Επιλεγμένα θέματα για τους υποψήφιους μαθητές όλων των Κατευθύνσεων της Γ τάξης Ενιαίου Λυκείου.

Η αποπολιτικοποίηση, μείζον πρόβλημα των δυτικών κοινωνιών. Μια διαδικασία που χαρακτηρίζει σε αυξανόμενο βαθμό τις δυτικές κοινωνίες έχει εμφανιστεί και στην Ελλάδα με τάχιστο ρυθμό ανάπτυξης την τελευταία δεκαετία. Συνίσταται στην προϊούσα αποπολιτικοποίηση σημαντικών κοινωνικών κατηγοριών, όπως οι νέοι, οι νοικοκυρές, οι αναλφάβητοι, οι άνεργοι, τα άτομα με ειδικές ανάγκες, καθώς και τμήματα του πληθυσμού που αισθάνονται ότι η παραδοσιακή δομή του πολιτικού συστήματος (πολιτικά κόμματα, κοινοβουλευτική δραστηριότητα, κυβερνητικές στοχεύσεις, πολιτικές ελίτ) δεν τους αφορά, είτε γιατί βιώνουν ένα συστημικό αποκλεισμό είτε γιατί πιστεύουν ότι οι ασχολίες τους, τα ενδιαφέροντά τους, οι επιδιώξεις τους δεν εντάσσονται στο «βασίλειο της πολιτικής», καιως εκ τούτου δεν έχουν να προσβλέπουν τίποτα από αυτό. Πρακτικά, η αποχή από την πολιτική εμφαίνεται από τον διογκωνόμενο αριθμό των δύο και πλέον εκατομμυρίων πολιτών που δεν κάνουν καν τον κόπο να ψηφίσουν στην εκάστοτε εκλογική διαδικασία, που αποτελεί το ύψιστο πολιτικό γεγονός σε κάθε πολίτευμα αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας.

Η αποπολιτικοποίηση δεν αφορά μόνο όσους/ες δεν ψηφίζουν. Χαρακτηρίζει επίσης έναν μεγάλο αριθμό πολιτών που επιλέγουν πολιτικά κόμματα και πολιτικούς στη βάση μη-πολιτικών ή απολιτικών κριτηρίων επιλογής. Όταν στη συνείδηση του ψηφοφόρου προεξάρχουν κριτήρια επιλογής όπως η «εξωτερική εμφάνιση», το «οικογενειακό όνομα», η «συγγενική σχέση», η «τοπικιστική καταγωγή», η έλξη που ασκούν οι «προσωπικές συνήθειες (χόμπι, οικογενειακή κατάσταση, στιλ συμπεριφοράς) του ιδιωτικού βίου» των υποψηφίων, τότε η πολιτική προαίρεση υποβιβάζεται και εξομοιώνεται με την ανεύθυνη θέση των όποιων τηλεθεατών επιδοκιμάζουν ή αποδοκιμάζουν τις παρελαύνουσες «καλλονές» στα διάφορα τηλεοπτικά καλλιστεία. [] Το πρόβλημα της μη συμμετοχής των πολιτών στις θεσμοθετημένες πολιτικές διαδικασίες αντιπροσώπευσης βάλλει ενάντια στον κανονιστικό πυρήνα του ίδιου του δημοκρατικού πολιτεύματος, αφού σύμφωνα με τον «πατέρα του φιλελευθερισμού», John Locke, άνευ της έμπρακτης ισχύος της αρχής της πλειοψηφίας που συσσωματώνει τις επιμέρους πολιτικές βουλήσεις της ολότητας των πολιτών, ένα δημοκρατικό πολίτευμα μεταπίπτει σε ολιγαρχία, ή σε αναρχία, όπου βασιλεύουν οι ιδιοτελείς επιδιώξεις των κοινωνικά ισχυρών. Για την πολιτική εξουσία στην Ελλάδα, η αποπολιτικοποίηση δεν γίνεται αντιληπτή ως πρόβλημα, καθώς οι μη ψηφίσαντες δεν επηρεάζουν το μέγεθος των επίσημα καταμετρημένων ψήφων και άρα αντιμετωπίζονται ως εάν να ήσαν ανύπαρκτοι και διαβιούντες σε άλλη κοινωνία.

Οι κοινωνικές αιτίες που οδηγούν στην αποπολιτικοποίηοη είναι πολλές. Κύριες μεταξύ αυτών είναι το επίπεδο ιστορικής ωρίμανσης της πολιτικής κουλτούρας, η ένταση της πολιτικής διαπαιδαγώγησης στη σημασία της πολιτικής για τη ζωή των πολιτών, ο βαθμός ανεξαρτησίας της διαδικασίας λήψης των αποφάσεων του πολιτικού συστήματος από την επικυριαρχία της οικονομικής ισχύος και των απαιτήσεων της οικονομίας της αγοράς, η ύπαρξη και αποτελεσματική λειτουργία θεσμών ελέγχου και λογοδοσίας των πολιτικών αποφάσεων προς και από τους πολίτες, η διάρθρωση της δημόσιας σφαίρας ώστε να επιτρέπει την πολυφωνική έκφραση των ποικίλων κοινωνικοπολιτικών συλλογικοτήτων, καθώς και η ανάπτυξη κοινωνικοπολιτισμικών αντιλήψεων που επιτρέπουν στους πολίτες να δεσμεύονται στην προώθηση του κοινού καλού της κοινωνίας, ακόμα και όταν αυτό αντιστρατεύεται τα ιδιαίτερα ατομικά συμφέροντά τους.

Όμως δεσπόζουσα θέση στο πάνθεον των αιτίων κατέχει η εξάπλωση και εμβάθυνση του τηλεοπτικού θεσμού στη χώρα μας. Η απορύθμιση του επικοινωνιακού πεδίου τη δεκαετία του ’90 στην Ελλάδα οδήγησε στην άνευ μέτρου πολιτισμική κυριαρχία της τηλεόρασης, και δη της ιδιωτικής, που ελέγχει άνω του 85% της συνολικής εθνικής τηλεθέασης. Η ραγδαία εξάπλωση της «ιδιωτικής τηλεόρασης» ως το κυρίαρχο μέσο δημόσιας/μαζικής επικοινωνίας στηρίχθηκε στην παντελή απουσία από την ελληνική κοινωνία ενός φθηνού και ανέξοδου μέσου παροχής οικογενειακής ψυχαγωγίας. Η πολιτισμικά στερημένη μέση ελληνική οικογένεια (και κυρίως τα λαϊκά στρώματα και ευρείες/μερίδες της μικροαστικής τάξης) «θαμπώθηκε» από την πανδαισία των συμβολικών κόσμων που παρελαύνουν εμπρός της με ένα απλό πάτημα του κουμπιού.[]

(Κείμενο από το διαδίκτυο)

Π Α Ρ Α Τ Η Ρ Η Σ Ε Ι Σ

Α) Να γραφεί η περίληψη του κειμένου. Περίληψη.

Ο συγγραφέας επιχειρεί να ερμηνεύσει ένα φαινόμενο χαρακτηριστικό των δυτικών κοινωνιών που γίνεται αισθητό και στη χώρα μας, την αποπολιτικοποίηση σημαντικών ομάδων του εκλογικού σώματος. Ενδεικτικό στοιχείο αποστασιοποίησης από την πολιτική είναι ο συνεχώς διογκώμενος αριθμός πολιτών που απέχουν από τις κάλπες. Το πρόβλημα, ωστόσο,αφορά και όσους επιλέγουν αντιπροσώπους με έξω- πολιτικά κριτήρια, γεγονός που συνεπάγεται τον υποβιβασμό της πολιτικής προαίρεσης και την επίδειξη ανευθυνότητας από την πλευρά των πολιτών. Όπως τονίζει στη συνέχεια, το δημοκρατικό πολίτευμα κινδυνεύει να εκφυλιστεί, εφόσον αίρεται η αρχή της πλειοψηφίας που εκφράζει τη λαϊκή πολιτική βούληση. Προβάλλει, τέλος, τα κοινωνικά αίτια του φαινομένου εστιάζοντας στην έλλειψη πολιτικής και κοινωνικής συνείδησης, στη σύνδεση της πολιτικής με τη οικονομία, στην ατελέσφορη λειτουργία των θεσμών κα των ελεγκτικών μηχανισμών, κυρίως όμως, στην πολιτισμική κυριαρχία της ιδιωτικής τηλεόρασης που μονοπωλεί το ενδιαφέρον των τηλεθεατών.

Β) Παραγωγή λόγου.

Γράφει ο Αλμπέρ Καμύ « Αν δεν καώ εγώ, αν δεν καείς εσύ, πώς θα γίνουν τα σκοτάδια φως; » θέλοντας να τονίσει τη σημασία της συλλογικότητας σε όλες τις εκφάνσεις του ανθρώπινου βίου. Στη σύγχρονη, ωστόσο, εποχή, στις δυτικές κοινωνίες,, λαμβάνει χώρα ένα αρνητικό φαινόμενο, η αποπολιτικοποίηση σημαντικών ομάδων του εκλογικού σώματος.

Επιχειρήστε να ερμηνεύσετε το φαινόμενο σ΄ ένα κείμενο 400-500 λέξεων.

Απάντηση

Ο άνθρωπος φύσει κοινωνικό και πολιτικό ον, δραστηριοποιείται και δημιουργεί μέσα σε μικρότερα ή μεγαλύτερα κοινωνικά σύνολα. Αγωνίζεται αδιάλειπτα για να βελτιώσει τους όρους της ατομικής και κοινωνικής ζωής, δίνοντας προτεραιότητα στη συμμετοχή του στα κοινά, συμμετοχή που δε συνιστά μόνο δικαίωμα αλλά και υποχρέωση προκειμένου να οδηγηθεί στην αυτοπραγμάτωση και τη συλλογική πρόοδο.

Στις δυτικές, ωστόσο, κοινωνίες ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα της πολιτικής είναι η περιορισμένη συμμετοχή των πολιτών και η αίσθηση της αποξένωσής τους από την πολιτική εξουσία. Το τελευταίο διάστημα πληθαίνουν οι φωνές που εκφράζουν ανησυχία, ακόμη και αγωνία για την απαξίωση και αναξιοπιστία του πολιτικού συστήματος και των πολιτικών θεσμών. Η δημοκρατία υπολειτουργεί, υπονομεύεται και ο κίνδυνος χειραγώγησης είναι πλέον ορατός.

Αίτια αποστασιοποίησης πολιτών από τα κοινά.

– Το οικογενειακό περιβάλλον που προβάλλει πρότυπα που ευνοούν τον ατομικισμό και την αδιαφορία για τα κοινά.

– Το εκπαιδευτικό σύστημα που δεν ενημερώνει τους νέους για τις κοινωνικο- οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις και αδιαφορεί για τη διαμόρφωση υγιούς πολιτικής συνείδησης.

– Η δυσλειτουργία του πολιτικού συστήματος που επιφέρει τη δυσαρέσκεια των πολιτών απέναντι στην πολιτική τάξη, στα κόμματα και στους πολιτικούς θεσμούς.

– Τα φαινόμενα διαφθοράς ή αναξιοπιστίας της δημόσιας διοίκησης, της δικαιοσύνης και της πολιτικής τάξης.

– Η αναξιοκρατία, η δημαγωγία, η υποσχεσιολογία και η διαιώνιση των κοινωνικών προβλημάτων.

– Η αναποτελεσματικότητα του κρατικού μηχανισμού να εγγυηθεί στοιχειώδη αγαθά.

– Η απουσία κράτους πρόνοιας και αλληλεγγύης.

– Η αδυναμία των πολιτικών κομμάτων να προτείνουν αξιόπιστες λύσεις και ουσιαστικές μεταρρυθμίσεις.

– Η σύγχυση περί των πολιτικών και ιδεολογικών διαχωριστικών γραμμών μεταξύ των κομμάτων καθώς έχουν κυριαρχήσει οι ανούσιες αντιπαραθέσεις.

– Η αίσθηση του πολίτη πως όλες οι αποφάσεις λαμβάνονται από απρόσιτα κέντρα εξουσίας.

– Η στάση των Μ.Μ.Ε που, έχοντας μετατραπεί σε κερδοσκοπικές επιχειρήσεις, προσφέρουν «φιλτραρισμένες» πληροφορίες και προτιμούν τον εύκολο εντυπωσιασμό.

– Η ανισομερής ανάπτυξη του πολιτισμού που οδήγησε σταδιακά στην κρίση των ηθικών αξιών και την έλλειψη ιδανικών.

– Το υλιστικό και καταναλωτικό πλαίσιο ζωής, η θεοποίηση του κέρδους, η αναγωγή του ανθρώπου από σκοπό σε μέσο.

Είναι, λοιπόν, λογικό οι πολίτες να αισθάνονται ανασφαλείς, απογοητευμένοι και να αμβλύνεται η πολιτική τους συνείδηση. Αδυνατούν να ασκήσουν έλεγχο στην εξουσία, καθίστανται θύματα προπαγάνδας και δημαγωγίας κάθε επιτηδείου. Οι πολιτικοί θεσμοί διαβρώνονται, η δημοκρατία φαλκιδεύεται, ο ενεργός πολίτης μετατρέπεται σε ενεργούμενο.

Η κρίση του πολιτικού συστήματος μπορεί να ξεπεραστεί, αν, τόσο η κοινωνία των πολιτών όσο και η πολιτική τάξη, συνειδητοποιήσουν το μέγεθος του προβλήματος. Όλοι οφείλουν να παραδεχτούν ότι οι πολιτικοί θεσμοί τείνουν να μετατραπούν σε ένα «πουκάμισο αδειανό» και πως έφτασε τελικά η ώρα για ουσιαστικό διάλογο.

Φιλόλογος: Ιωάννου Φωτεινή ΤΑ ΘΕΜΑΤΑ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΑΝ ΤΑ ΦΡΟΝΤΙΣΤΗΡΙΑ ΠΟΛΥΤΡΟΠΟ