Με πρώτο διδάξαντα τον Ανδρέα Παπανδρέου, οι θερινές διακοπές των πρωθυπουργών έχουν κάτι μυστηριώδες. Ανάμεσα σε απλωτές στη θάλασσα και περιπάτους δίπλα στο κύμα, αποφασίζουν
ανεπηρέαστοι για πρόσωπα και πράγματα. Υπουργικά αξιώματα παίχτηκαν σε περιόδους πρωθυπουργικών διακοπών, μεγάλες πολιτικές επιλογές κρίθηκαν παρά θίν΄ αλός και εκκρεμότητες διευθετήθηκαν στο φεγγαρόφωτο του Αυγούστου.


ΓΙΩΡΓΟΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

«Μπρέιν στόρμινγκ» από το 2007 στηνΠάρο

Για τον Γιώργο Παπανδρέου οι θερινές διακοπές ήταν περισσότερο ευκαιρία για θαλάσσια σπορ παρά για πολιτικές αποφάσεις. Αυτή η στάση άλλαξε από τότε που οργάνωσε το Συμπόσιο της Σύμης, μέσω του Ιδρύματος Ανδρέα Παπανδρέου. Τα καλοκαίρια του θα γίνουν πλέον περίοδοι για «μπρέιν στόρμινγκ» και ευρύτερες διεργασίες, στις οποίες παίρνουν μέρος προσωπικότητες από όλον τον κόσμο.

Καθώς η Σύμη δεν προσφέρεται από ένα σημείο και πέρα για τις ανάγκες του Συμποσίου το μεταφέρει σε διαφορετικό χώρο κάθε χρόνο.

Το 2007 είναι μια δύσκολη χρόνια για τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ. Οι δημοσκοπήσεις προεξοφλούν τη δεύτερη εκλογική νίκη της Ν.Δ. και στο ΠΑΣΟΚ πυκνώνουν οι διεργασίες για τη διαδοχή του.

Εκείνη την περίοδο αλληλογραφεί ηλεκτρονικά με ένα μάλλον άγνωστο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ που είχε εγκατασταθεί στην Πάρο και εξελέγη δήμαρχος. Με αυτή την ιδιότητα προσφέρθηκε να συνδράμει στη διοργάνωση του Συμποσίου της Σύμης, στην Πάρο. Το συνέδριο πήγε καλά κι ένα βράδυ ο Γιώργος Παπανδρέου κάλεσε τον δήμαρχο και του έθεσε το μεγαλύτερο δίλημμα της ζωής του: να τον ακολουθήσει στην Αθήνα. Εναν μήνα αργότερα, στις 15 Αυγούστου, ο Γιάννης Ραγκούσης ανακοινώνεται ότι θα είναι ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ.

Μπορεί να πει κανείς ότι εκείνο το καλοκαίρι στην Πάρο ήταν οριακή στιγμή και για τον σημερινό Πρωθυπουργό. Εχασε τις εκλογές εκείνης της χρονιάς, ο Ραγκούσης όμως- ως γραμματέας του Κινήματος όπως αναβαθμίστηκε σύντομα- θα «μαζέψει το μαγαζί» και θα οργανώσει την πορεία προς την εκλογική νίκη του 2009. Στην Πάρο θα λάβει και φέτος αποφάσεις και για πρώτη φορά ως Πρωθυπουργός και μια από αυτές θα είναι ο ανασχηματισμός.

ΚΩΣΤΑΣ ΣΗΜΙΤΗΣ

Στη Σίφνο η απόφαση για τις εκλογές του ΄96

Το καλοκαίρι του 1996 ο Κώστας Σημίτης είχε πετύχει όλους τους στόχους του. Νίκησε τον Ακη Τσοχατζοπουλο και τον Γεράσιμο Αρσένη στην ψηφοφορία που έγινε το Ιανουάριο στην Κοινοβουλευτική Ομάδα για τη θέση του Πρωθυπουργού. Και νίκησε για δεύτερη φορά τον Ακη Τσοχατζόπουλο- και μαζί μ αυτόν και πολλούς από το «παπανδρεϊκο ΠΑΣΟΚ»- στο συνέδριο του Ιουνίου και έγινε και πρόεδρος του Κινήματος.

Στα τέλη Ιουλίου μάζεψε τις βαλίτσες του και έφυγε για τη Σίφνο. Εγκαταστάθηκε όπως πάντα στον Πλατύ Γιαλό, στο ομώνυμο ξενοδοχείο- τύπου «Ξενία»- που διηύθυνε η Σιμόν Καρτάλη. Εκεί μελέτησε με προσοχή τα δεδομένα για μια κρίσιμη απόφαση που έπρεπε να πάρει:

πρόωρες εκλογές ή όχι; Σχεδόν όλοι οι υπουργοί του συνιστούσαν να εξαντλήσει την τετραετία στηριζόμενος στην ισχύ που απέκτησε με τις δύο εσωκομματικές νίκες του. Μια ομάδα συνεργατών του με επικεφαλής τον Θόδωρο Τσουκάτο επέμενε ότι «πρέπει να αξιοποιήσει τη δυναμική που έχει στην κοινωνία».

Επέστρεψε στις 20 Αυγούστου και συγκάλεσε το Εκτελεστικό Γραφείο του ΠΑΣΟΚ. «Πάμε για εκλογές στις 22 Σεπτεμβρίου», τους ανακοίνωσε. Ο Θόδωρος Πάγκαλος σχολίασε:

«Αν χάσουμε θα κρεμάσουμε τον Τσουκάτο στο Σύνταγμα».

Για τα επόμενα χρόνια η παρουσία του τότε Πρωθυπουργού στη Σίφνο συνδέθηκε με τον ετήσιο πολιτικό σχεδιασμό του. Οπως π.χ. το περιεχόμενο που θα είχαν οι ομιλίες του στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης που θα επακολουθούσε. Ενδιαμέσως τού ήταν αρκετό ένα Σαββατοκύριακο στο εξοχικό στους Αγίους Θεοδώρους, για να αποφασίσει. Η Σίφνος πάντως δεν θα είναι πλέον μετά το 1996 χώρος προσωπικής απομόνωσης και συχνά θα καλούνται υπουργοί για να ρυθμιστούν εκκρεμότητες. Οπως π.χ. το 1999 που η Βάσω Παπανδρέου πήρε ένα ελικόπτερο και πετάχτηκε εσπευσμένα στο νησί για μια έκτακτη συνάντηση με τον Πρωθυπουργό, το περιεχόμενο της οποίας δεν ανακοινώθηκε ποτέ.

Πάντως η περιέργεια του Κ. Σημίτη για τον τόπο που παραθέριζε ο προκάτοχός του πρέπει να ήταν μεγάλη. Το καλοκαίρι του 2000, πριν φύγει για τη Σίφνο έκλεισε το ίδιο δωμάτιο όπου έμενε και ο Ανδρέας Παπανδρέου στο «Εlunda Βeach»! Εκτοτε θα φιλοξενούσε εκεί κάθε καλοκαίρι τον αδελφό του Σπύρο.

ΑΝΔΡΕΑΣ ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ

Ο ανασχηματισμός της Κέρκυρας, η Ελούντα και ο Αστέρας

Στις 2 Ιουνίου του 1985 ο Ανδρέας Παπανδρέου κέρδισε για δεύτερη φορά τις εκλογές, με το σύνθημα «για ακόμη καλύτερες μέρες» και φόντο την εκπαραθύρωση του Κωνσταντίνου Καραμανλή από το Προεδρικό Μέγαρο και την αναθεώρηση του Συντάγματος του 1975. Σε δύο 24ωρα όρκισε μια… προσωρινή κυβέρνηση και αναχώρησε για διακοπές στην Κέρκυρα- παρέα με τον πρόεδρο της Βουλής, Γιάννη Αλευρά. Το ίδιο έκαναν άλλωστε και οι περισσότεροι υπουργοί, ορισμένοι από τους οποίους θα επέστρεφαν έναν μήνα αργότερα απλώς για να παραδώσουν στους διαδόχους τους.

Ενας από αυτούς ήταν και ο Γεράσιμος Αρσένης, πανίσχυρος «τσάρος» της Οικονομίας έως εκείνη την ώρα. Η τύχη του κρίθηκε στην Κέρκυρα, όταν δύο συγκεκριμένοι συνεργάτες του Πρωθυπουργού προσκόμισαν φακέλους Γενικού Λογιστηρίου, από τους οποίους προέκυπτε ότι η κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να πληρώσει ούτε μισθούς και συντάξεις για τον επόμενο μήνα. Ο Αρσένης αντικαταστάθηκε από τον Κώστα Σημίτη και μερικούς μήνες αργότερα θα διαγραφόταν και από το ΠΑΣΟΚ.

Η κυβέρνηση της… Κέρκυρας. Στην Κέρκυρα εκείνο το καλοκαίρι συγκροτήθηκε μια νέα κυβέρνηση με πρόσωπα που θα έπαιζαν ιδιαίτερο ρόλο αργότερα. Πλην του Κώστα Σημίτη, που είχε ως υφυπουργούς τον Γιάννο Παπαντωνίου και τον Τάκη Ρουμελιώτη, ανέλαβε κυβερνητικός εκπρόσωπος ο Κώστας Λαλιώτης και ο Δημήτρης Τσοβόλας αναβαθμίστηκε σε υπουργό Οικονομικών. Για πρώτη φορά μπήκε στην κυβέρνηση ο Γιώργος Παπανδρέου, ως υφυπουργός Νέας Γενιάς. Επίσης, ο Κάρολος Παπούλιας θα οριστεί υπουργός Εξωτερικών και η κυβέρνηση θα αποκτήσει για πρώτη φορά αντιπρόεδρο στο πρόσωπο του Γιάννη Χαραλαμπόπουλου.

Μέχρι τότε οι πρωθυπουργοί στις διακοπές έκαναν απλώς διακοπές- συνήθως απλησίαστοι. Για παράδειγμα, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής παραθέριζε στη βίλα προσωπικού φίλου του, εκδότη αθλητικής εφημερίδας, στο Ρευματονήσι στη Μύκονο και ποτέ δεν ακούστηκε ότι μετέφερε εκεί το πρωθυπουργικό γραφείο.

Ηταν η πρώτη φορά από τη Μεταπολίτευση που γινόταν γνωστό ότι μείζονες πολιτικές αποφάσεις, όπως είναι ο ανασχηματισμός και η οικονομική πολιτική, ελήφθησαν «παρά θίν΄ αλός». Εκτοτε οι πρωθυπουργοί πηγαινοφέρνουν στις βαλίτσες τους φακέλους με εκκρεμότητες και αποφασίζουν στην παραλία πώς θα χειριστούν υποθέσεις – κυρίως εσωκομματικές και ενδοκυβερνητικές. Φωτογραφία για εξώφυλλο. Μετά το 1985 οι θερινές διακοπές του Ανδρέα Παπανδρέου θα κυοφορούν σχεδόν πάντα εξελίξεις. Κάποια στιγμή αυτή η κυοφορία συμπεριέλαβε και τον προσωπικό βίο του. Η Κέρκυρα ήταν αγαπημένος του προορισμός ακόμα και όταν έπαψε να είναι πρωθυπουργός. Εκεί, τον Αύγουστο του 1989, θα τραβηχτεί μια φωτογραφία που θα γίνει εξώφυλλο στον «Ταχυδρόμο» της εποχής: η Δήμητρα Λιάνη, την ώρα που βγαίνει από την πισίνα του «Αστέρα».

Τη συνήθεια να παίρνει αποφάσεις σε περίοδο διακοπών δεν εγκατέλειψε ο Ανδρέας Παπανδρέου ούτε και με την επιστροφή του στην εξουσία, το 1993. Η Ελούντα έγινε πλέον ο μόνιμος τόπος όπου συνδύαζε το τερπνόν μετά του ωφελίμου.

Ο Γιώργος Λιάνης στο βιβλίο του «Ο τελευταίος αρχηγός», όπως και στο δικό της βιβλίο η τελευταία σύζυγος του Ανδρέα Παπανδρέου, αλλά και τα ρεπορτάζ των εφημερίδων της εποχής, περιγράφουν πολιτικές διεργασίες ανάμεσα σε μακροβούτια και ψαροφαγία. Πήγαινε εκεί και παλαιότερα- άλλωστε την είχε κάνει διάσημη από τον Νοέμβριο του 1984, όταν οργάνωσε εκεί την περίφημη συνάντηση με τον Καντάφι και τον Μιτεράν.

Συσκέψεις στην Ελούντα. Η Ελούντα και ο «Αστέρας» Βουλιαγμένης έγιναν σημεία αναφοράς σε κρίσιμες περιόδους, όταν επρόκειτο να ληφθούν μείζονες αποφάσεις και στις δύο περιόδους διακυβέρνησης από τον ιδρυτή του ΠΑΣΟΚ. Συχνά θα συγκαλεί κυβερνητικές συσκέψεις και σε μία από αυτές θα πει με ειλικρίνεια «εγώ απλώς προήδρευα». Υπήρχαν πάντως και κάποιοι άλλοι παραθεριστικοί χώροι, ειδικά διαμορφωμένοι γι΄ αυτόν. Οπως για παράδειγμα το «Ξενία» στο Λαγονήσι, όπου πέρασε όλο το καλοκαίρι του 1993 σχεδιάζοντας την επάνοδό του στην εξουσία. Εκεί κρίθηκε οριστικά και η απόφαση να μην επιτραπεί στη Βάσω Παπανδρέου να βάλει υποψηφιότητα στην Α Αθήνας- αλλά δεν της ανακοινώθηκε.

Εχοντας ό ίδιος συγκεκριμένα κριτήρια στην επιλογή του χώρου της θερινής του ανάπαυλας, έφτανε στο σημείο να απορεί για τον Κώστα Σημίτη: «Μα, είναι δυνατόν αυτός ο άνθρωπος να πηγαίνει για είκοσι χρόνια στο ίδιο μέρος για διακοπές;», έλεγε. Εννοούσε τη Σίφνο, τον συνήθη προορισμό του ανθρώπου που επρόκειτο να τον διαδεχθεί. Αλλά δεν μπορούσε να φανταστεί ότι αρκετά χρόνια αργότερα αυτό το νησί του Αιγαίου θα γίνονται επίσης τόπος περισυλλογής και πολιτικών αποφάσεων.

ΚΩΣΤΑΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗΣ

Στο Ακρωτήρι για γλέντια

Για τον Κώστα Μητσοτάκη η θερινή απόσυρση στα Χανιά δεν μπορεί να θεωρηθεί ακριβώς διακοπές. Το σπίτι του πάντως στο Ακρωτήρι- 350 τ.μ. σε οικόπεδο 7,5 στρεμμάτων- με θέα τον Κόλπο της Σούδας, προσφέρεται για περισυλλογή, αλλά ως πρωθυπουργός σπάνια καλούσε υπουργούς του εκεί.

Αντίθετα, έχει φιλοξενήσει διεθνείς προσωπικότητες όπως τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζορτζ Μπους, τον πατέρα. Εκεί οργάνωσε μερικά οικογενειακά γλέντια όπως το καλοκαίρι του 2001 για τον γάμο της εγγονής του Αλεξίας, με πολλούς καλεσμένους, ανάμεσά τους και τον Κώστα Καραμανλή. Τα Σαββατοκύριακα πάντως που πέρασε το καλοκαίρι του 1993 ο Κ. Μητσοτάκης στο Ακρωτήρι, πρέπει να ήταν τα πιο δύσκολα. Στις 31 Ιουλίου ο Αντώνης Σαμαράς ανήγγειλε την ίδρυση κόμματος και από εκείνη τη στιγμή άρχισε η αντίστροφη μέτρηση για την κυβέρνησή του.

ΚΩΣΤΑΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ

Αποφάσιζε πρόωρες στο Μαγγανάρι

OΚώστας Καραμανλής και ως πρωθυπουργός προτιμούσε για τις διακοπές του το Μαγγανάρι της Ιου, σε μία εγκατάσταση χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα και χωρίς πολλές ευχέρειες επικοινωνίας. Αν εξαιρεθεί η απαραίτητη μετάβασή του στην Τήνο κάθε Δεκαπενταύγουστο εξαντλούσε στο μικρό νησί του Αιγαίου τα καλοκαίρια του, όπως συνήθιζε από παλιά. Το μόνο σίγουρο είναι ότι εκεί δεν πήρε ποτέ αποφάσεις για τη σύνθεση των κυβερνήσεών του, αφού και οι δύο ανασχηματισμοί που έκανε στη διάρκεια της θητείας του έγιναν χειμερινούς μήνες.

Μπορεί όμως να αντιληφθεί εύκολα κανείς ότι και τις δύο φορές που αποφάσισε πρόωρες εκλογές οι βασικές σκέψεις εκκολάφθηκαν σε περίοδο διακοπών. Ιδίως το 2009, όταν είχε μόλις μόλις ηττηθεί στις ευρωεκλογές και διαπίστωνε την επιδείνωση της κατάστασης στην οικονομία, αλλά και στο εσωτερικό της Ν.Δ. Οταν επέστρεψε είχε αποφασίσει ήδη να επισπεύσει αυτό που, έτσι κι αλλιώς, θα συνέβαινε την άνοιξη του 2010: την προσφυγή στις κάλπες. Πάντως το καλοκαίρι του 2008 ο σχεδιασμός για την παρουσία του στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης που αποδεδείχθηκε μοιραία, δεν έγινε στην Ιο αλλά στην Τήνο. Εκεί προτιμούσε το «Βυζάντιο», στην παραλία του Αγίου Ιωάννη στο Πόρτο.