Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας προχώρησε σε μαζικές πωλήσεις και ανταλλαγές χρυσού συνολικής αξίας σχεδόν 20 δισ. δολαρίων από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Η κίνηση αυτή συνδέεται με την προσπάθεια στήριξης της λίρας, σε μια περίοδο έντονης πίεσης για την τουρκική οικονομία.
Σύμφωνα με ανάλυση της Metals Focus, η Κεντρική Τράπεζα της Δημοκρατίας της Τουρκίας (TCMB) πούλησε 52 τόνους χρυσού στο διάστημα από τις 27 Φεβρουαρίου έως τις 27 Μαρτίου. Παράλληλα, προχώρησε σε περίπου 79 τόνους swap χρυσού, δηλαδή συμφωνίες δανεισμού ράβδων με στόχο την ενίσχυση της ρευστότητας και τη στήριξη του εθνικού νομίσματος.
Η εξέλιξη αυτή είχε ισχυρό αποτύπωμα στη διεθνή αγορά, καθώς η αυξημένη προσφορά συνέβαλε στη μεγαλύτερη μηνιαία πτώση της τιμής του μετάλλου από το 2008.
Η πίεση στη λίρα και τα αποθέματα χρυσού
Η στρατηγική της Τουρκίας δείχνει πόσο κρίσιμη έχει γίνει η σταθερότητα της λίρας για την οικονομική πολιτική της χώρας. Η νομισματική ισορροπία αποτελεί βασικό πυλώνα της προσπάθειας περιορισμού του πληθωρισμού, ο οποίος κινείται στο 31%.
Τα καθαρά αποθέματα χρυσού της τουρκικής κεντρικής τράπεζας μειώθηκαν στους 440 τόνους, το χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων δύο και πλέον ετών. Ο ρυθμός των πωλήσεων επιταχύνθηκε προς τα τέλη Μαρτίου, με 31 τόνους να διατίθενται στην αγορά μέσα σε μία εβδομάδα.
Αναλυτές επισημαίνουν ότι η Τουρκία διατηρούσε το 60% έως 70% των αποθεμάτων της σε χρυσό, γεγονός που εξηγεί γιατί επέλεξε να αξιοποιήσει μέρος αυτών για να εξασφαλίσει δολαριακή ρευστότητα. Όπως σημειώνουν, ακόμη και η είσοδος 50 τόνων χρυσού στην αγορά αρκεί για να προκαλέσει αισθητές αναταράξεις στις τιμές.
Πτώση στις τιμές του χρυσού
Η στροφή της Τουρκίας στις πωλήσεις χρυσού δεν ήταν μεμονωμένο φαινόμενο. Ήρθε σε μια περίοδο όπου οι κεντρικές τράπεζες είχαν συμβάλει σε ένα ισχυρό ράλι του πολύτιμου μετάλλου, οδηγώντας τις τιμές σε ιστορικά υψηλά τον Ιανουάριο.
Τον τελευταίο μήνα, ωστόσο, η εικόνα αντιστράφηκε. Η τιμή του χρυσού υποχώρησε κατά 11,5%, στη χειρότερη μηνιαία επίδοση των τελευταίων 18 ετών. Οι πωλήσεις από κεντρικές τράπεζες, με χαρακτηριστικότερη περίπτωση την Τουρκία, θεωρούνται βασικός λόγος για τη βουτιά περίπου 1.000 δολαρίων μέσα σε λίγες εβδομάδες.
Παράλληλα, η πτώση ενισχύθηκε από εκροές σε gold ETFs, καθώς επενδυτές επέλεξαν να κατοχυρώσουν κέρδη μετά τη νέα σύγκρουση στη Μέση Ανατολή. Έτσι, ο χρυσός υποχώρησε κοντά στα 4.650 δολάρια ανά ουγγιά, παρά τη φήμη του ως ασφαλές καταφύγιο.
Μια ευρύτερη παγκόσμια στροφή
Η περίπτωση της Τουρκίας αποτυπώνει μια γενικότερη αλλαγή στη στάση των κεντρικών τραπεζών απέναντι στον χρυσό. Το 2025, οι καθαρές αγορές χρυσού από κεντρικές τράπεζες είχαν υποχωρήσει κατά 20% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, φτάνοντας περίπου τους 860 τόνους, σύμφωνα με στοιχεία του World Gold Council.
Εκτός από την Τουρκία, στους πωλητές συγκαταλέγεται και η Ρωσία, η οποία διέθεσε 15 τόνους χρυσού τον Ιανουάριο και τον Φεβρουάριο. Στην Πολωνία, υπήρξε πρόταση για πώληση χρυσού με στόχο τη χρηματοδότηση αμυντικών δαπανών, αν και η κυβέρνηση εμφανίστηκε αντίθετη.
Δεν κινούνται όμως όλες οι κεντρικές τράπεζες προς την ίδια κατεύθυνση. Η Κεντρική Τράπεζα της Κίνας αγόρασε 160.000 ουγγιές χρυσού τον Μάρτιο, στη μεγαλύτερη αγορά της εδώ και περισσότερο από έναν χρόνο. Αυτό δείχνει ότι, ενώ κάποιες χώρες πουλούν για να ενισχύσουν τα νομίσματά τους, άλλες βλέπουν στις χαμηλότερες τιμές ευκαιρία για αύξηση των αποθεμάτων.
Η κίνηση της Τουρκίας αναδεικνύει όχι μόνο τις πιέσεις που αντιμετωπίζει η ίδια η οικονομία της, αλλά και τον καθοριστικό ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών στη διαμόρφωση της παγκόσμιας αγοράς χρυσού.
