Ο γιατρός Νοκ, πρωταγωνιστής της διάσημης σάτιρας «Νοκ ή ο θρίαμβος της ιατρικής» του γάλλου συγγραφέα Ζιλ Ρομέν, δήλωνε ότι «οι υγιείς είναι ασθενείς που δεν το γνωρίζουν». Και η άποψή του αυτή ενδέχεται να επανέλθει στο προσκήνιο εξαιτίας της επικείμενης κυκλοφορίας της πέμπτης, αναθεωρημένης και εμπλουτισμένης έκδοσης τoυ Διαγνωστικού και Στατιστικού Εγχειριδίου Ψυχικών Διαταραχών (DSM5 –Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders) που εκδίδεται από την Αμερικανική Ψυχιατρική Εταιρεία. Η αποκαλούμενη «Βίβλος της ψυχιατρικής», που χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες από τους γιατρούς όλου του κόσμου για τη διάγνωση των ψυχικών νοσημάτων, περιλαμβάνει περισσότερες από 400 διαταραχές, με αποτέλεσμα να έχει ξεσπάσει ήδη πολεμική. Και ο λόγος δεν είναι μόνο ο υψηλός αριθμός των διαταραχών αλλά και το γεγονός ότι πολλές από τις παθολογίες που περιγράφονται ενδέχεται να αφορούν έναν ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό ανθρώπων.
Ο Γάλλος Πατρίκ Λαντμάν, ψυχαναλυτής, ψυχίατρος και συγγραφέας του βιβλίου «Tristesse business – Le scandale du DSM5 (Η βιομηχανία της θλίψης – Το σκάνδαλο του DSM5), σχολιάζει ειρωνικά πως μετά την κυκλοφορία της νέας «Βίβλου της ψυχιατρικής», «οι μισοί Γάλλοι θα ανακαλύψουν ότι έχουν ψυχικές διαταραχές».
Στο στόχαστρο του Λαντμάν βρίσκεται η αποκαλούμενη disease mongering – καπηλεία της νόσου, άποψη σύμφωνα με την οποία η αύξηση του αριθμού των ψυχικών διαταραχών που εμπεριέχονται στο Διαγνωστικό Εγχειρίδιο της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας αποσκοπεί στην αύξηση των ψυχικά διαταραγμένων και κατ’ επέκταση στην αύξηση των κερδών των μεγάλων φαρμακοβιομηχανιών. Σήμερα ο Λαντμάν ηγείται της διαμαρτυρίας πολλών επιστημόνων και ειδικών (Ευρωπαίων κυρίως) που θεωρούν υπερβολικό τον ορισμό τόσο πολλών διαταραχών.
ΝΕΕΣ… ΑΣΘΕΝΕΙΕΣ. Στην αναθεωρημένη έκδοση του DSM –πρόκειται να κυκλοφορήσει στις 20 Μαΐου –εμφανίζεται για παράδειγμα η «ανεξέλεγκτη υπερφαγία», μια διαταραχή που αφορά όσους καταναλώνουν πολύ συχνά μια συγκεκριμένη τροφή. Οι γυναίκες που μία φορά τον μήνα παρουσιάζουν εναλλαγές στη διάθεσή τους ενδέχεται να πάσχουν από «προεμμηνορροϊκή δυσφορική διαταραχή», ενώ όσες ασχολούνται διαρκώς με το δέρμα τους υποφέρουν από «skin picking» ή αλλιώς δερματιλομανία. Με λίγα λόγια και σύμφωνα με τους αμερικανούς ψυχιάτρους, πολλές καταστάσεις και συναισθήματα της καθημερινής ζωής είναι πιθανό να αποτελούν νέες παθολογίες ή να μετατρέπονται, σύμφωνα με την αντίθετη άποψη, σε υποτιθέμενες διαταραχές.
Η διαμάχη που ξεκίνησε με αφορμή την πέμπτη έκδοση του DSM αποτελεί μια ακόμα έκφραση της μακροχρόνιας αντιπαράθεσης που υφίσταται μεταξύ της συµπεριφοριστικής προσέγγισης (behaviorist approach) των ψυχικών διαταραχών, την οποία ακολουθεί η πλειονότητα των μελών της Αμερικανικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, και της ψυχαναλυτικής προσέγγισης που ακολουθείται στη Γαλλία, για παράδειγμα. Αυτό που καταγγέλλουν οι εχθροί του Διαγνωστικού Εγχειριδίου είναι η υπεραπλούστευση των διαγνώσεων και κατ’ επέκταση και των θεραπειών.
ΑΥΞΗΣΗ… ΔΙΑΓΝΩΣΕΩΝ. Και δεν είναι μόνο οι Γάλλοι που διαμαρτύρονται, καθώς αρνητικές κριτικές για το περίφημο Διαγνωστικό Εγχειρίδιο προέρχονται και από τις ΗΠΑ. Ο νεοϋορκέζος ψυχίατρος Αλεν Φρανς για παράδειγμα, ο οποίος συμμετείχε στη συντακτική ομάδα της 4ης έκδοσής του αλλά στη συνέχεια αποχώρησε, υποστηρίζει πως μετά την κυκλοφορία του DSM4 οι περιπτώσεις διπολικών διαταραχών διπλασιάστηκαν, ενώ οι περιπτώσεις αυτισμού αυξήθηκαν κατά 20 φορές. Στην πραγματικότητα, όμως, δεν αυξήθηκαν τα κρούσματα αλλά οι διαγνώσεις εξαιτίας της ευρύτητας του συστήματος καταλογογράφησης των διαταραχών, υποστηρίζει ο γάλλος γιατρός.
Ο καναπέςτου Φρόιντ
Πέντε χιλιάδες στερλίνες (περίπου έξι χιλιάδες ευρώ) είναι το ποσό που αναζητά το Μουσείο Φρόιντ του Λονδίνου – στεγάζεται στο κτίριο όπου κάποτε ζούσε ο πατέρας της ψυχανάλυσης – για την αποκατάσταση του διάσημου καναπέ πάνω στον οποίο ξάπλωναν οι ασθενείς του
