Η αμερικανο-ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση κατά του Ιράν, που εισέρχεται στην τέταρτη εβδομάδα της, έχει προκαλέσει εκτίναξη στις τιμές του καυσίμου αεριωθούμενων σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Παράλληλα, εντείνεται η ανησυχία για πιθανές ελλείψεις που θα μπορούσαν να καθηλώσουν αεροσκάφη σε πολλές ηπείρους.
Σύμφωνα με το Fortune, στη Βορειοδυτική Ευρώπη οι τιμές αναφοράς του καυσίμου έχουν φτάσει κοντά στα 239 δολάρια το βαρέλι, ενώ στην Ασία αγγίζουν τα 200 δολάρια. Πριν από την έναρξη της σύρραξης στις 28 Φεβρουαρίου, οι τιμές κυμαίνονταν μεταξύ 85 και 90 δολαρίων το βαρέλι.
Η κρίση οφείλεται στο σχεδόν πλήρες κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μέσω του οποίου διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Οι επιθέσεις του Ιράν σε εμπορικά πλοία και πετρελαϊκές υποδομές στον Κόλπο έχουν διακόψει τη διέλευση δεξαμενόπλοιων, δημιουργώντας –όπως ανέφερε ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας– τη μεγαλύτερη πρόκληση ενεργειακής ασφάλειας στην ιστορία.
Η Αφρική δέχεται το μεγαλύτερο πλήγμα
Καμία περιοχή δεν εμφανίζεται πιο ευάλωτη από την Αφρική, όπου περίπου το 70% των εισαγωγών καυσίμου αεριωθούμενων και κηροζίνης περνά από τα Στενά του Ορμούζ, σύμφωνα με το Reuters. Οι αεροπορικές εταιρείες της ηπείρου αυξάνουν τα ναύλα και επιβάλλουν πρόσθετες χρεώσεις καυσίμου για να αντιμετωπίσουν το αυξημένο κόστος.
Η FlySafair της Νότιας Αφρικής ανακοίνωσε ότι οι τιμές του καυσίμου Jet A1 στα εγχώρια αεροδρόμια αυξήθηκαν κατά περίπου 70% μέσα σε μία εβδομάδα, οδηγώντας σε προσωρινή προσαύξηση των εισιτηρίων. Παρόμοια μέτρα έχουν λάβει οι Ethiopian Airlines, Kenya Airways, RwandAir και Air Mauritius.
Ο διευθυντής πτητικών επιχειρήσεων του National Airways Corporation, Jannie de Klerk, περιέγραψε την κατάσταση ως εξαιρετικά ασταθή: «Πετάς σε αεροδρόμια σε όλη τη Νότια, Δυτική και Ανατολική Αφρική, διαπραγματεύεσαι τιμές, αλλά μέχρι να φτάσεις εκεί, έχουν αλλάξει». Τόνισε επίσης ότι, αν ο πόλεμος συνεχιστεί, η διαθεσιμότητα καυσίμου θα αποτελέσει σοβαρό πρόβλημα.
Στη Σομαλία, ο Dahir Macow της Hass Petroleum δήλωσε πως, αν και η χωρητικότητα αποθήκευσης είναι επαρκής, η οδός εφοδιασμού από τον Κόλπο –κυρίως μέσω του Ομάν– παραμένει η μεγαλύτερη ανησυχία.
Ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες καταρτίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης
Η κρίση πλέον δεν αφορά μόνο τις τιμές, αλλά και τη διαθεσιμότητα. Στελέχη ευρωπαϊκών αεροπορικών εταιρειών που συναντήθηκαν στις Βρυξέλλες προειδοποίησαν ότι οι προμηθευτές καυσίμων δεν μπορούν να εγγυηθούν επάρκεια πέραν των επόμενων τριών έως τεσσάρων εβδομάδων.
Ο διευθύνων σύμβουλος της EasyJet, Kenton Jarvis, ανέφερε ότι οι παραδόσεις είναι διασφαλισμένες για τις επόμενες τρεις εβδομάδες, ωστόσο «κανείς δεν μας λέει ότι δεν θα υπάρξουν προβλήματα σε έξι εβδομάδες», όπως μεταδίδουν οι Financial Times.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Air France-KLM, Ben Smith, δήλωσε ότι η εταιρεία του ετοιμάζει σενάρια λειτουργίας υπό καθεστώς έλλειψης, επισημαίνοντας πως η εξάρτηση της Νοτιοανατολικής Ασίας από τα καύσιμα του Κόλπου καθιστά αβέβαιες τις πτήσεις επιστροφής. Ο επικεφαλής της Ryanair, Michael O’Leary, προέβλεψε αύξηση 4% στα εισιτήρια εφόσον ο πόλεμος λήξει πριν το καλοκαίρι, προειδοποιώντας όμως ότι η αύξηση θα είναι «σημαντικά υψηλότερη» αν η σύγκρουση συνεχιστεί.
Ο Willie Walsh, γενικός διευθυντής της Διεθνούς Ένωσης Αεροπορικών Μεταφορών, χαρακτήρισε την κατάσταση «το μεγαλύτερο πρόβλημα προσφοράς που έχουμε δει ποτέ». Παράλληλα, αναλυτές της Deutsche Bank εκτιμούν ότι, χωρίς άμεση λύση, οι αεροπορικές εταιρείες ενδέχεται να αναγκαστούν να καθηλώσουν χιλιάδες αεροσκάφη, με τους πιο οικονομικά ευάλωτους φορείς να διακόπτουν πλήρως τη λειτουργία τους.
