Ο Πέδρο Σάντσεθ δείχνει να επέλεξε συνειδητά την αντιπαράθεση με τον Ντόναλντ Τραμπ στο πολεμικό μέτωπο του Ιράν, μετατρέποντας μια κρίση ασφαλείας σε ευκαιρία εσωτερικής και ευρωπαϊκής πολιτικής ανάτασης.
Αρνούμενος τη χρήση των βάσεων Ρότα και Μορόν στην Ανδαλουσία για αμερικανικά πλήγματα κατά του Ιράν, ο Σάντσεθ υιοθέτησε σκληρή γραμμή «όχι στον πόλεμο», ακόμη και όταν ο Τραμπ απείλησε με πλήρη διακοπή του εμπορίου με την Ισπανία. Ο Ισπανός πρωθυπουργός δηλώνει ότι δεν θα γίνει «συνεργός σε κάτι επιζήμιο για τον κόσμο και αντίθετο με τις αξίες και τα συμφέροντά μας μόνο από φόβο για αντίποινα», επενδύοντας σε μια εικόνα ηγέτη που θέτει τις αρχές πάνω από το κόστος.
Παράλληλα, η Μαδρίτη στέλνει φρεγάτα στην Ανατολική Μεσόγειο και συντονίζεται αμυντικά με Παρίσι και Λονδίνο, επιχειρώντας να δείξει ότι μπορεί να λέει «όχι» στον Λευκό Οίκο χωρίς να αποδυναμώνει τις δεσμεύσεις της στη συλλογική ασφάλεια.
Επιχειρεί να διορθώσει το ιστορικό λάθος της Ισπανικής Δεξιάς
Η αντιπαράθεση Σάντσεθ – Τραμπ δεν εκτυλίσσεται σε κενό, αλλά πάνω σε μια μακρά ισπανική μνήμη. Ο πρωθυπουργός παρομοιάζει τα πλήγματα σε ιρανικό έδαφος με την εισβολή στο Ιράκ το 2003, όταν ο Χοσέ Μαρία Αθνάρ είχε ταυτιστεί πλήρως με τον Τζορτζ Μπους, προκαλώντας μαζικές διαδηλώσεις με το σύνθημα «No a la guerra».
Τώρα, ο Σάντσεθ επαναφέρει το ίδιο σύνθημα, επιχειρώντας να παρουσιαστεί ως ο ηγέτης που «διορθώνει» το ιστορικό λάθος της ισπανικής Δεξιάς και υπερασπίζεται την εθνική κυριαρχία απέναντι στις πιέσεις της Ουάσιγκτον. Η σύγκρουση με τον Τραμπ λειτουργεί ως «σύμβολο αντίστασης» σε μια περίοδο φθοράς από σκάνδαλα και ανόδου της Partido Popular και της ακροδεξιάς Vox, προσφέροντάς του ένα σπάνιο ράλι συσπείρωσης γύρω από τη σημαία.
Αμυντικές δαπάνες και Γάζα: Το νέο μέτωπο
Πέρα από το Ιράν, η αντιπαράθεση Σάντσεθ – Τραμπ είναι πολυεπίπεδη. Από την άρνηση της Ισπανίας να αυξήσει τις αμυντικές δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, όπως ζητεί η νέα γραμμή του ΝΑΤΟ υπό αμερικανική πίεση, έως την απαγόρευση μεταφόρτωσης αμερικανικών όπλων προς το Ισραήλ μέσω ισπανικών βάσεων λόγω του πολέμου στη Γάζα.
Ο Τραμπ κατηγορεί τη Μαδρίτη ότι «θέλει τζάμπα ασφάλεια» και απειλεί με «τιμωρία», ενώ η ισπανική κυβέρνηση απαντά πως δαπάνες άνω του 2,1% του ΑΕΠ στην άμυνα θα ήταν ασύμβατες με το κοινωνικό κράτος και την κοσμοθεωρία της χώρας.
Οι επιπτώσεις στην οικονομία
Η επίδειξη πυγμής του Τραμπ απέναντι στον Σάντσεθ εγκυμονεί κινδύνους και για τις δύο πλευρές. Η Ισπανία έχει εμπορικό έλλειμμα με τις ΗΠΑ, εξάγοντας αγαθά αξίας περίπου 21 δισ. δολαρίων το 2025 – από μηχανήματα και φάρμακα μέχρι ελαιόλαδο και κρασί – και εισάγοντας προϊόντα 26 δισ. δολαρίων, όπως πετρέλαιο και υγροποιημένο φυσικό αέριο.
Σχεδόν το ένα τρίτο των εισαγωγών φυσικού αερίου της χώρας προέρχεται από τις ΗΠΑ, ενώ κολοσσοί όπως η Banco Santander και η Iberdrola έχουν ισχυρή παρουσία στην αμερικανική αγορά, που θα μπορούσε να στοχοποιηθεί σε έναν εμπορικό πόλεμο.
Παρά τις βροντερές δηλώσεις του Τραμπ για «πλήρες εμπάργκο», η νομική πραγματικότητα είναι πιο περίπλοκη. Οι καθολικοί δασμοί μέσω νόμου έκτακτης ανάγκης έχουν περιοριστεί μετά από απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου, ενώ ακόμη και οι επιλεκτικές κυρώσεις προσκρούουν στην ενιαία εμπορική πολιτική της ΕΕ.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προειδοποίησε ότι «κάθε απειλή εναντίον κράτους-μέλους είναι απειλή εναντίον της ΕΕ», δείχνοντας πως μια στοχευμένη επίθεση στην Ισπανία θα μπορούσε να προκαλέσει ευρωπαϊκή αντίδραση και να μετατρέψει τη διμερή σύγκρουση σε μείζονα διατλαντική κρίση.
Ο «αντί-Τραμπικός» της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς έχει στρατηγική
Εικόνα με εικόνα, ο Σάντσεθ χτίζει το προφίλ του ως «αντί-Τραμπικού» της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς. Στηλιτεύει τη σκληρή μεταναστευτική πολιτική της Ουάσιγκτον, προωθεί μαζική τακτοποίηση μεταναστών στην Ισπανία και χαρακτηρίζει την ισραηλινή εκστρατεία στη Γάζα «γενοκτονία», αναγνωρίζοντας από τους πρώτους την παλαιστινιακή κρατικότητα.
Ταυτόχρονα, επιδιώκει άνοιγμα προς την Κίνα για επενδύσεις σε αυτοκινητοβιομηχανία και ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, σε αντίθεση με τον πιο επιφυλακτικό τόνο άλλων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Παράλληλα, πιέζει για αυστηρότερο έλεγχο των Big Tech, προωθώντας μεταξύ άλλων απαγόρευση πρόσβασης των κάτω των 16 στα social media, σύμφωνα με το Bloomberg.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κόντρα Σάντσεθ – Τραμπ για τον πόλεμο στο Ιράν μοιάζει λιγότερο με «μονό επεισόδιο» και περισσότερο με έκφραση μιας νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής αυτονομίας. Αν και ο Ισπανός πρωθυπουργός κερδίζει πρόσκαιρα πολιτικά οφέλη στο εσωτερικό, η μεγάλη δοκιμασία θα είναι αν η Ισπανία και η ΕΕ αντέξουν τις οικονομικές και γεωπολιτικές συνέπειες ενός μακρόσυρτου μπρα ντε φερ με τον Τραμπ, εν μέσω πολέμου, ενεργειακής αβεβαιότητας και μιας βαθιά διχασμένης Δύσης.
