Μια μεγάλη αλλαγή στο παγκόσμιο κλιματικό σύστημα φαίνεται πως βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη, καθώς η πολυετής φάση της La Niña στον Ειρηνικό Ωκεανό υποχωρεί, ανοίγοντας τον δρόμο για την ανάπτυξη ενός νέου και πιθανώς πολύ ισχυρού El Niño μέσα στο 2026.
Τα τελευταία δεδομένα από τους ωκεανούς δείχνουν έντονη θέρμανση κάτω από την επιφάνεια του τροπικού Ειρηνικού. Οι επιστήμονες θεωρούν αυτό το φαινόμενο προάγγελο της μετάβασης στη θερμή φάση του γνωστού κλιματικού κύκλου ENSO. Αν η άνοδος της θερμοκρασίας συνεχιστεί με τον ίδιο ρυθμό, αρκετά μοντέλα προβλέπουν την πιθανότητα εμφάνισης ενός «Super El Niño» μέχρι το τέλος της χρονιάς.
Τι είναι το El Niño και γιατί επηρεάζει όλο τον πλανήτη
Όπως αναφέρει το severe-weather.eu, το El Niño αποτελεί τη θερμή φάση του συστήματος ENSO, ενός φυσικού κύκλου στον τροπικό Ειρηνικό Ωκεανό που εναλλάσσεται κάθε λίγα χρόνια μεταξύ θερμών και ψυχρών περιόδων. Η ψυχρή φάση ονομάζεται La Niña, ενώ η θερμή είναι το El Niño.
Οι αλλαγές στη θερμοκρασία των υδάτων του Ειρηνικού δεν περιορίζονται τοπικά. Επηρεάζουν την ατμοσφαιρική κυκλοφορία σε ολόκληρο τον πλανήτη, μεταβάλλοντας τη θέση των αεροχειμάρρων και τα μοτίβα βροχοπτώσεων, καταιγίδων και θερμοκρασιών σε πολλές ηπείρους.
Η μετάβαση από La Niña σε El Niño ξεκινά συνήθως όταν οι ανατολικοί εμπορικοί άνεμοι στον Ειρηνικό εξασθενούν ή αλλάζουν κατεύθυνση. Αυτό επιτρέπει στα θερμότερα νερά να κινηθούν προς τα ανατολικά, αυξάνοντας τη θερμοκρασία στην επιφάνεια του ωκεανού και πυροδοτώντας τη θερμή φάση.
Στην τρέχουσα περίπτωση, οι επιστήμονες έχουν ήδη καταγράψει έντονες εκρήξεις δυτικών ανέμων και μια μεγάλη υποθαλάσσια θερμή μάζα νερού, γνωστή ως «Kelvin wave», που κινείται προς τα ανατολικά και ενισχύει τη θέρμανση.
Τα πρώτα σημάδια για το καλοκαίρι του 2026
Τα περισσότερα κλιματικά μοντέλα συμφωνούν ότι το El Niño θα αρχίσει να γίνεται αισθητό μέσα στο καλοκαίρι του 2026. Αν και η πλήρης ισχύς του φαινομένου εκδηλώνεται συνήθως τον χειμώνα, οι πρώτες ενδείξεις αλλαγής στην ατμόσφαιρα μπορεί να φανούν ήδη από τους θερινούς μήνες.
Σε παρόμοιες μεταβάσεις στο παρελθόν, οι επιστήμονες έχουν παρατηρήσει τη δημιουργία ζωνών χαμηλής πίεσης στον ανατολικό Καναδά και στον ανατολικό Ατλαντικό, κάτι που μπορεί να επηρεάσει τις θερμοκρασίες σε μεγάλο μέρος του βόρειου ημισφαιρίου.
Για την Ευρώπη, τα στοιχεία δείχνουν ότι το δυτικό τμήμα της ηπείρου τείνει να εμφανίζει θερμοκρασίες κοντά στα φυσιολογικά επίπεδα, ενώ η κεντρική και βόρεια Ευρώπη ενδέχεται να βιώσουν πιο θερμές συνθήκες.
Πώς μπορεί να επηρεαστεί η Ελλάδα
Για την Ελλάδα και γενικότερα την ανατολική Μεσόγειο, η επίδραση του El Niño είναι συνήθως πιο έμμεση σε σχέση με άλλες περιοχές του πλανήτη. Τα μέχρι στιγμής εποχικά μοντέλα δείχνουν ότι το καλοκαίρι του 2026 θα μπορούσε να κυλήσει κοντά ή λίγο πάνω από τα κανονικά επίπεδα θερμοκρασίας.
Ωστόσο, δεν υπάρχει σαφές σήμα ότι το φαινόμενο θα καθορίσει από μόνο του τις καιρικές συνθήκες στην περιοχή. Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι το El Niño επηρεάζει κυρίως τα παγκόσμια μοτίβα κυκλοφορίας της ατμόσφαιρας και λιγότερο άμεσα τη Μεσόγειο.
Παρά ταύτα, σε περιόδους ανάπτυξης του φαινομένου δεν αποκλείεται να σημειωθούν παρατεταμένα θερμά διαστήματα ή πιο ξηρές συνθήκες σε τμήματα της νότιας Ευρώπης, ιδιαίτερα αν συνδυαστούν με τις ήδη υψηλές θερμοκρασίες που παρατηρούνται στη Μεσόγειο τα τελευταία χρόνια.
Οι ειδικοί τονίζουν ότι είναι ακόμη νωρίς για ασφαλείς εκτιμήσεις σχετικά με το πώς θα εξελιχθεί το καλοκαίρι του 2026 στην Ελλάδα, καθώς τέτοια φαινόμενα επηρεάζουν κυρίως τις γενικές τάσεις και όχι τον καιρό σε τοπικό επίπεδο.
Τι σημαίνει ένα «Super El Niño»
Ένα «Super El Niño» εμφανίζεται όταν η μέση θερμοκρασιακή απόκλιση στον τροπικό Ειρηνικό ξεπεράσει τους +2 βαθμούς Κελσίου σε σχέση με τα φυσιολογικά επίπεδα. Σε τέτοιες περιπτώσεις, οι επιπτώσεις στο παγκόσμιο κλίμα μπορεί να είναι πολύ πιο έντονες.
Το φαινόμενο έχει συνδεθεί στο παρελθόν με μεγάλες πλημμύρες σε ορισμένες περιοχές, έντονες ξηρασίες σε άλλες, αλλά και σημαντικές μεταβολές στα μοτίβα καταιγίδων και κυκλώνων.
Οι επιστήμονες υπογραμμίζουν ότι είναι ακόμη νωρίς για οριστικά συμπεράσματα, ωστόσο τα τελευταία δεδομένα δείχνουν πως το 2026 ενδέχεται να αποτελέσει χρονιά σημαντικών αλλαγών για το παγκόσμιο κλιματικό σύστημα.
