Το όνομά του χρησιμοποιείται για να περιγράψει έναν άνθρωπο έξυπνο, αλλά ταυτόχρονα επιθετικό και αρπακτικό. Οι δύο τελευταίες ιδιότητες του τσακαλιού, όμως, ήταν αυτές που μέχρι πρότινος κυριαρχούσαν στην αντίληψη των ανθρώπων, με αποτέλεσμα να είναι κυριολεκτικά επικηρυγμένο ως επιβλαβές είδος.
Τα τελευταία χρόνια έχει αναγνωριστεί η αξία του στη λειτουργία του οικοσυστήματος, όμως πλέον κινδυνεύει με εξαφάνιση, εξαιτίας τόσο των φυσικών καταστροφών όσο και των δραστηριοτήτων του ανθρώπου.
Ο πληθυσμός του μεσαίου μεγέθους σαρκοφάγου τσακαλιού πλέον δεν ξεπερνά τα 1.000 ζώα, ενώ η κατανομή του στον ελλαδικό χώρο είναι γεωγραφικά ασυνεχής και κατακερματισμένη. Μάλιστα, η Ελλάδα είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα με βιότοπους τσακαλιών, στους οποίους όμως οι πληθυσμοί του είδους μειώνονται διαρκώς τα τελευταία χρόνια. Αυτά δείχνει η έρευνα «Μελέτη των πληθυσμών τσακαλιού σε Χαλκιδική και Πελοπόννησο», που πραγματοποίησαν από κοινού οι περιβαλλοντικές οργανώσεις WWF Ελλάς και Καλλιστώ το διάστημα 2008- 2009.
Μαζικές θανατώσεις
Μέχρι το 1990 το τσακάλι συγκαταλεγόταν στα επιβλαβή είδη και μάλιστα την περίοδο 1974- 1981 ήταν επικηρυγμένο, με αποτέλεσμα περισσότερα από 7.000 ζώα να θανατωθούν. Εκτοτε ο πληθυσμός τους δείχνει σαφείς μειωτικές τάσεις, με την εξάπλωσή του να έχει περιοριστεί σημαντικά τα τελευταία 30 χρόνια. Πλέον απαντάται μόνο στην Πελοπόννησο, τη Σάμο, τη Χαλκιδική, την περιοχή Βιστωνίδας- Νέστου και την παραλιακή Φωκίδα. Μικρές και απομονωμένες ομάδες έχουν εντοπιστεί επίσης στον Εβρο και στην Κεντρική Μακεδονία, στην Κερκίνη και το παραποτάμιο δάσος του ποταμού Αξιού. Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της έρευνας και σε σύγκριση με την παλαιότερη απογραφή του 2000- 2001, ο πληθυσμός των τσακαλιών στη Χαλκιδική έχει μειωθεί κατά 50% και πλέον έχει διασκορπιστεί σε 11 μικρές (ενός έως δύο ατόμων) και 3 μεγάλες ομάδες, χωρίς να υπολογίζεται ο μη καταμετρημένος πληθυσμός του Αγίου Ορους. Στην Πελοπόννησο ο συνολικός ελάχιστος πληθυσμός δεν ξεπερνά τα 229 ζώα, κατανεμημένα σε 77 ομάδες. Το 85% του πληθυσμού εντοπίζεται στη Νότια Πελοπόννησο, με επίκεντρο τον Νομό Λακωνίας.
Πάντως, από την έρευνα προκύπτει ότι οι πυρκαγιές δεν είχαν καταλυτική επίδραση στους πληθυσμούς του σε καμία από τις δύο περιοχές μελέτης. Οι μεγαλύτερες απειλές για το είδος παραμένουν ο κατακερματισμός και η αλλοίωση των βιοτόπων εξαιτίας της εντατικοποίησης της γεωργίας και της επέκτασης των οικιστικών εκτάσεων, η εγκατάλειψη των παραδοσιακών γεωργο-κτηνοτροφικών δραστηριοτήτων που θα μπορούσαν να το στηρίξουν διατροφικά, η χρήση δηλητηριασμένων δολωμάτων, που έχει πλέον πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, και τα τροχαία δυστυχήματα.
Παρά την τεκμηριωμένα μεγάλη μείωση των πληθυσμών του και τις απειλές που αντιμετωπίζει, το τσακάλι δεν θεωρείται προστατευόμενο είδος, ενώ δεν εξασφαλίζεται κάποιο καθεστώς προστασίας του από την Ευρωπαϊκή Ενωση. «Το τσακάλι αποτελεί σημαντικό στοιχείο της βιοποικιλότητας στα μεσογειακά οικοσυστήματα. Λόγω της περιορισμένης κατανομής του στην Ευρώπη, δεν του έχει αποδοθεί η δέουσα σημασία τόσο ως χαρακτηριστικό είδος της πανίδας των σαρκοφάγων της Γηραιάς Ηπείρου όσο και ως προς τον ρόλο του στο οικοσύστημα», λέει ο επιστημονικός υπεύθυνος της οργάνωσης Καλλιστώ, βιολόγος Γιώργος Μερτζάνης.
ΔΕΝ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΕΤΑΙ
Παρά τη μεγάλη μείωση των πληθυσμών του, το τσακάλι δεν θεωρείται προστατευόμενο είδος!
«Καθαριστής» της φύσης
