Η Γιορτή της Μητέρας έχει πίσω της μια ιστορία γεμάτη αντιθέσεις, ιδανικά και κοινωνικούς αγώνες. Αν και σήμερα συνδέεται με λουλούδια και κάρτες, η αρχική της σημασία ήταν πολύ βαθύτερη, συνδεδεμένη με την ειρήνη, την κοινωνική προσφορά και τη γυναικεία δράση.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η καθιέρωση της ημέρας πέρασε από πολλούς σταθμούς. Η συγγραφέας του “Battle Hymn of the Republic”, Τζούλια Γουόρντ Χάου, υπήρξε ένθερμη υποστηρίκτρια της κατάργησης της δουλείας, των δικαιωμάτων των γυναικών και της ειρήνης. Το 1870, συγκλονισμένη από τη φρίκη του Εμφυλίου Πολέμου και του Γαλλοπρωσικού Πολέμου, συνέταξε το περίφημο “Mother’s Day Proclamation”. Στο κείμενο αυτό καλούσε τις γυναίκες όλου του κόσμου να ενώσουν τις δυνάμεις τους για την αποφυγή πολέμων και αιματοχυσίας.

Η πρότασή της για μια διεθνή “Ημέρα Μητέρας για την Ειρήνη” δεν βρήκε ευρεία απήχηση, ωστόσο αποτέλεσε το πρώτο βήμα για τη θεσμοθέτηση της ημέρας. Η ιδέα επανήλθε αργότερα μέσα από τη δράση της Αν Μαρία Ριβς Τζάρβις και της κόρης της, Άννα Τζάρβις, οι οποίες έδωσαν στη γιορτή πιο προσωπικό χαρακτήρα, αφιερώνοντάς την στην τιμή των μητέρων.

Από την κοινωνική προσφορά στην οικογενειακή τιμή

Η Αν Μαρία Ριβς Τζάρβις (1832–1905) αφιέρωσε τη ζωή της στη στήριξη των οικογενειών της κοινότητάς της στη Βιρτζίνια. Γέννησε περισσότερα από δώδεκα παιδιά. Τα περισσότερα από τα παιδιά της πέθαναν από ασθένειες όπως η διφθερίτιδα ή η ιλαρά, οι οποίες ήταν συχνές την εποχή εκείνη στην περιοχή των Αππαλαχίων της Βιρτζίνια (μετέπειτα Δυτική Βιρτζίνια), όπου ζούσε. Η Τζάρβις εργάστηκε σκληρά στην κοινότητά της για να βοηθήσει άλλες μητέρες και οικογένειες να αποφύγουν τις τραγωδίες που είχε βιώσει η ίδια.

Ως μέλος ενός εθνικού κινήματος για τη δημόσια υγεία, στο οποίο συμμετείχαν κυρίως γυναίκες μεταρρυθμίστριες, η Τζάρβις οργάνωσε “Λέσχες Εργασίας Μητέρων” και προώθησε ειδικές “Ημέρες Εργασίας Μητέρων”, κατά τις οποίες οι γυναίκες συνεργάζονταν για να μαζεύουν σκουπίδια και να αναλαμβάνουν άλλα έργα με σκοπό τη βελτίωση των τοπικών περιβαλλοντικών συνθηκών και την ευαισθητοποίηση των γειτόνων τους σε θέματα υγιεινής.

Το επίκεντρο του έργου της Τζάρβις άλλαξε με την έλευση του πολέμου. Η περιοχή της βρισκόταν βαθιά διχασμένη από τον Εμφύλιο Πόλεμο. Οι ντόπιοι στρατιώτες πολεμούσαν και στις δύο πλευρές της σύγκρουσης, ενώ ο ανταρτοπόλεμος ήταν ανεξέλεγκτος. Η Τζάρβις επέμενε ότι οι γυναικείες ομάδες που οργάνωνε πρέπει να βοηθούν τόσο τα στρατεύματα της Συνομοσπονδίας όσο και της Ένωσης που ήταν άρρωστα ή τραυματισμένα, και εργάστηκε για την προώθηση της ειρήνης και της ενότητας μετά τον πόλεμο.

Το 1868, παρά τις απειλές βίας, οργάνωσε μια “Ημέρα Φιλίας των Μητέρων” για να φέρει κοντά οικογένειες και από τις δύο πλευρές του πολέμου, σε μια προσπάθεια να αποκαταστήσει το αίσθημα της κοινότητας.

Είναι πιθανό η διακήρυξη της Χάου δύο χρόνια αργότερα να εμπνεύστηκε από την Τζάρβις· οι δύο γνωρίζονταν. Τουλάχιστον, η Τζάρβις και η Χάου μοιράζονταν την πεποίθηση ότι οι γυναίκες —και ειδικά οι μητέρες— ήταν οι πλέον κατάλληλες για να φέρουν τους ανθρώπους κοντά με στόχο την ειρήνη.

Η καθιέρωση και η εμπορευματοποίηση

Μετά τον θάνατο της μητέρας της, η Άννα Τζάρβις (1864–1948) ανέλαβε να καθιερώσει επίσημα τη Ημέρα της Μητέρας τη δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, ημερομηνία που συνέπιπτε με την ημέρα θανάτου της Αν. Επέλεξε το λευκό γαρύφαλλο ως σύμβολο και ενθάρρυνε τους ανθρώπους να γράφουν προσωπικές επιστολές ευγνωμοσύνης στις μητέρες τους, απορρίπτοντας τις έτοιμες κάρτες.

Μετά το θάνατο της Άννα Τζάρβις, η κόρη της, Άννα Τζάρβις (1864–1948), αποφάσισε να τιμήσει την κληρονομιά της μητέρας της καθιερώνοντας μια εθνική Ημέρα της Μητέρας την δεύτερη Κυριακή του Μαΐου, την ημέρα που είχε πεθάνει η μητέρα της. Η Άννα, που δεν παντρεύτηκε ποτέ ούτε απέκτησε δικά της παιδιά, δεν εστίασε την γιορτή στον ακτιβισμό για την ειρήνη, αλλά στην ιδέα της τιμής προς τη δική της μητέρα.

Επέλεξε τα λευκά γαρίφαλα ως έμβλημα και παρότρυνε τους ανθρώπους να γράψουν εγκάρδιες επιστολές ευγνωμοσύνης στις μητέρες τους (στα μάτια της Άννα Τζάρβις, η αποστολή μιας προτυπωμένης κάρτας δεν μετρούσε). Η Άννα πέτυχε στην προσπάθειά της για επίσημη αναγνώριση και ο Πρόεδρος Γουίλσον εξέδωσε διακήρυξη για την πρώτη εθνική Ημέρα της Μητέρας λίγο πριν από την έναρξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1914.

Ωστόσο, η Άννα Τζάρβις απογοητεύτηκε σύντομα, καθώς η γιορτή πήρε εμπορικό χαρακτήρα. Οι ανθοπώλες και οι βιομηχανίες καρτών εκμεταλλεύτηκαν το συναίσθημα, μετατρέποντας, όπως έλεγε η ίδια, μια “ιερή ημέρα” σε απλή εμπορική ευκαιρία. Το 1943, μάλιστα, ξεκίνησε εκστρατεία για την κατάργηση της ίδιας της γιορτής που είχε καθιερώσει.

Πηγή: womenshistory.si.edu