Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε στην υλοποίηση της απειλής του για στρατιωτική επίθεση εναντίον του Ιράν, μετά την αποτυχία των συνομιλιών που στόχευαν σε μια συμφωνία περιορισμού του πυρηνικού προγράμματος της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Σύμφωνα με το Bloomberg, η Τεχεράνη εξετάζει ως πιθανό αντίποινο να μπλοκάρει ή να κλείσει το Στενό του Ορμούζ, ένα από τα πιο στρατηγικά σημεία για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Από τη στενή αυτή πλωτή οδό, που αποτελεί το στόμιο του Περσικού Κόλπου, διακινείται περίπου το ένα τέταρτο του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου. Εάν το Ιράν περιορίσει την πρόσβαση στα δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν πετρέλαιο και φυσικό αέριο από τη Μέση Ανατολή προς την Κίνα, την Ευρώπη και τις ΗΠΑ, η διαταραχή θα μπορούσε να οδηγήσει σε απότομη αύξηση των τιμών και να αποσταθεροποιήσει την παγκόσμια οικονομία.
Ήδη, οι τιμές του αργού είχαν αγγίξει υψηλό επταμήνου τον Φεβρουάριο, εν μέσω φημών ότι ο Τραμπ θα διέτασσε στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η στρατηγική σημασία του Στενού του Ορμούζ
Με το Ιράν στα βόρεια και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και το Ομάν στα νότια, το Στενό του Ορμούζ συνδέει τον Περσικό Κόλπο με τον Ινδικό Ωκεανό και αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο πετρελαίου. Οι χώρες της περιοχής δεν διαθέτουν εναλλακτική θαλάσσια διέξοδο για τις εξαγωγές τους.
Το 2025, περίπου 16,7 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου και συμπυκνωμάτων διακινούνται καθημερινά μέσω του στενού, σύμφωνα με στοιχεία του Bloomberg. Η Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, το Κουβέιτ, τα ΗΑΕ και το Ιράν χρησιμοποιούν τον διάδρομο αυτό για τις εξαγωγές τους, με την πλειονότητα των φορτίων να προορίζεται για την Ασία.
Το Στενό του Ορμούζ είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τη διακίνηση υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG). Περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προμήθειας, κυρίως από το Κατάρ, διέρχεται από εκεί κάθε χρόνο.
Με μήκος σχεδόν 161 χιλιόμετρα και πλάτος μόλις 21 μίλια στο στενότερο σημείο του, το στενό διαθέτει ναυτιλιακές λωρίδες δύο μιλίων ανά κατεύθυνση. Το μικρό βάθος και η εγγύτητα με την ιρανική ακτογραμμή καθιστούν τα πλοία ευάλωτα σε νάρκες, πυραυλικές επιθέσεις ή αναχαιτίσεις από περιπολικά σκάφη και ελικόπτερα.
Μπορεί το Ιράν να μπλοκάρει το Στενό του Ορμούζ;
Η Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας αναγνωρίζει στα κράτη κυριαρχία έως και 12 ναυτικά μίλια από τις ακτές τους, απόσταση μικρότερη από το πλάτος του στενού. Τα κράτη οφείλουν να επιτρέπουν τη διέλευση ξένων πλοίων μέσω αυτών των υδάτων. Αν και το Ιράν υπέγραψε τη συνθήκη το 1982, δεν έχει προχωρήσει σε επικύρωσή της.
Η ιρανική κυβέρνηση έχει κατά καιρούς δηλώσει ότι διαθέτει τη δυνατότητα να επιβάλει ναυτικό αποκλεισμό, χωρίς ωστόσο να έχει υλοποιήσει ποτέ τις απειλές της. Μια τέτοια ενέργεια θα προκαλούσε, σύμφωνα με αναλυτές, έντονη στρατιωτική αντίδραση από τις ΗΠΑ.
Το Ιράν, ωστόσο, θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στη ναυσιπλοΐα, αξιοποιώντας την εκτεταμένη ακτογραμμή του. Οι επιλογές του κυμαίνονται από την παρενόχληση εμπορικών πλοίων έως και επιθέσεις με πυραύλους ή drones, καθιστώντας επικίνδυνη τη διέλευση από το στενό.
Οι επιπτώσεις στην αγορά πετρελαίου
Σε περίπτωση που η διέλευση των πλοίων καταστεί επικίνδυνη, η διεθνής ναυσιπλοΐα θα μπορούσε να συνεχιστεί μόνο υπό συνοδεία δυτικών ναυτικών δυνάμεων. Αυτό θα επιβράδυνε τις ροές, χωρίς ωστόσο να διακόψει πλήρως την παγκόσμια προσφορά πετρελαίου.
Ένα πλήρες κλείσιμο του στενού για περισσότερες από λίγες ημέρες θα αποτελούσε εφιαλτικό σενάριο για τις αγορές ενέργειας. Ο ανώτερος αναλυτής της Kpler Ltd., Muyu Xu, είχε εκτιμήσει ότι
