Μιας τουρκικής σαπουνόπερας µύριες έπονται. Ερχονται. Η µια µετά την άλλη σαπουνόπερες, που παράγει µε το τσουβάλι, ως φαίνεται, µια ανθούσα τουρκική τηλεοπτική παραγωγή, προγραµµατίζονται προς προβολή από εγχώρια κανάλια, που έτσι καλύπτουν πρόχειρα και οικονοµικά την ανάγκη του κοινού για σειρές.
Το «κύµα» ξεκίνησε απόένα «µικρό» κανάλι, το Μακεδονία –θεσσαλονικιώτικο παράρτηµα του Αnt1 –, όπου το απανταχού γυναικείοκοινόανακάλυψε τις «Χίλιες και µια νύχτες» και τον Ονούρ πρωταγωνιστή των αισθηµατικών ονείρων του.Κάπως έτσι δικαιώθηκε στην Ελλάδα του 21 αιώνα εκείνη η επιστηµονική παρατήρηση, κατόπιν πλήθουςµιντιακών µελετών, ότι στην πραγµατικότητα η παρακολούθηση σαπουνόπερας γίνεται σιωπηρά, κάτι σαν διεκδίκηση µιας γυναικείας πολιτισµικής περιοχής εντός της ανδρικής ηγεµονίας. Πανίσχυρο δέλεαρ για κανάλια που βρίσκονται σε οικονοµική απόγνωση και που πάντα έχουν απόλυτο στόχο τους το γυναικείο κοινό. Σπεύδει ο Αnt1 να εντάξει µεταξύ των θερινών επαναλήψεων τις «Χίλιες και µια νύχτες», κερδίζουν επιπλέον κοινό, εξ ου και ακολουθεί το «Κισµέτ» στο χειµερινό πρόγραµµα, που δεν προλαβαίνει να ολοκληρωθεί και είναι έτοιµα τα «Ασηµένια φεγγάρια». Στο κλίµα της τουρκικής σαπουνο-υστερίας συντονίζεται και ο Alpha που ήδη διαφηµίζει «Το αγιάζι του έρωτα».
Κάθε άλλο παρά πρώτη φορά µας συµβαίνει. Εχουν προηγηθεί λατινοαµερικανικά ανάλογα«αφρόλουτρα», µε την αλήστου µνήµης «ΕΣµεράλδα» ναπροκαλείτέτοιοεθνικό πανικό από την υψηλή τηλεθέαση, ώστε να συγκρίνεται, µέσα στην άγνοια και την τηλεοπτική ελαφρότητα της εποχής εκείνης, µε την τηλεοπτική συνέντευξη του τότε Πρωθυπουργού, προκειµένου να εξαρθούν οι «αγνές» απολαύσεις της τηλεόρασης µπροστά στην πλήξη του στερεότυπου πολιτικού λόγου.
Αστειότητες. Ωστόσο, θαµπορούσε κανείς να διακρίνει σε εκείνη την πρόχειρη αντιπολίτευση µια«αυτοσχέδια» και σε παγκόσµια αποκλει στικότητα σύγκρουση δύο ειδών τηλεόρασης, της γυναικείας, όπως θεωρείται το είδος της σαπουνόπερας, και της ανδρικής, όπως θεωρούνται τα ενηµερωτικά καιαθλητικά προγράµµατα. Και φυσικά νίκησε κατά κράτος η γυναικεία.
Υπάρχουν ακόµητέτοιοιδιαχωρισµοί; Γιατί µπορεί δύσκολα ναφανταζόταν κανείς σήµερα ότι για µια κατηγορία γυναικών το να παρακολουθούν σαπουνόπεραθεωρούνταν κάτι σαν πράξη αντίστασης στο αρσενικό κατεστηµένο.Αυτόδιαπίστωναν πάντωςθεωρητικοί των µίντιαµελετώνταςτοαµερικανικό τοπίο της δεκατίας του ’80 κυρίως. Τότε ήταν στο απόγειο της δόξας του το«Ντάλας» και η«∆υναστεία», τα«Ατίθασα νιάτα» (καιτο «Crossroads», που δεν είδαµε εδώ), ακολούθησε το «Τόλµη και γοητεία» (που ακόµηπροβάλλεται) και πλήθος άλλα, πουπροκαλούσαν σπασµούς υπερβολής σε χώρεςόπου προβάλλονταν,µετηντουρκική Βουλή να διακόπτει τις εργασίες της όταν προβαλλόταν το «Ντάλας».
Ισως εκείνες οι υπερβολές έδωσαν ιδέες στην τουρκικήπαραγωγή να προχωρήσει σε δικές της παραγωγές, πουαντιγράφουν πλήρως τις αµερικανικές σαπουνοπερικές αρχές τόσο ως προς το «στόρι» όσο και ως προς την προώθηση των παραδοσιακών κοινωνικών και πολιτισµικών αξιών, οι οποίες αποτελούν πάντα τον κοινωνικό καµβά του σεναρίου της σαπουνόπερας.
Και εδώίσως οιτουρκικές σειρές µοιάζουν πιοοικείες στοελληνικό κοινό απότιςλατινοαµερικανικές. Γιατί µπορεί οικυρίαρχοι ρόλοι και οι βασικές σεναριακές αρχές να είναι παντούκαι πάνταίδιες, υπάρχουν δηλαδή πάντα οι µοχθηρές γυναίκες που χρησιµοποιούν την εξουσία του σεξ και τηςµητρότητας για να κυριαρχήσουν, υπάρχει πάντα η συναισθηµατική σύγκρουση αντρών και γυναικών, µε τις γυναίκες να κάνουν χρήση του συναισθήµατος µέχρι εξόντωσης των αντρών, οι ρόλοι είναι πάντα ευανάγνωστοι και ποτέ αµφίρροποι, όπως και σταπαιδικά παραµύθια, αλλά αυτό που δίνει την ξεχωριστή «ταυτότητα» σε κάθε σαπουνόπερα είναι οι κοινωνικές αξίες που αναδύονται απόεπεισόδιο σε επεισόδιο.
Καιτατουρκικά σαπούνιαέχουν στοιχεία πουθα‘λεγεκανείςότι ανταποκρίνονται στις αφελείς, έστω, ανάγκες µιας κοινωνίας, που µπροστά στοντρόµο τηςκατάρρευσης κάθε παλιάς βεβαιότητας επανακαλύπτει την ασφάλεια του συντηρητισµού τωνοικογενειακών δεσµών, αλλάκαιτηναπενοχοποίηση της επαρχιώτικης καταγωγήςσηµαντικού µέρουςτου σύγχρονου πλούτου. Ειδικώς το τελευταίο, που διαµορφώθηκε σε «ένοχο µυστικό» της κουλτούραςτουνεοπλουτισµού, απορρίπτεται στις τουρκικές σαπουνόπερες σανσύµβολο όλωντων ελαττωµάτων και τωνχαλασµένων ηθών που οδήγησαν τηχώρα πριν από µερικά χρόνια στο ∆ΝΤ. Κανένα τηλεοπτικό σουξέ δεν είναι τυχαίο και άµοιρο τωνπολιτισµικών αλλαγών που διενεργούνται στο εσωτερικό των κοινωνιών.
Μετά το τέλος του «Κισµέτ» σειρά έχουν τώρα τα «Ασηµένια φεγγάρια» στον Αnt1 και «Το αγιάζι του έρωτα» στον Alpha
