Ησυχία, ο Ήλιος κοιμάται… Τον τελευταίο ενάμιση χρόνο οι επιστήμονες παρατηρούν ελάχιστα ίχνη δραστηριότητας στην επιφάνεια του Ηλίου κι αρκετοί ανησυχούν ότι το φαινόμενο ενδέχεται να επηρεάσει αρνητικά το κλίμα της Γης.
Το 2008 ήταν η πιο ήσυχη χρονιά για τον Ήλιο εδώ και 50 χρόνια. Πέρασαν 266 ημέρες χωρίς ούτε μία ηλιακή κηλίδα ορατή από τη Γη στην επιφάνειά του. Αυτό συνεχίστηκε και τους πρώτους τέσσερις μήνες της νέας χρονιάς. «Επικρατεί νέκρα», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Ντέιβιντ Χάθαγουεϊ, φυσικός της ΝΑSΑ, ειδικός για τον Ήλιο.
Τον Ιούνιο αλλά και στις αρχές Ιουλίου εμφανίστηκαν ορισμένες κηλίδες, όμως τις τελευταίες ημέρες έπεσε και πάλι η απόλυτη σιωπή… Οι επιστήμονες εκτιμούν πως αυτός ο ηλιακός κύκλος θα είναι μικρός και ήσυχος και ότι το μέγιστο της δραστηριότητας, που αναμένεται τον Μάιο του 2013, θα πλησιάσει το αρνητικό ρεκόρ στα χρονικά των μετρήσεων.
Αυτά βέβαια είναι καλά νέα για τους δορυφόρους, τις τηλεπικοινωνίες και τα ενεργειακά δίκτυα σε όλο τον κόσμο. Τα μαγνητικά πεδία τα οποία δημιουργούν τις ηλιακές κηλίδες στέλνουν μια καταστροφική βροχή σωματιδίων στη Γη που υπερφορτώνει και βραχυκυκλώνει συστήματα και ηλεκτρονικό εξοπλισμό.
Όλα είναι φυσιολογικά. Η αμερικανική υπηρεσία ωκεανών και ατμόσφαιρας συγκρότησε μία επιτροπή 12 ειδικών, η οποία προβλέπει πως τον Μάιο του 2013 οι ηλιακές κηλίδες θα φτάσουν κατά μέσον όρο τις 90 τον μήνα. Αυτός θα είναι ο ασθενέστερος ηλιακός κύκλος από το 1928, όταν οι κηλίδες ήταν 78. Σε ένα μέσο ηλιακό μέγιστο, ο Ήλιος καλύπτεται από 120 κηλίδες. Υπάρχουν ωστόσο επιστήμονες που πιστεύουν ότι όλα θα είναι φυσιολογικά, αλλά και αυτοί που λένε πως θα είναι πολύ μικρότερα τα νούμερα.
Οι τελευταίοι μάλιστα εκφράζουν φόβους πως η ηλιακή δραστηριότητα θα φτάσει πάλι στο χαμηλότερο σημείο της, παρόμοιο με το «Ελάχιστο του Μόντερ», δηλαδή μία περίοδο που θα διαρκέσει δεκαετίες και θα χαρακτηρίζεται από την παντελή έλλειψη ηλιακών κηλίδων. Αυτό συνέβη τον 17ο και τον 18ο αιώνα και συνέπεσε χρονικά με μια εκτεταμένη ψυχρή περίοδο.
Ο Χάθαγουεϊ φοβόταν ότι θα συμβεί αυτό, αλλά μετά την πρόσφατη εμφάνιση των κηλίδων- έστω και παροδική- άλλαξε γνώμη. «Είναι όμως πιθανή η επανεμφάνιση του “Ελάχιστου του Ντάλτον”, δηλαδή δύο ηλιακοί κύκλοι στις αρχές του 1800 που είχαν κατά μέσον όρο μόνο 50 κηλίδες».
Αναπάντητα ερωτήματα. Με καλύτερα τηλεσκόπια στο έδαφος και έναν στόλο διαστημικών σκαφών που παρακολουθούν αδιάκοπα τον Ήλιο, οι επιστήμονες ξέρουν πολύ περισσότερα σήμερα από ποτέ. Αυτό δεν σημαίνει όμως ότι τα καταλαβαίνουν όλα. Δεν μπορούν, για παράδειγμα, να απαντήσουν σε βασικές ερωτήσεις, όπως γιατί ένας κύκλος διαρκεί 11 χρόνια.
Η μεγαλύτερη κοσμική καταιγίδα- από τότε που καταγράφονται- παρατηρήθηκε το 1859, στη διάρκεια ενός ηλιακού κύκλου παρόμοιου με αυτόν που προβλέπεται για τη συνέχεια. Αν συνέβαινε κάτι αντίστοιχο σήμερα, θα κατέρρεε το δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας σε τεράστια έκταση, ενώ θα ακινητοποιείτο το 10% των δορυφόρων. Οι ζημιές θα έφταναν το 1 τρισ. δολάρια.
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΕΣ εκφράζουν φόβους πως η ηλιακή δραστηριότητα θα φτάσει πάλι στο χαμηλότερο σημείο της, παρόμοιο με αυτό που συνέβη τον 17ο και τον 18ο αιώνα και συνέπεσε χρονικά με μία εκτεταμένη ψυχρή περίοδο
Οι κοσμικές ακτίνες επηρεάζουν το κλίμα
Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ που παράγεται από τον Ήλιο στο ελάχιστό του είναι μόλις κατά 0,1% μικρότερη απ΄ ό. τι στο μέγιστο. Φαίνεται όμως πως αυτή η διαφορά είναι πολύ σημαντική για τη Γη, αν λάβει υπόψη του κανείς ότι το «Ελάχιστο του Μόντερ» συνέπεσε με τη «μίνι εποχή των παγετώνων». Τότε, στην Ευρώπη ο καιρός ήταν ασυνήθιστα ψυχρός και οι ειδικοί πιστεύουν πως έπαιξε ρόλο η μειωμένη ηλιακή δραστηριότητα.
Σύμφωνα με τον Χένρικ Σβένσμαρκ, από το Διαστημικό Κέντρο της Δανίας, όταν τα διαστρικά σωματίδια υψηλής ενέργειας, που ονομάζονται κοσμικές ακτίνες, εισβάλλουν στην ατμόσφαιρα, διασπούν τα σωματίδια του αέρα και τα μετατρέπουν σε ιόντα και ηλεκτρόνια. Στη συνέχεια, δημιουργούνται μικροσκοπικά σταγονίδια στον αέρα από την ένωση νερού και θειικού οξέος.
Αυτά τα σταγονίδια μπορούν να μετατραπούν σε σύννεφα, που αντανακλούν το ηλιακό φως και προκαλούν έτσι μείωση της θερμοκρασίας.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν ότι υπάρχει κάποια σχέση ανάμεσα στο ποσοστό εισερχόμενων κοσμικών ακτίνων και τη νεφοκάλυψη σε χαμηλό ύψος ανάμεσα στο 1984 και το 2002. Διαπίστωσαν επίσης ότι το επίπεδο των κοσμικών ακτίνων σχετίζεται με τα κλιματικά φαινόμενα των τελευταίων χιλιάδων χρόνων.