Ο πουτινισμός έχει μπει πλέον στο στόχαστρο

Στα τέλη του περασμένου Σεπτεμβρίου ο Βλαντίμιρ Πούτιν έκανε, θεωρούν πολλοί, το μεγαλύτερο λάθος της πολιτικής του καριέρας. Μπροστά σε εκατομμύρια τηλεθεατές ο προστατευόμενός του και Πρόεδρος της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ ανακοίνωσε ότι ο Πούτιν θα είναι και πάλι υποψήφιος για δύο θητείες στην Προεδρία και εκείνος θα αλλάξει μαζί του καρέκλες και θα περάσει στην Πρωθυπουργία. Με μια κίνηση ο Βλαντίμιρ Βλαντίμιροβιτς, που έχει παραμείνει στην εξουσία στην Μόσχα περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον πολιτικό από την εποχή του Λεονίντ Μπρέζνιεφ, κατήργησε τη σημασία των εκλογών – των βουλευτικών του περασμένου Δεκεμβρίου και των προεδρικών που διεξάγονται αύριο – επειδή όλοι γνώριζαν ήδη το αποτέλεσμα. Κανείς δεν αμφιβάλλει ότι ο 59χρονος ρώσος πολιτικός θα επανεκλεγεί στο Κρεμλίνο για τρίτη θητεία. Το στοίχημά του όμως είναι να κερδίσει από τον πρώτο γύρο αύριο, και με ποσοστό που θα σώσει το πολιτικό του γόητρο.

Οταν ο Πούτιν ανέβηκε στην εξουσία πριν από 12 χρόνια, πολλοί Ρώσοι ήταν ευγνώμονες για την σταθερότητα και την ευημερία που έφερε στη χώρα. Μέσα σε αυτή την περίοδο βέβαια, η τιμή του πετρελαίου διπλασιάστηκε, δίνοντας έτσι στο Κρεμλίνο τη δυνατότητα να προχωρήσει σε μεγάλες αυξήσεις μισθών και συντάξεων και βελτιώνοντας σημαντικά το βιοτικό επίπεδο εκατομμυρίων ρώσων. Ομως η χώρα αλλάζει και αυτή η διευρυνόμενη και πιο πλούσια μεσαία τάξη από τον Σεπτέμβριο και μετά, έπειτα από το απροκάλυπτο σόου Πούτιν – Μεντβέντεφ, αποφάσισε να κατεβεί στους δρόμους καταγγέλλοντας τη διαφθορά και ζητώντας περισσότερες ελευθερίες. Δημιουργήθηκε ένα κίνημα που κανείς δεν είχε προβλέψει: πριν από έναν μήνα περισσότεροι από 100.000 Μοσχοβίτες διαδήλωσαν επί ώρες σε θερμοκρασίες -22 βαθμών Κελσίου. Τους τελευταίους τέσσερις μήνες οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις εξαπλώνονται σε όλη τη χώρα και ήδη προγραμματίζονται νέες για την επομένη των εκλογών.

Το τι μέλλει γενέσθαι έγκειται στις αποφάσεις του ίδιου του Πούτιν. Ο λεγόμενος πουτινισμός, το κάθετο μοντέλο διακυβέρνησης στο οποίο όλη η άσκηση εξουσίας γίνεται από την κορυφή, βρίσκεται στο στόχαστρο πολλών πολιτών λόγω της σκανδαλώδους ευνοιοκρατίας και της στενής κάστας «φίλων» που νέμεται όλα τα προνόμια. Στην καρδιά του συστήματος βρίσκεται ο πολιτικός έλεγχος του τεράστιου ενεργειακού τομέα της χώρας, η προσπάθεια να αποκατασταθεί το κύρος της χώρας ως υπερδύναμης και η επιβεβαίωση της ρωσικής επιρροής στις πρώην σοβιετικές δημοκρατίες. Μέχρι στιγμής, το πρώην στέλεχος της KGB προσπαθεί να συγκρατήσει το αντικυβερνητικό κύμα με ακατάσχετη παροχολογία: υποσχέθηκε διπλασιασμό των μισθών για τους αστυνομικούς, υπερδιπλασιασμό των στρατιωτικών δαπανών, μεγάλες αυξήσεις στους μισθούς γιατρών και εκπαιδευτικών και φθηνότερες υπηρεσίες υγείας για όλους. Σίγουρα όμως το ζήτημα του πιο δίκαιου κράτους και του σεβασμού των ελευθεριών θα αποτελεί ένα από τα βασικά θέματα συζήτησης στο εξής στη Ρωσία, όπου το 50% του πληθυσμού και κυρίως οι νέοι έχουν πλέον πρόσβαση στο Ιντερνετ.

Ο Πούτιν μπορεί να θέλει να διεκδικήσει δύο συνεχόμενες θητείες στην Προεδρία, αν όμως κερδίσει τις αυριανές εκλογές με ποσοστό που υπονομεύει το κύρος του, πώς θα αντέξει τα επόμενα πέντε χρόνια; Κάποιοι αναλυτές μιλούν ήδη για την αρχή του τέλους.