Η Αθλέτικ Μπιλμπάο δεν είναι ένας συνηθισμένος σύλλογος. Η εμμονή της, στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, να στηρίζεται αποκλειστικά σε παίκτες που κατάγονται από τη Χώρα των Βάσκων την κάνει ξεχωριστή.
Η Αθλέτικ Μπιλμπάο δεν είναι απλώς ένας σύλλογος. Εκφράζει την αυτονομία, την ταυτότητα και την παράδοση των κατοίκων της Χώρας των Βάσκων, όπως αντίστοιχα πράττει η Μπαρτσελόνα για την Καταλωνία, ενώ είναι η μοναδική ομάδα που αρνείται να τοποθετήσει στη φανέλα της το λογότυπο της ομοσπονδίας!
«ΤΡΕΙΣ ΑΔΕΛΦΕΣ»
Αθλέτικ Μπιλμπάο, Ρεάλ Μαδρίτης και Μπαρτσελόνα αποτελούν τις «Τρεις Αδελφές» του ισπανικού ποδοσφαίρου. Είναι οι μόνες που δεν έχουν υποβιβαστεί, ενώ το μοντέλο διοίκησής τους στηρίζεται σε εταιρείες λαϊκής βάσης (όπως και της Οσασούνα).
Επίσης, όπως οι Μπλαουγκράνα που αρνούνταν πεισματικά μέχρι πρόσφατα να τοποθετήσουν στη φανέλα τους το λογότυπο χορηγού, έτσι και η Μπιλμπάο για πολλές δεκαετίες κρατούσε τη φανέλα «καθαρή». Μέχρι το 2008 όταν ο τότε πρόεδρος Φερνάντο Μακούα επέλεξε να διαφημίσει τη βασκική πετρελαϊκή εταιρεία Petronor με αντάλλαγμα έξι εκατομμύρια ευρώ ετησίως. Στις εκλογές που διεξήχθησαν πέρυσι δεν βρήκε ούτε την ψήφο του και οι socios (τα μέλη) τον αντικατέστησαν με τον επί 17 χρόνια ποδοσφαιριστή της ομάδας Χόσου Ουρούτια.
Η πολιτική για την οποία οι Βάσκοι ορκίζονται πως δεν πρόκειται ποτέ να αλλάξει, είναι η εμμονή σε παίκτες που κατάγονται από την περιοχή της Χώρας των Βάσκων.
Η cantera, που στην κυριολεξία σημαίνει «λατομείο» και πολλοί ισπανικοί σύλλογοι χρησιμοποιούν το λήμμα για να προσδιορίσουν τις ακαδημίες τους, αποτελεί τον θεμέλιο λίθο του οικοδομήματος της Μπιλμπάο σχεδόν από το έτος ίδρυσής της, για το οποίο όμως κανείς δεν είναι βέβαιος ποιο είναι. Ο ίδιος ο σύλλογος αναφέρει πως ιδρύθηκε το 1898, αλλά ιστορικοί αμφισβητούν την ημερομηνία υποστηρίζοντας πως αυτό συνέβη το 1901 ή το 1903.
Η cantera της Αθλέτικ έχει να επιδείξει εντυπωσιακά επιτεύγματα στην ανάδειξη ταλαντούχων παικτών, μερικοί εκ των οποίων έχουν σημαδέψει την ιστορία του ισπανικού ποδοσφαίρου.
Οπως ο Τέλμο Θάρα, ο οποίος με τα 252 γκολ που πέτυχε τις δεκαετίας του ’40 και του ’50 παραμένει πρώτος σκόρερ στο πρωτάθλημα. Ή ο Ραφαέλ Μορένο Αρανθάντι, γνωστότερος ως «Πιτσίτσι» (Μικρή Πάπια), ο οποίος τη δεκαετία 1911-1921 πέτυχε 200 γκολ σε 170 παιχνίδια. Πολλά χρόνια αργότερα η εφημερίδα «Marca» θέσπισε το τρόπαιο «Πιτσίτσι», το οποίο απονέμει στο τέλος κάθε σεζόν στον κορυφαίο σκόρερ του πρωταθλήματος.
Την εντυπωσιακή παράδοση της Μπιλμπάο συνεχίζει ο πανύψηλος Φερνάντο Γιορέντε, που έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στην πορεία της ομάδας προς τον τελικό του Γιουρόπα Λιγκ και είναι αυτή τη στιγμή περιζήτητος από τους μεγαλύτερους συλλόγους.
Μέχρι τη δύση του 20ού αιώνα η cantera της Μπιλμπάο παρείχε τους περισσότερους παίκτες στην Εθνική Ισπανίας, ενώ στους πρώτους αγώνες στην ιστορία των Φούριας Ρόχας η πλειονότητα των ποδοσφαιριστών που αγωνίζονταν ήταν Βάσκοι.
ΜΑΘΗΜΑ ΙΣΤΟΡΙΑΣ
Η Χώρα των Βάσκων, «σφηνωμένη» στο βορειοανατολικό άκρο της Ισπανίας και με διέξοδο τον Βισκαϊκό Κόλπο, γνώρισε οικονομική άνθηση στις αρχές του προηγούμενου αιώνα λόγω της χαλυβουργίας, των ναυπηγείων και της χημικής βιομηχανίας της, με αποτέλεσμα να προσελκύσει χιλιάδες μετανάστες από τον Βορρά και βεβαίως από τη Βρετανία, οι οποίοι μετέφεραν και τον «σπόρο» του ποδοσφαίρου.
Για να γίνει αντιληπτό γιατί η Αθλέτικ Μπιλμπάο από τα πρώτα χρόνια της έδωσε έμφαση στα τοπικά ταλέντα που αναδεικνύονταν από έναν πληθυσμό τριών εκατομμυρίων, πρέπει να εξετάσουμε ιστορικά τη σχέση της με την κεντρική εξουσία της Ισπανίας.
Οπως συνέβη στην Καταλωνία, ο Στρατηγός Φράνκο προσπάθησε να «ισπανοποιήσει» και τη Χώρα των Βάσκων για να δημιουργήσει ένα ομογενοποιημένο έθνος. Προώθησε τα καστιγιάνικα απαγορεύοντας ταυτόχρονα οποιαδήποτε τοπική διάλεκτο, ενώ άλλαξε μέχρι και το όνομα της Μπιλμπάο από Αθλέτικ σε Ατλέτικο.
Οπως εξηγεί ο Φιλ Μπολ στο βιβλίο του «Morbo», «το ποδόσφαιρο στην Ισπανία αντικατοπτρίζεται και εκπροσωπείται από τις τοπικές κουλτούρες όσο σε καμία άλλη χώρα στην Ευρώπη».
Η πολιτική της cantera έχει δεχτεί σκληρή κριτική. Οι Βάσκοι έχουν κατηγορηθεί για ξενοφοβία και για προώθηση της φυλετικής τους καθαρότητας, κάτι που φυσικά η Αθλέτικ αρνείται ότι ισχύει.
«Η πολιτική μας δεν είναι “όχι στους ξένους”, αλλά “ναι στους παίκτες που αναδεικνύονται από την cantera”», απαντά ο σύλλογος.
Ιστορικά, τελευταία φορά που ο 4ος πιο επιτυχημένος σύλλογος στην Ισπανία κατέκτησε τον τίτλο ήταν το 1984. Το γεγονός λίγο ενοχλεί τους οπαδούς της. Σε πρόσφατη δημοσκόπηση της εφημερίδας «El Mundo» οι οπαδοί της Αθλέτικ δήλωσαν πως προτιμούν να δουν την ομάδα τους να υποβιβάζεται στη β’ κατηγορία παρά να προδώσει τη φιλοσοφία της cantera.
Ο ΛΙΖΑΡΑΖΟΥ
Δίχως αμφιβολία πρόκειται για έναν σύλλογο όπου σημαντικότερο ρόλο έχουν το στυλ και η φιλοσοφία παρά τα αποτελέσματα.
Από το 1912, όταν ιδρύθηκε ουσιαστικά η cantera, μόνο ένας μη ισπανός παίκτης φόρεσε τη φανέλα της. Πρόκειται για τον γάλλο αμυντικό Μπισέντε Λιζαράζου τη δεκαετία του ’90.
Είχε όμως μία καλή δικαιολογία: η καταγωγή του ήταν από τη Χώρα των Βάσκων.
Με την καταγωγή των προπονητών δεν υπάρχει θέμα. Υπήρχε όμως με τον Μαρσέλο Μπιέλσα.
Οι Βάσκοι τρέφουν μεγάλη εκτίμηση στο πρόσωπο του Αργεντινού και έδωσαν αγώνα για να τον πείσουν να αναλάβει το τιμόνι της ομάδας τους πέρυσι το καλοκαίρι.
Γνωστός ως «El Loco» (Ο τρελός) είναι διάσημος για την εκκεντρικότητά του στα σχήματα των ομάδων του. Το αγαπημένο του είναι το 3-3-1-3 το οποίο έχει προσαρμόσει στο «αγγλικό» στυλ των Βάσκων, που είναι η κατά μέτωπο επίθεση, κάτι που δεν συνηθίζεται στην Ισπανία.
ΤΡΕΧΟΥΝ
Αλλωστε, κάθε φορά που ο Γιορέντε αγωνίζεται στην εθνική ομάδα οι Φούριας Ρόχας αλλάζουν τον τρόπο παιχνιδιού τους για να το προσαρμόσουν στον ύψους 195 εκατοστών Βάσκο.
Στον Μπιέλσα αρέσουν οι γρήγορες εναλλαγές της μπάλας, οι αντεπιθέσεις-αστραπή και η πίεση ψηλά στην αντίπαλη άμυνα.
Για να ανταποκριθούν οι ποδοσφαιριστές σε αυτό το απαιτητικό σύστημα χρειάζονται εξαιρετική φυσική κατάσταση και προσήλωση. Γι’ αυτό πολλές φορές διαπιστώσαμε φέτος πως ύστερα από έναν εντυπωσιακό αγώνα της Μπιλμπάο η απόδοσή της πέφτει κατακόρυφα στο αμέσως επόμενο παιχνίδι, γιατί οι παίκτες δεν μπορούν να διατηρήσουν σταθερά υψηλά την απόδοσή τους λόγω της κούρασης.