιοχές, να διαχειρίζονται λογαριασμούς GIRO και να αποτελούν τη μοναδική κρατική ταχυδρομική παρουσία σε εκατοντάδες κοινότητες της χώρας.
Ακριβώς γι’ αυτό -επισημαίνουν τα ίδια στελέχη- η συζήτηση δεν μπορεί να εξαντλείται σε όμορφες παρουσιάσεις, εταιρικά συνθήματα και νέους στρατηγικούς άξονες. Η κυβέρνηση, το Υπερταμείο και οι διοικήσεις των τελευταίων ετών οφείλουν να απαντήσουν με πλήρη διαφάνεια αν η «εξυγίανση» που χρηματοδότησαν οι Έλληνες πολίτες είχε ως στόχο την ανασυγκρότηση των ΕΛΤΑ ή τη δημιουργία ενός ιδιωτικού επιχειρηματικού οικοσυστήματος γύρω από ένα δημόσιο brand.
Σε ό,τι αφορά το μέλλον των ΕΛΤΑ, το συμπέρασμα στο οποίο καταλήγουν οι εργαζόμενοι της επιχείρησης, είναι: Όσο αυξάνονται οι αναθέσεις, οι εκχωρήσεις και οι συμβάσεις εκατομμυρίων, τόσο μεγαλώνει η αίσθηση ότι αυτό που επιχειρείται να αναπτυχθεί δεν είναι πλέον τα Ελληνικά Ταχυδρομεία, αλλά ένα πλέγμα ιδιωτικών συμφερόντων που αξιοποιεί το όνομα, τις υποδομές και την ιστορία ενός οργανισμού, τον οποίο οι Έλληνες φορολογούμενοι εξακολουθούν να πληρώνουν, αλλά φαίνεται να μην ελέγχουν.
