Η Ινδία φιλοξενεί σήμερα έναν από τους μεγαλύτερους πληθυσμούς αδέσποτων σκύλων παγκοσμίως, με τουλάχιστον 60 εκατομμύρια ζώα, σύμφωνα με εκτιμήσεις που θεωρούνται πλέον συντηρητικές. Στο Δελχί, οι πρόσφατες καταγραφές ανεβάζουν τον αριθμό τους κοντά στο ένα εκατομμύριο. Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο αριθμητικό· είναι βαθιά κοινωνικό, πολιτισμικό και εξελικτικό.
Για αιώνες, οι σκύλοι στην Ινδία λειτουργούσαν ως φυσικοί «καθαριστές» των χωριών. Επιβίωναν από απορρίμματα και μικρές προσφορές τροφής, χωρίς να εξαρτώνται πλήρως από τον άνθρωπο. Η συνύπαρξη αυτή στηριζόταν σε έναν άτυπο συμβιβασμό: ελάχιστη φροντίδα, ελάχιστη επιθετικότητα και κοινή παρουσία στον ίδιο χώρο.
Η εκρηκτική αστικοποίηση άλλαξε ριζικά αυτή τη σχέση. Στις σύγχρονες μεγαλουπόλεις, και κυρίως στις εύπορες συνοικίες, οι σκύλοι δεν επιβιώνουν πλέον από τα σκουπίδια. Τρέφονται συστηματικά από κατοίκους που συχνά ανταγωνίζονται στο ποιος θα τους φροντίσει περισσότερο. Το αποτέλεσμα είναι ζώα καλοταϊσμένα, με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού και έντονη εδαφική συμπεριφορά.
Οι σκύλοι αυτοί δεν είναι ούτε κατοικίδια ούτε άγριοι. Δημιουργούν ισχυρούς δεσμούς με συγκεκριμένες γειτονιές ή ανθρώπους και υπερασπίζονται το «έδαφός» τους. Γαβγίζουν, καταδιώκουν και, σε ορισμένες περιπτώσεις, επιτίθενται σε αγνώστους. Πρόκειται για συμπεριφορά άμυνας, όχι για παράλογη επιθετικότητα.
Η δικαστική παρέμβαση και οι αντιδράσεις
Η ένταση κορυφώθηκε το καλοκαίρι του 2025, όταν, μετά από σειρά σοβαρών επιθέσεων σε παιδιά, το Ανώτατο Δικαστήριο της Ινδίας διέταξε προσωρινά τη μαζική απομάκρυνση των αδέσποτων από το Δελχί και τις γύρω περιοχές. Η απόφαση προκάλεσε σφοδρές αντιδράσεις από φιλοζωικές οργανώσεις και αποδείχθηκε πρακτικά ανεφάρμοστη, καθώς δεν υπήρχαν υποδομές για τη στέγαση εκατομμυρίων ζώων.
Μέσα σε δύο ημέρες, το δικαστήριο αναγκάστηκε να ανακαλέσει την εντολή και να επαναφέρει την πολιτική της στείρωσης, του εμβολιασμού και της επανένταξης των ζώων στο ίδιο σημείο. Έκτοτε, οι παρεμβάσεις έγιναν πιο στοχευμένες: τον Νοέμβριο του 2025 αποφασίστηκε η απομάκρυνση σκύλων από σχολεία, νοσοκομεία και μέσα μεταφοράς, ενώ τον Ιανουάριο του 2026 δόθηκε εντολή να περιφραχθούν όλα τα 1,5 εκατομμύριο σχολεία και πανεπιστήμια της χώρας μέσα σε οκτώ εβδομάδες — ένα σχέδιο που θεωρείται εξαιρετικά φιλόδοξο.
Ένα αδιέξοδο χωρίς εύκολες λύσεις
Η Ινδία βρίσκεται σήμερα αντιμέτωπη με ένα αδιέξοδο. Νομικά και πολιτισμικά δεν μπορεί να θανατώσει τα ζώα, δεν διαθέτει υποδομές για τη μαζική τους στέγαση, ενώ η συμπεριφορά τους παραμένει δύσκολο να ελεγχθεί. Την ίδια στιγμή, η χώρα εξακολουθεί να ευθύνεται για πάνω από το ένα τρίτο των παγκόσμιων θανάτων από λύσσα.
Πίσω από τη σύγκρουση αυτή κρύβεται μια βαθύτερη πραγματικότητα. Οι σκύλοι είναι το μοναδικό σπονδυλωτό είδος που ακολούθησε τον άνθρωπο σε κάθε ήπειρο και κλίμα, με την εξέλιξή τους να συνδέεται άρρηκτα με τη δική μας. Στις σύγχρονες τροπικές μητροπόλεις, όμως, αυτή η αρχαία σχέση δοκιμάζεται έντονα.
Οι εργαζόμενοι της νύχτας, οι συλλέκτες απορριμμάτων και οι φτωχότεροι κάτοικοι κινούνται στους δρόμους τις ώρες που οι σκύλοι είναι πιο εδαφικοί. Εκείνοι που τους ταΐζουν, αντίθετα, απουσιάζουν ή κοιμούνται, αφήνοντας το πεδίο σε μια επικίνδυνη ανισορροπία.
Η συνύπαρξη υπό δοκιμασία
Η αντιπαράθεση δεν αφορά μόνο ανθρώπους και ζώα, αλλά και δύο διαφορετικά οράματα για την πόλη. Από τη μία, όσοι υπερασπίζονται τη συνύπαρξη ως στοιχείο της ινδικής ταυτότητας. Από την άλλη, εκείνοι που ζητούν μηδενικό ρίσκο και δυτικού τύπου διαχείριση, όπου τα αδέσποτα εξαφανίζονται από τον δημόσιο χώρο.
Ίσως η Ινδία να έχει φτάσει στο όριο αυτής της ιστορικής σχέσης. Η εικόνα της γιαγιάς που μοιραζόταν μισή chapati με τον σκύλο του χωριού συμβόλιζε έναν ήπιο, χαμηλής έντασης συμβιβασμό. Οι σημερινοί, υπερσιτισμένοι και εδαφικά επιθετικοί σκύλοι των πόλεων αντιπροσωπεύουν μια νέα, πολύ πιο στενή –και επικίνδυνη– οικειότητα.
Το κρίσιμο ερώτημα για τη χώρα δεν αφορά μόνο τη δημόσια ασφάλεια ή την ευζωία των ζώων. Αφορά το αν και πώς μπορεί να διατηρηθεί μια εξελικτική σχέση χιλιάδων ετών μέσα στο αστικό τοπίο του 21ου αιώνα. Και προς το παρόν, η απάντηση παραμένει ανοιχτή.
