Στην ιταλική πόλη Φάνο, αρχαιολόγοι ανακάλυψαν τα υπολείμματα μιας βασιλικής ηλικίας 2.000 ετών που αποδίδεται στον διάσημο Ρωμαίο αρχιτέκτονα και μηχανικό Βιτρούβιο. Πρόκειται για την πρώτη φυσική απόδειξη ενός κτιρίου που μπορεί να συνδεθεί με τον ίδιο τον συγγραφέα του μοναδικού σωζόμενου αρχιτεκτονικού έργου της κλασικής εποχής, του De Architectura.
Η ανασκαφή αποκάλυψε ένα ορθογώνιο κτίσμα με δέκα κολόνες στις μακριές πλευρές και τέσσερις στις σύντομες, ύψους περίπου 15 μέτρων και διαμέτρου πέντε ποδιών, σύμφωνα με τις περιγραφές που είχε δώσει ο Βιτρούβιος πριν από δύο χιλιετίες. Οι αρχαιολόγοι ενθουσιάστηκαν όταν οι λεπτομέρειες του σχεδίου – όπως οι πιλοτές και οι ενισχύσεις στις γωνίες – ταίριαζαν απόλυτα με την ανασκαφόμενη βασιλική, επιβεβαιώνοντας ότι ίσως πρόκειται για έργο του ίδιου του αρχιτέκτονα.
Η αρχαία βασιλική χτίστηκε στον χώρο του Fanum Fortunae, μιας αρχαίας εγκατάστασης στην Αδριατική Θάλασσα, που αργότερα έγινε η πόλη Φάνο. Η περιοχή είχε βιώσει πολλαπλές καταστροφές, από πολέμους μέχρι βομβαρδισμούς, με αποτέλεσμα πολλά ρωμαϊκά κτίρια να χαθούν μέσα στους αιώνες.
Τα πρώτα στοιχεία για την ανακάλυψη εμφανίστηκαν το 2022, όταν ανασκαφές σε κοντινό δρόμο αποκάλυψαν μαρμάρινους τοίχους και δάπεδα, υποδεικνύοντας την ύπαρξη ενός κτιρίου υψηλής σημασίας. Σήμερα, οι αρχαιολόγοι και οι ιστορικοί αισθάνονται ότι η ανακάλυψη αυτή δεν αφορά μόνο την αρχιτεκτονική, αλλά και τη σύνδεση της πόλης με το παρελθόν της και την πολιτιστική της κληρονομιά.
Οι αρχές ήδη προωθούν την αναγνώριση της βασιλικής ως μνημείου προστατευόμενου από την UNESCO, ενώ οι μελλοντικές ανασκαφές θα προσδιορίσουν την έκταση του σωζόμενου οικοδομήματος και τη δυνατότητα πρόσβασης στο κοινό.
Για τους κατοίκους της Φάνο και τους λάτρεις της ιστορίας, η ανακάλυψη αυτή είναι μια στιγμή βαθιάς σύνδεσης με τον χρόνο: μια υπενθύμιση ότι ακόμα και μετά από χιλιετίες, η ανθρώπινη δημιουργικότητα και η τέχνη μπορούν να αντέξουν και να μας εμπνεύσουν.
