Μιλώντας στη διάρκεια τελετής μνήμης στο Μιλάνο και με αφορμή τα αποκαλυπτήρια μνημείου αφιερωμένου στη γενοκτονία των Εβραίων, ο πρώην Πρωθυπουργός της Ιταλίας, δήλωσε χαρακτηριστικά πως: «Οι νόμοι των φυλετικών διακρίσεων κατά των Εβραίων ήταν το μεγαλύτερο λάθος ενός ηγέτη, του Μουσολίνι, που σε πολλούς άλλους τομείς είχε δράσει ορθά».
Ο Καβαλιέρε πρόσθεσε, μάλιστα, ότι «η Ιταλία δεν φέρει τις ίδιες ευθύνες με την Γερμανία» και πως «υπήρξε μια συνενοχή, που στην αρχή δεν συνοδεύτηκε από πλήρη συνειδητοποίηση της κατάστασης».
Ο Μπερλουσκόνι επιχείρησε να εξηγήσει τη στρατηγική του Μουσολίνι να συμπαραταχθεί με τον Αδόλφο Χίτλερ: «Είναι δύσκολο να μπούμε τώρα στη θέση εκείνου που έπαιρνε τότε τις αποφάσεις. Είναι βέβαιο ότι η (ιταλική) κυβέρνηση, φοβούμενη ότι η ισχύ της Γερμανίας θα της έδινε και την τελική νίκη, προτίμησε να συμμαχήσει μαζί με τον Χίτλερ παρά να σταθεί εναντίον του».
«Εντός αυτής της συμμαχίας» προσέθεσε ο Μπερλουσκόνι, «ήλθε η επιβολή της μάχης και η εξόντωση των εβραίων, συνεπώς οι φυλετικοί νόμοι είναι το χειρότερο λάθος του ηγέτη Μουσολίνι, ο οποίος αντιθέτως με πολλούς άλλους τρόπους έπραξε καλά».
«Παραλήρημα» ενός «επαίσχυντου»
Οι δηλώσεις του Καβαλιέρε, λίγες εβδομάδες πριν από τις εκλογές στην Ιταλία, προκάλεσαν την αντίδραση της Αντιπολίτευσης.
«Οι ύμνοι του Μπερλουσκόνι για τον Μουσολίνι συνιστούν προσβολή της δημοκρατικής συνείδησης της Ιταλίας» δήλωσε χαρακτηριστικά η Ρόζι Μπίντι, εκ των ηγετών της ιταλικής Κεντροαριστεράς. «Μόνο ο πολιτικός κυνισμός του Μπερλουσκόνι, σε συνδυασμό με τη χειρότερη εκδοχή του ιστορικού ρεβιζιονισμού, θα μπορούσε να ξεχωρίσει το όνειδος των ρατσιστικών νόμων από τη φασιστική δικτατορία».
«Τα λόγια του Μπερλουσκόνι είναι ντροπή και προσβολή στη μνήμη και την Ιστορία. Να ζητήσει σήμερα συγγνώμη από τον ιταλικό λαό» δήλωσε ο πρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας του Δημοκρατικού Κόμματος (Pd) Ντάριο Φραντσεσκίνι.
«Ο Μπερλουσκόνι δεν είναι τίποτε περισσότερο και τίποτε λιγότερο από μια καρικατούρα» σχολίασε ο επικεφαλής της Ιταλίας των Αξιών (Idv), ο δικαστικός της επιχείρησης «Καθαρά Χέρια», Αντόνιο ντι Πιέτρο.
Για «παραλήρημα» μίλησε ο Πιερ Φερντινάντο Καζίνι του χριστιανοδημοκρατικού Udc που στις επικείμενες βουλευτικές εκλογές στηρίζει την πολιτική ατζέντα του Μάριο Μόντι.
«Ο Μπερλουσκόνι είναι επαίσχυντος. Ο Μουσολίνι όχι μόνο έφτιαξε τους φυλετικούς νόμους, αλλά πολέμησε με τον Χίτλερ, οι Ιταλοί φασίστες συνεργάστηκαν ενεργά στις απελάσεις. Ο Μουσολίνι φέρει ακέραια ευθύνη για το Ολοκαύτωμα» δήλωσε ο γραμματέας της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης Πάολο Φερέρο.
Αντίδραση, υπήρξε, και από την εβραϊκή κοινότητα της Ιταλίας. «Στερούνται ηθικής και ιστορικής βάσης οι δηλώσεις που δεν είναι μόνο επιπόλαιες και κατάλληλες, αλλά αφήνουν την εντύπωση ότι η Ιταλία αποφάσισε να καταδιώξει και να εξολοθρεύσει τους εβραίους της για να ικανοποιήσει έναν ισχυρό σύμμαχο.
«Οι διώξεις και οι φυλετικοί νόμοι εναντίον των εβραίων της Ιταλίας, όπως είναι γνωστό, έχουν τις ρίζες πολύ πριν από τον πόλεμο και υλοποιήθηκαν σε πλήρη αυτονομία υπό την πλήρη ευθύνη του φασιστικού καθεστώτος, που στη συνέχεια ήταν πρόθυμος σύμμαχος και είχε επίγνωση της ναζιστικής Γερμανίας».
