Χρησιμοποιώντας το Διαστημικό Τηλεσκόπιο James Webb (JWST), αστρονόμοι κατέγραψαν μια εντυπωσιακή εικόνα ενός «κοσμικού μέδουσα». Ο γαλαξίας αυτός, γνωστός ως ESO 137-001, εμφανίζεται όπως ήταν πριν από 8,5 δισεκατομμύρια χρόνια, δηλαδή περίπου 5,3 δισεκατομμύρια χρόνια μετά τη Μεγάλη Έκρηξη. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η ανακάλυψη αυτή μπορεί να αποκαλύψει νέες λεπτομέρειες για την εξέλιξη των γαλαξιών σε μια κρίσιμη περίοδο του πρώιμου σύμπαντος.
Ο ESO 137-001 αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ενός γαλαξία-μέδουσας, μιας κατηγορίας γαλαξιών που φέρουν μακριές ουρές αερίων, οι οποίες θυμίζουν τα εύκαμπτα πλοκάμια των θαλάσσιων μεδουσών. Οι ουρές αυτές σχηματίζονται καθώς οι γαλαξίες κινούνται μέσα στα σμήνη τους, αντιμέτωποι με ισχυρούς κοσμικούς ανέμους που ωθούν προς τα έξω τα αέρια – ένα φαινόμενο γνωστό ως ram-stripping.
Ανακάλυψη μέσα από δεδομένα του JWST
Η ερευνητική ομάδα εντόπισε τον ESO 137-001 κατά την ανάλυση δεδομένων του JWST από μια περιοχή του ουρανού γνωστή ως Cosmic Evolution Survey Deep Field ή COSMOS field. Η συγκεκριμένη περιοχή προτιμάται από τους αστρονόμους για τη μελέτη μακρινών και αρχαίων γαλαξιών, καθώς βρίσκεται μακριά από το επίπεδο του Γαλαξία μας και δεν περιλαμβάνει φωτεινά αντικείμενα που θα μπορούσαν να παρεμποδίσουν τις παρατηρήσεις.
«Ψάχναμε μέσα σε μεγάλο όγκο δεδομένων αυτής της καλά μελετημένης περιοχής του ουρανού με την ελπίδα να εντοπίσουμε γαλαξίες-μέδουσες που δεν είχαν μελετηθεί ξανά», δήλωσε ο Ian Roberts από το Waterloo Centre for Astrophysics στο Ηνωμένο Βασίλειο. «Στην αρχή της έρευνάς μας στα δεδομένα του JWST, εντοπίσαμε έναν μακρινό, άγνωστο μέχρι τότε γαλαξία-μέδουσα που τράβηξε αμέσως το ενδιαφέρον μας».
Αποκαλύψεις για το πρώιμο σύμπαν
Η εικόνα του JWST δείχνει έναν γαλαξιακό δίσκο που μοιάζει αρκετά με τον δικό μας, με τη διαφορά των χαρακτηριστικών ουρών αερίων. Στις ουρές αυτές ξεχωρίζουν φωτεινοί μπλε «κόμβοι», οι οποίοι αντιστοιχούν σε ομάδες νεαρών άστρων. Η παρουσία τους υποδηλώνει ότι τα άστρα αυτά σχηματίστηκαν έξω από τον κύριο δίσκο του γαλαξία, μέσα στα νέφη αερίου που αποσπάστηκαν λόγω του ram-stripping.
Η παρατήρηση του ESO 137-001 προκάλεσε έκπληξη στους επιστήμονες, καθώς μέχρι πρότινος πίστευαν ότι τα σμήνη γαλαξιών εκείνης της εποχής δεν διέθεταν την απαιτούμενη πίεση για να προκαλέσουν τέτοια φαινόμενα. «Το πρώτο συμπέρασμα είναι ότι το περιβάλλον των σμηνών ήταν ήδη αρκετά σκληρό ώστε να απογυμνώνει τους γαλαξίες», εξήγησε ο Roberts. «Το δεύτερο, ότι τα σμήνη ενδέχεται να επηρέαζαν έντονα τις ιδιότητες των γαλαξιών πολύ νωρίτερα από ό,τι πιστεύαμε. Τα δεδομένα αυτά μας προσφέρουν σπάνια εικόνα για το πώς μεταμορφώνονταν οι γαλαξίες στο πρώιμο σύμπαν».
Επόμενα βήματα της έρευνας
Η ομάδα σκοπεύει να συνεχίσει τη μελέτη του ESO 137-001 με το JWST, επιδιώκοντας να λύσει περαιτέρω μυστήρια που αφορούν αυτόν και άλλους γαλαξίες-μέδουσες. Τα αποτελέσματα της έρευνας δημοσιεύθηκαν στις 17 Φεβρουαρίου στο επιστημονικό περιοδικό The Astrophysical Journal.
