Τρεις ανεξάρτητες επιστημονικές ομάδες έχουν ξεκινήσει έναν αγώνα δρόμου ενάντια στον χρόνο για την ανάπτυξη εμβολίων κατά του σπάνιου στελέχους Μπουντιμπούγκιο (Bundibugyo) του ιού Έμπολα, το οποίο έχει ήδη στοιχίσει τη ζωή σε σχεδόν 250 ανθρώπους.
Η έξαρση της νόσου απειλεί να εξελιχθεί στη χειρότερη ανθρωπιστική κρίση της ιστορίας του ιού, με τους ειδικούς να εκφράζουν έντονες ανησυχίες για την ταχύτητα διασποράς του.
Σύμφωνα με το BBC, αυτή τη στιγμή καταγράφονται περισσότερα από 1.000 ύποπτα κρούσματα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, ενώ εννέα επιβεβαιωμένα περιστατικά έχουν ήδη εντοπιστεί στη γειτονική Ουγκάντα.
Η ανησυχία εντείνεται καθώς η επιδημία εκδηλώθηκε σε εμπόλεμη ζώνη με εξαιρετικά περιορισμένες υγειονομικές υποδομές, γεγονός που επέτρεψε στον ιό να εξαπλωθεί πριν γίνει αντιληπτός.
Υπάρχουν πλέον φόβοι ότι η τρέχουσα έξαρση μπορεί να αγγίξει ή και να ξεπεράσει σε μέγεθος τη φονική επιδημία της Δυτικής Αφρικής την περίοδο 2014-2016, κατά την οποία μολύνθηκαν σχεδόν 29.000 άνθρωποι και έχασαν τη ζωή τους περισσότεροι από 11.000.
Η ιατρική οργάνωση Γιατροί Χωρίς Σύνορα (MSF) χαρακτήρισε την κατάσταση «βαθιά ανησυχητική», επισημαίνοντας ότι ποτέ στο παρελθόν δεν είχαν καταγραφεί τόσα πολλά κρούσματα σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα.
Η ιδιαιτερότητα του Έμπολα έγκειται στο ότι απαιτείται ξεχωριστό εμβόλιο για κάθε στέλεχος του ιού. Αν και υπάρχει ήδη εγκεκριμένο εμβόλιο για το πιο κοινό στέλεχος, το Ζαΐρ (Zaire), για το στέλεχος Μπουντιμπούγκιο—το οποίο έχει εμφανιστεί μόλις δύο φορές στο παρελθόν—δεν υφίσταται καμία εγκεκριμένη θεραπεία.
Τρεις ομάδες
Στην προσπάθεια αναχαίτισης του ιού, ο Διεθνής Πρωτοβουλία για το Εμβόλιο του AIDS (IAVI), το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης και η φαρμακευτική εταιρεία Moderna αναπτύσσουν τρεις διαφορετικές τεχνολογικές προσεγγίσεις, με τη χρηματοδότηση του Συνασπισμού για Καινοτομίες Επιδημιολογικής Ετοιμότητας (CEPI).
Η πρώτη προσέγγιση, αυτή της IAVI, βασίζεται σε μια τροποποιημένη έκδοση του υπάρχοντος εμβολίου για το στέλεχος Ζαΐρ. Χρησιμοποιεί έναν ζωντανό αλλά αβλαβή ιό, τροποποιημένο ώστε να φέρει τη γλυκοπρωτεΐνη του Μπουντιμπούγκιο.
Οι δοκιμές σε ζώα έδειξαν σχεδόν 100% προστασία, ωστόσο η προετοιμασία για τις κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους αναμένεται να διαρκέσει επτά έως εννέα μήνες.
Τεχνολογία mRNA
Παράλληλα, η Moderna επιστρατεύει την τεχνολογία mRNA, η οποία χρησιμοποιήθηκε για την ταχεία ανάπτυξη των εμβολίων κατά της Covid-19, εισάγοντας στο σώμα ένα τμήμα γενετικού κώδικα που δίνει εντολή για την παραγωγή της πρωτεΐνης του ιού, ώστε να ενεργοποιηθεί το ανοσοποιητικό σύστημα.
Στον ίδιο αγώνα δρόμου, το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης χρησιμοποιεί τη δική του δοκιμασμένη εμβολιαστική πλατφόρμα, η οποία επίσης αξιοποιήθηκε στην πανδημία, και εκτιμά ότι το δικό του εμβόλιο θα είναι έτοιμο για κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους σε περίπου δύο με τρεις μήνες.
Eκπαίδευση του ανθρώπινου οργανισμού
Και τα τρία εμβόλια στοχεύουν στην εκπαίδευση του οργανισμού ώστε να αναγνωρίζει τη γλυκοπρωτεΐνη στην επιφάνεια του ιού. Ωστόσο, οι διαφορές στις τεχνολογίες τους ενδέχεται να επηρεάσουν το επίπεδο προστασία ή τον αριθμό των απαιτούμενων δόσεων, στοιχεία που θα κριθούν κατά τη διάρκεια των επικείμενων κλινικών μελετών.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπογράμμισε ότι η επιτυχής ανάπτυξη ενός τέτοιου εμβολίου είναι ζωτικής σημασίας όχι μόνο για τον έλεγχο της παρούσας επιδημίας, αλλά και για τη θωράκιση της παγκόσμιας υγείας απέναντι σε μελλοντικές απειλές.
