Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται για τη δημιουργία ή την επεξεργασία αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορούν να ενσωματώνουν προκαταλήψεις, οι οποίες διαδίδονται διαδικτυακά και επηρεάζουν την κοινή γνώμη. Αυτό προκύπτει από έρευνα του Ινστιτούτου Διαδικτύου της Οξφόρδης (Oxford Internet Institute, OII) του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης και του Hasso Plattner Institute του Πανεπιστημίου του Πότσνταμ.
Η μελέτη κατέδειξε ότι τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (Large Language Models – LLMs) μεταβάλλουν συστηματικά τη στάση των αναρτήσεων σε ζητήματα που προκαλούν αντιπαράθεση, ακόμη και όταν λαμβάνουν εντολή να διατηρήσουν το αρχικό νόημα. Μέσα από προσομοιώσεις που βασίστηκαν σε πραγματικά κοινωνικά δίκτυα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι μικρές μεταβολές μπορούν να συσσωρεύονται και να επηρεάζουν σταδιακά τον τρόπο με τον οποίο διαμορφώνεται η συλλογική γνώμη.
Τα ευρήματα εγείρουν ανησυχίες για την αυξανόμενη χρήση εργαλείων γραφής που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη στα κοινωνικά δίκτυα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η επικοινωνία που μεσολαβείται από την ΤΝ ενδέχεται να εξελιχθεί σε έναν νέο, ισχυρό μηχανισμό επιρροής του δημόσιου διαλόγου.
Η μελέτη, με τίτλο «Η επικοινωνία μέσω τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να επηρεάσει τη συλλογική γνώμη», θα παρουσιαστεί στα εργαστήρια AI4Good και Technical AI Governance Research στο πλαίσιο του Διεθνούς Συνεδρίου για τη Μηχανική Μάθηση (ICML 2026), που πραγματοποιείται αυτή την εβδομάδα στη Σεούλ της Νότιας Κορέας.
Βασικά ευρήματα της έρευνας
Τα εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης που χρησιμοποιούνται για συγγραφή ή επεξεργασία κειμένων μπορούν να εισάγουν προκαταλήψεις στις αναρτήσεις των χρηστών. Παρόμοια μοτίβα προκατάληψης εντοπίστηκαν σε διαφορετικά συστήματα, με αρκετά μοντέλα να ενισχύουν συγκεκριμένες θέσεις, όπως ο έλεγχος της οπλοκατοχής, η νομιμοποίηση της κάνναβης και ο φεμινισμός, ενώ εμφανίζονταν πιο αρνητικά απέναντι σε άλλες, όπως ο αθεϊσμός και η θανατική ποινή.
Οι προσομοιώσεις, που βασίστηκαν σε δεδομένα από τα κοινωνικά δίκτυα X και Facebook, έδειξαν ότι μικρές αλλαγές σε μεμονωμένες αναρτήσεις μπορούν να επηρεάσουν τη δημόσια γνώμη με την πάροδο του χρόνου. Η επικοινωνία με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί έτσι έναν νέο τρόπο επηρεασμού του δημόσιου διαλόγου, θέτοντας ζητήματα διαφάνειας και λογοδοσίας.
Η μελέτη υπογραμμίζει ότι η πηγή της προκατάληψης δεν περιορίζεται στα ίδια τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης. Οι επιλογές που κάνουν οι πλατφόρμες κατά τον σχεδιασμό των εργαλείων τους επηρεάζουν σημαντικά το μέγεθος της επιρροής που ασκεί η τεχνητή νοημοσύνη.
Πώς πραγματοποιήθηκε η έρευνα
Οι επιστήμονες ζήτησαν από διαφορετικά μεγάλα γλωσσικά μοντέλα να μετατρέψουν κείμενα για αμφιλεγόμενα ζητήματα σε πιο αποτελεσματικές αναρτήσεις για τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Στη συνέχεια, εξέτασαν εάν οι εκδοχές που παρήγαγε η τεχνητή νοημοσύνη άλλαζαν τη θέση των αρχικών κειμένων.
Με τη βοήθεια μαθηματικών μοντέλων και προσομοιώσεων βασισμένων σε δεδομένα από τις πλατφόρμες X και Facebook, οι ερευνητές ανέλυσαν πώς αυτές οι μικρές μεταβολές μπορούν να εξαπλωθούν και να επηρεάσουν την κοινή γνώμη. Δοκιμάζοντας τη λειτουργία «Explain this post» του Grok στο X, σε αναρτήσεις που αφορούσαν τις αμβλώσεις, διαπιστώθηκε ότι το σύστημα έτεινε να ευνοεί περισσότερο τις αναρτήσεις κατά των αμβλώσεων (pro-life) έναντι εκείνων υπέρ του δικαιώματος στην άμβλωση (pro-choice).
Αφαιρώντας σταδιακά τις οδηγίες που είχε λάβει το μοντέλο, εντοπίστηκε ότι η ανισορροπία συνδεόταν με μία μόνο οδηγία: να «αμφισβητεί τις κυρίαρχες αφηγήσεις όταν αυτό είναι απαραίτητο». Το πείραμα δείχνει πώς στοχευμένες παρεμβάσεις από τις ίδιες τις πλατφόρμες μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο η τεχνητή νοημοσύνη διαμορφώνει τον δημόσιο λόγο.
Νέες προκλήσεις για τους νομοθέτες
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι η επικοινωνία που διαμεσολαβείται από την τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί νέα μορφή επιρροής, η οποία δεν καλύπτεται ακόμη από τα υπάρχοντα ρυθμιστικά πλαίσια. Αν και πρωτοβουλίες όπως ο Κανονισμός της ΕΕ για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) και ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act) επικεντρώνονται στους συστημικούς κινδύνους και τις απειλές για τη δημοκρατία, δεν αντιμετωπίζουν τους πιο διακριτικούς τρόπους με τους οποίους η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διαμορφώνει απόψεις μέσω της συγγραφής ή της επεξεργασίας περιεχομένου.
«Η έρευνά μας αναδεικνύει την επικοινωνία μέσω τεχνητής νοημοσύνης ως έναν νέο και πιο διακριτικό τρόπο επηρεασμού των απόψεων – έναν τομέα στον οποίο η νομοθεσία δεν έχει ακόμη προσαρμοστεί. Παράλληλα, θέτει ερωτήματα για το ποιος ή τι διαμορφώνει τελικά τον δημόσιο διάλογο», δήλωσε η καθηγήτρια Σάντρα Βάχτερ, Καθηγητής Τεχνολογίας και Ρύθμισης στο Ινστιτούτο Διαδικτύου της Οξφόρδης.
Η χρήση της τεχνητής νοημοσύνης στα κοινωνικά δίκτυα
Η παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη ενσωματώνεται ραγδαία στις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης, αλλάζοντας τον τρόπο με τον οποίο οι χρήστες επικοινωνούν. Το LinkedIn, για παράδειγμα, επιτρέπει στους συνδρομητές Premium να βελτιώνουν τις αναρτήσεις τους με τη βοήθεια ΑΙ, ενώ το μοντέλο Grok αποτελεί πλέον βασικό εργαλείο της πλατφόρμας X.
Παράλληλα, οι πρόσφατες αναβαθμίσεις στην αναζήτηση της Google δείχνουν ότι η παραγωγή και η κατανάλωση πληροφοριών στο διαδίκτυο θα διαμεσολαβούνται ολοένα και περισσότερο από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης, εντείνοντας τη συζήτηση για τη διαφάνεια και την ευθύνη στη νέα ψηφιακή εποχή.
Πηγή: Eurekalert
