Είναι σαρωτικό σαν τυφώνας. Διαρκεί σχεδόν δέκα λεπτά αλλά εδώ και περίπου 18 μήνες από τα 120 διεθνή φεστιβάλ στα οποία πήρε μέρος έχει αποσπάσει συνολικά 35 βραβεία. Η πιο σημαντική διάκριση, το βραβείο Borge Ring στο διεθνές Φεστιβάλ Οντενσε της Δανίας –θεσμός για τη βιομηχανία και τους δημιουργούς ταινιών κινηματογραφικής παραστασεογραφίας -, φέρνει το φιλμάκι «Δείπνο για λίγους» (Dinner for few) του δικού μας αλλά μόνιμα εγκατεστημένου στις ΗΠΑ Νάσου Βακάλη να χτυπάει με αξιώσεις την πόρτα των επόμενων Οσκαρ. Είναι το απαραίτητο εισιτήριο για να μπορέσει η Ακαδημία να επιλέξει μια υποψηφιότητα από τη μεγάλη δεξαμενή.
Την εμπνευσμένη δουλειά του Νάσου Βακάλη (με προϋπηρεσία στο κινηματογραφικό στούντιο Amblin του Σπίλμπεργκ στο Λονδίνο και στο δημιουργικό της Dreamworks) σφραγίζει η βραβευμένη πρωτότυπη μουσική του συνθέτη Κώστα Χρηστίδη (μόλις προχθές κέρδισε ακόμα μία διάκριση στο Διεθνές Φεστιβάλ της Νανσί στη Γαλλία) στον οποίο ο σκηνοθέτης έδωσε τον ρόλο του αφηγητή. Τα συναισθήματα εναλλάσσονται και ενισχύονται με τον επιβλητικό ήχο της ζωντανής ηχογράφησης από την Bratislava Studio Orchestra, με 70 μουσικούς!
Το «Δείπνο» είναι η παγκόσμια κρίση συμπυκνωμένη σε 600 δευτερόλεπτα: ένα σκληρό κοινωνικοπολιτικό αλληγορικό φιλμ, με οργουελικές επιρροές στην πλοκή και σκοτεινά χρώματα. Ο Βακάλης μιλάει με τις εικόνες του για το ατέρμονο μεγάλο φαγοπότι των λίγων και τη μεγάλη πείνα των πολλών, των στερημένων, που με τη σειρά τους χάνουν το νήμα και το νόημα της εξέγερσής τους και μετασχηματίζονται σε εκείνο που προηγουμένως τους απέκλειε με μεθοδική επιμέλεια από το δικαίωμα στην ανέλιξη. Μια καλολαδωμένη μηχανή που λειτουργεί ταΐζοντας λίγους, οι οποίοι αναπαριστώνται ως γουρούνια (PIGS, αν ενθυμείστε την ακροστιχίδα για τον μεσογειακό Νότο και την Ιρλανδία), αλλά αφήνοντας νηστικούς πολλούς, οι οποίοι αναπαριστώνται ως γάτες που επιβιώνουν με ό,τι πέσει από το τραπέζι.
ΤΟ ΦΑΓΟΠΟΤΙ ΤΗΣ ΕΛΙΤ. Η ταινία του βραβευμένου με EMΜΥ (για το φιλμάκι «Off Mikes» του συνδρομητικού ESPN) Βακάλη κλείνει το μάτι και στην ελληνική πραγματικότητα. «Το “Δείπνο για λίγους” απεικονίζει την κοινωνία από συστάσεώς της» τον ακούω να μου εξηγεί τηλεφωνικώς από το Γκλέντεϊλ της Καλιφόρνιας. «Το φαγοπότι, δηλαδή, των λίγων, μιας ελίτ που ορίζει τους κανόνες, σε βάρος των πολλών».
Η ταινία του είναι κατ’ αρχάς ένα σχόλιο για την αμερικανική πραγματικότητα. «Στην Αμερική θεωρείται έγκλημα να είναι κάποιος φτωχός. Με επικρατούσα την αντίληψη ότι είναι η χώρα των ευκαιριών, το γεγονός ότι κάποιος είναι φτωχός οδηγεί στη σκέψη πως κάτι δεν έκανε καλά που τον έφερε σε αυτή την κατάσταση ή ότι δεν είναι ικανός να εκμεταλλευτεί τις ευκαιρίες που του έδωσε το σύστημα για να προοδεύσει. Ο μέσος Αμερικανός δεν διανοείται ότι το ίδιο το σύστημα φτωχοποιεί τον κόσμο».
Το σύστημα όμως, εξηγεί, το δημιουργούν οι άνθρωποι, επομένως «το πρόβλημα είναι ο άνθρωπος και όχι η πολιτική». Η θέση αυτή αποτυπώνεται με συμβολισμούς στο φιλμ του. Οι πεινασμένες γάτες επιτίθενται στα αχόρταγα γουρούνια, μεταμορφώνονται σε τίγρη που τα κατασπαράσσει, αλλά δεν επιτίθενται στη μηχανή παραγωγής τροφής –το σύστημα δηλαδή –και τον χασάπη –τον άνθρωπο που το συντηρεί. Οταν πια ο τίγρης εφησυχάζει και αποκοιμιέται χορτάτος, ο χασάπης τον ξεκοιλιάζει για να δημιουργήσει από τα σπλάγχνα του ένα ολόιδιο συστημικό μοντέλο. «Αυτό που πρέπει να γραφτεί από την αρχή είναι ο τρόπος που θα ζει ο άνθρωπος στην κοινωνία. Αλλά αυτό μοιάζει ουτοπικό» καταλήγει ο Βακάλης.
ΑΠΟΡΡΙΨΗ. Το «Δείπνο για λίγους» είναι ανεξάρτητη, χαμηλού κόστους παραγωγή, η πρώτη προσωπική ταινία του Βακάλη. Προηγουμένως είχε προτείνει σε χολιγουντιανό στούντιο την παραγωγή της αλλά εισέπραξε απορριπτική απάντηση. «Εκριναν ότι «είναι ταινία τρόμου με πολύ αίμα» ενώ εκείνοι κάνουν, μου είπαν, αθώες ταινίες για παιδιά». Τη χρηματοδότησε ο ίδιος. Του «κόστισε» τρία χρόνια και συνολικά 15.000 δολάρια. Αντίστοιχο εγχείρημα από κάποιο κινηματογραφικό στούντιο θα είχε ολοκληρωθεί το πολύ σε πέντε μήνες με κόστος γύρω στις 100.000 δολάρια εξηγεί.
Οι διακρίσεις και τα βραβεία, ο προβληματισμός και οι συζητήσεις που τροφοδοτεί η ταινία του τον χαροποιούν. Ωστόσο επιθυμία του είναι το «Δείπνο για λίγους» να τύχει ευρείας αποδοχής από το αμερικανικό και προφανώς το ελληνικό κοινό. Το πρώτο τού φαίνεται αρκετά δύσκολο, αλλά δείχνει κατανόηση. «Αυτό που υπονοεί η ταινία δεν τους είναι άγνωστο. Αν το αναγνωρίσουν όμως θα καταρρεύσει το αξιακό τους περιβάλλον».

INFO

Η ταινία «Δείπνο για λίγους» του ΝάσουΒακάλη θα προβληθεί και φέτοςστο Φεστιβάλ AnimaSyros στην Ερμούπολη,24-27 Σεπτεμβρίου. Τον Οκτώβριο θαταξιδέψει σε Αυστρία (φεστιβάλ Frontale)και ΗΠΑ (φεστιβάλ Telluride)