Η πρόεδρος της Κομισιόν άστραψε και βρόντηξε από το βήμα του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ στο Νταβός. Πρακτικά, σήκωσε το γάντι που έχει πετάξει ο Ντόναλντ Τραμπ στην Ευρώπη, με όσα έχει δηλώσει για τη Γροιλανδία (και όχι μόνο).
Πρόκειται, πρακτικά, για ένα μονόδρομο ο οποίος ανοίγεται μπροστά στους Ευρωπαίους. Ειδικά από τη στιγμή που ο πρόεδρος των ΗΠΑ απέδειξε εκ νέου ότι τους γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων του, καθώς εμφανίστηκε να υψώνει την αστερόεσσα στους πάγους της Γροιλανδίας, με ένα σκίτσο που ναι μεν φτιάχτηκε από την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά αντικατοπτρίζει τις πραγματικές του προθέσεις.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, λοιπόν, επιχείρησε να δώσει τη δική της απάντηση. Κάνοντας λόγο για μια «νέα ανεξάρτητη Ευρώπη», επιχείρησε να παρουσιάσει την πρόκληση ως ευκαιρία, λέγοντας χαρακτηριστικά: «Θα καταφέρουμε να εκμεταλλευτούμε αυτή την ευκαιρία μόνο εάν συνειδητοποιήσουμε και αναγνωρίσουμε ότι η αλλαγή είναι μόνιμη».
Με απλά λόγια: Η προεδρία Τραμπ αποδεικνύει πως το διεθνές οικονομικό και γεωπολιτικό σκηνικό έχει αλλάξει οριστικά και αμετάκλητα. Η Ευρώπη δε οφείλει να προσαρμοστεί σε αυτό ταχύτατα, εάν δεν θέλει να γίνει κομπάρσος των εξελίξεων – ή ακόμη και θύμα.
Η πρόταση φον ντερ Λάιεν…
Πώς θα συμβεί, όμως, αυτό;
Σύμφωνα με την ίδια, οι ηγέτες των «27» κάνουν ήδη σημαντικά βήματα. Όπως είπε, οι στρατιωτικές δαπάνες της ΕΕ έφτασαν πέρυσι σε ύψος-ρεκόρ (και όντως έφτασαν, κοντά στα 400 δισ. δολάρια), οι Ευρωπαίοι εγγυώνται την ασφάλεια της Γροιλανδίας απέναντι στις απειλές Κίνας και Ρωσίας, ενώ σύντομα θα παρουσιαστεί και το νέο δόγμα ευρωπαϊκής ασφαλείας.
Παράλληλα, άφησε να εννοηθεί ότι η ίδια και οι εταίροι της είναι αποφασισμένοι να απαντήσουν με κάθε μέσο που έχουν στη διάθεσή τους στον Τραμπ, εφόσον αυτός τραβήξει το σκοινί – ακόμη και με την κήρυξη ενός εμπορικού-οικονομικού πολέμου.
Η αλήθεια, ωστόσο, είναι πως δεν φαίνεται να συμφωνούν όλοι με αυτό το σκεπτικό. Τουλάχιστον όχι χωρίς δεύτερες σκέψεις.
… και οι δεύτερες σκέψεις
Για του λόγου το αληθές, ο πρόεδρος της Γαλλίας και διαπρύσιος υποστηρικτής της «ισχυρής και χειραφετημένης Ευρώπης» εμφανίζεται να έχει στείλει ένα μήνυμα προς τον Τραμπ με το οποίο του ζητά διάλογο για όλα και συνεργασία με στόχο το αμοιβαίο όφελος. Ο Εμανουέλ Μακρόν αποδεικνύει έτσι ότι, αν μη τι άλλο, δεν συμφωνεί με την εκτίμηση πως ο κόσμος έχει αλλάξει οριστικά και αμετάκλητα και πιστεύει πως υπάρχουν ακόμη περιθώρια συνεννόησης με τις ΗΠΑ.
Αλλά και ο καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, αν και τάσσεται υπέρ της ενίσχυσης και αυτονομίας της Ευρώπης, έχει επανειλημμένως αποδείξει ότι θα κάνει τα πάντα για να αποφύγει μια αναμέτρηση με τις ΗΠΑ – συνυπολογίζοντας, φυσικά, το κόστος που αυτή θα έχει για το γερμανικό κεφάλαιο.
Όσο για τον πρόεδρο της μεγαλύτερης πολιτικής ομάδας της Ευρωβουλής (στην οποία ανήκει και η πρόεδρος της Κομισιόν), Μάνφρεντ Βέμπερ, εμφανίζεται επιφυλακτικός στην πρόταση για ενεργοποίηση του «μπαζούκα» της ΕΕ – κάτι που έχουν προτείνει στελέχη της κυβέρνησης Μακρόν, αποδεικνύοντας το «βέρτιγκο» που επικρατεί στο Παρίσι – το οποίο οδηγεί ουσιαστικά στην κήρυξη οικονομικού-εμπορικού πολέμου.
Την ίδια στιγμή, ο BusinessEurope, η ένωση που συσπειρώνει τις πιο ισχυρές και τις πιο πολλές βιομηχανίες της Ευρώπης, δήλωσε εξαιρετικά ανήσυχη για το ενδεχόμενο μιας κατά μέτωπο σύγκρουσης ανάμεσα σε ΗΠΑ και ΕΕ. «Ελπίζουμε πως θα βρεθεί μια κοινά αποδεκτή λύση μέσω διαλόγου», τονίζει σε ανακοίνωσή της. Για να προσθέσει, πάντως, το εξής, που αποδεικνύει πως, πιθανότατα, η σύγκρουση έχει καταστεί αναπόφευκτη: «»Η Ευρώπη θα πρέπει να υπερασπιστεί σθεναρά τα συμφέροντά της, στην περίπτωση που αυτά υπονομευθούν».
Τι σημαίνουν όλα αυτά; Ότι η Ευρώπη, ακόμη κι αν τελικώς αποφασίσει ότι θέλει (κάτι που, για την ώρα, δεν είναι δεδομένο), είναι σαφές πως γνωρίζει ότι θα περάσει καιρός μέχρι να μπορεί.
