Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν έχει προκαλέσει αναστάτωση στις διεθνείς αγορές ενέργειας και σοβαρές επιπτώσεις στη διανομή πετρελαίου. Σύμφωνα με δημοσίευμα των Financial Times, οι αεροπορικές εταιρείες καταρτίζουν σχέδια έκτακτης ανάγκης για την αντιμετώπιση πιθανών ελλείψεων καυσίμων στα αεροσκάφη.
Η περιορισμένη ροή πετρελαίου έχει οδηγήσει σε εκτόξευση των τιμών και απειλεί ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα. Οι επικεφαλής μεγάλων αερομεταφορέων δηλώνουν ότι δεν έχουν διαβεβαιώσεις για τη διαθεσιμότητα καυσίμων πέρα από τον επόμενο μήνα.
«Καταρτίζουμε σχέδια σήμερα για να δημιουργήσουμε σενάρια για το πώς θα αντιμετωπίσουμε την έλλειψη καυσίμου», ανέφερε ο Μπεν Σμιθ, διευθύνων σύμβουλος της Air France-KLM. Όπως εξήγησε, ενδέχεται να περικοπούν δρομολόγια σε περιοχές της Ασίας, εάν ο ανεφοδιασμός για την επιστροφή στην Ευρώπη καταστεί δυσχερής.
«Η Νοτιοανατολική Ασία εξαρτάται πολύ περισσότερο από τα καύσιμα που έρχονται μέσω του Κόλπου απ’ ό,τι η Ευρώπη», τόνισε ο Σμιθ στους Financial Times. «Μπορούμε να προμηθευτούμε καύσιμα από την Ευρώπη, αλλά όταν πετάμε σε μια νοτιοανατολική ασιατική πόλη, δεν θα μπορούμε να επιστρέψουμε με το αεροσκάφος… Αν δεν υπάρχει καύσιμο, δεν μπορείς να πετάξεις».
Περιορισμοί και κίνδυνοι ανεφοδιασμού
Ο διευθύνων σύμβουλος της EasyJet, Κέντον Τζάρβις, σημείωσε ότι οι προμηθευτές καυσίμων δεν παρέχουν σαφείς οδηγίες για τη διαθεσιμότητα πέραν του επόμενου μήνα. Η εταιρεία έχει διαβεβαιώσεις για επάρκεια περίπου τριών εβδομάδων, ωστόσο, όπως είπε, «κανείς δεν μας λέει ότι δεν θα έχουμε προβλήματα διαθεσιμότητας για τις επόμενες έξι εβδομάδες, γιατί δεν είναι διατεθειμένοι να το πουν».
Αναλυτές της αγοράς ενέργειας εκτιμούν ότι οι ελλείψεις είναι αναπόφευκτες σε ορισμένες περιοχές του κόσμου. Αν και η Ευρώπη διαθέτει αποθέματα, τα αεροσκάφη δεν μπορούν να μεταφέρουν αρκετό καύσιμο για πτήσεις επιστροφής, κάτι που καθιστά κρίσιμη τη διαθεσιμότητα στους προορισμούς.
Παράλληλα, αναμένονται ελλείψεις και σε άλλα είδη καυσίμων, όπως το θαλάσσιο καύσιμο και το υγραέριο (LPG).
Αποθέματα, τιμές και επιπτώσεις στις αερομεταφορές
Ο άμεσος κίνδυνος θεωρείται περιορισμένος, καθώς πολλά αεροδρόμια διαθέτουν σημαντικά αποθέματα. Ο Χάρι Μαράρ, διευθύνων σύμβουλος του Διεθνούς Αεροδρομίου Μπανγκαλόρ, ανέφερε ότι το αεροδρόμιο έχει καύσιμα για περίπου 25 ημέρες. «Η έλλειψη δεν είναι άμεσος κίνδυνος. Η τιμή είναι άλλο θέμα και αυτό σίγουρα θα επηρεάσει τους αεροπορικούς μας εταίρους», δήλωσε στους FT.
Το Βιετνάμ έχει ήδη προειδοποιήσει για πιθανές περικοπές πτήσεων, ενώ ο Γουίλι Ουόλς, επικεφαλής της IATA, χαρακτήρισε την κρίση «πρόβλημα προμήθειας μεγαλύτερο από ό,τι έχουμε δει στο παρελθόν». Παράγοντες της αγοράς εκφράζουν ανησυχία ότι η διαθεσιμότητα καυσίμων είναι πλέον πιο κρίσιμη από τις ίδιες τις τιμές.
Οι τιμές του jet fuel έχουν διπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου στη Μέση Ανατολή, μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Στη βορειοδυτική Ευρώπη έφτασαν τα 1.730 δολάρια ανά τόνο, σύμφωνα με την Argus Media, ξεπερνώντας κάθε προηγούμενο ρεκόρ.
Η εκτόξευση των τιμών έχει αυξήσει δραματικά το λειτουργικό κόστος για τις αεροπορικές εταιρείες, όπως τις United, Delta και American Airlines, που δεν διαθέτουν μακροχρόνια αντιστάθμιση κινδύνου. Η SAS ανακοίνωσε την ακύρωση περίπου 1.000 πτήσεων εξαιτίας της αύξησης του κόστους καυσίμων.
Ποιοι επηρεάζονται περισσότερο
Οι διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ έχουν περιορίσει τις προμήθειες από το Κουβέιτ, δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα καυσίμων αεροσκαφών παγκοσμίως. Η Ευρώπη και η Αυστραλία εκτιμάται ότι θα πληγούν περισσότερο λόγω περιορισμένης διυλιστικής ικανότητας και εξάρτησης από εισαγωγές.
Η Κίνα διέταξε την αναστολή εξαγωγών διυλισμένων καυσίμων, ενώ η Νότια Κορέα επέβαλε ανώτατο όριο στις εξαγωγές. Οι κινήσεις αυτές αναμένεται να εντείνουν τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές.
Ωστόσο, δεν συμμερίζονται όλοι τις ανησυχίες. Ο Μάικλ Ο’Λίρι, επικεφαλής της Ryanair, δήλωσε ότι η εταιρεία του, που δραστηριοποιείται αποκλειστικά στην Ευρώπη, δεν αναμένει ελλείψεις καυσίμων τους επόμενους δύο μήνες υπό τις παρούσες συνθήκες.
