Με αντιγραφή, πολλή ανάγνωση και εκμάθηση των κανόνων διορθώνεται η ανορθογραφία, πιστεύει ο καθηγητής Γιώργος Μπαμπινιώτης που εκδίδει «Ορθογραφικό Λεξικό» με 3.500 σχόλια και 217 κανόνες
Η ορθογραφία αποτελεί πεδίο έντονου ενδιαφέροντος αλλά και διαμάχης. Επίσης μια διαρκή ταλαιπωρία για πολλούς μαθητές- και όχι μόνον- που δέχονται το στίγμα του «ανορθόγραφου». Γιατί όμως τόσες δυσκολίες; «Το πρόβλημα είναι ότι υπάρχουν πολλά ομόηχα», λέει ο καθηγητής Γλωσσολογίας και συντάκτης λεξικών γνωστών με το όνομά του, Γιώργος Μπαμπινιώτης. «Υπάρχουν έξι “ι”. Την τάση να απλοποιηθούν όλα σε ένα “ι” την ονόμασαν κάποτε γιωτακισμό. Είναι λογικό να γίνεται τέτοια συζήτηση από τη στιγμή που οι λέξεις “λείπει”, “λύπη” και “λίπη” προφέρονται το ίδιο. Στα αρχαία ελληνικά υπήρχε διαφοροποίηση στην προφορά. Αλλά η λύση δεν είναι να καταργήσω τα πολλά “ι”. Είναι να καλλιεργήσω τη γνώση με άσκηση», λέει. Το πρόβλημα επιδεινώνεται από το γεγονός ότι «στην Ελλάδα δεν έχει γίνει συστηματική, συνολική δουλειά ώστε να υπάρξει ενιαία θεσμική αντιμετώπιση του προβλήματος της ορθογραφίας», εξηγεί. Το αποτέλεσμα είναι η σύγχυση. «Η επιστήμη προχωρά αλλά δεν είναι σίγουρο ότι θα “περάσουν” αυτά που λέει. Δεν μπορούμε όμως να πορευόμαστε ακόμη με τη Γραμματική Τριανταφυλλίδη της δεκαετίας του 1940, η οποία εξ ανάγκης έκανε και παράρτημα με κανόνες ορθογραφίας. Το θέμα είναι ότι η σχολική ορθογραφία, που τηρεί ακόμη τους κανόνες που είχαν θεσπιστεί πριν από 50 χρόνια, δεν συμβαδίζει πάντα με τα νέα επιστημονικά πορίσματα αλλά έχει αποκτήσει τέτοιο κύρος που είναι δύσκολο να την αλλάξεις»,

«Γιατί δεν γράφουμε όπως προφέρουμε; Ρωτήστε τους Άγγλους. Η λέξη Κnight΄΄ (ιππότης)

προφέρεται νάιτ΄΄, όπως η νύχτα, αλλά κανείς δεν σκέφτηκε να την αλλάξει. Αν γράφεις όπως προφέρεις, καταργώντας τα ομόηχα, αλλοιώνεις την ιστορία της γλώσσας»

υποστηρίζει.

Κανόνες υπάρχουν, λέει, αλλά επικρατεί άγνοια γύρω από την ύπαρξη και την εφαρμογή τους. «Μπερδεύουμε, για παράδειγμα, πολλές φορές τη σωστή ορθογραφία με την απλοποίηση. Στη λέξη “αβγό”, λ.χ., όπως και στη λέξη “αφτί”, το β και το φ δεν αποτελούν απλοποίηση αλλά είναι η σωστή γραφή. Γιατί το αβγό βγαίνει από το ωό που σε καμιά περίπτωση δεν δίνει άλφα και ύψιλον. Το “β” είναι φωνητικό. Αντίθετα, το “β” στον “καβγά” προέρχεται από το γεγονός ότι η λέξη είναι τουρκική. Και δεν έχουμε κανένα λόγο να βάλουμε “υ”».

Κενό θεωρεί ο γλωσσολόγος πως υπάρχει στον τομέα της εκμάθησης των κανόνων της ορθογραφίας αλλά και της ετυμολογικής εκπαίδευσης. Κενό που πιστεύει πως έρχεται να καλύψει το νέο λεξικό του που ο Γ. Μπαμπινιώτης το ονόμασε «Ορθογραφικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας». Υποστηρίζει πως με το λεξικό αυτό επιχειρείται για πρώτη φορά η συγκέντρωση χρήσιμων και πρακτικών πληροφοριών για την προέλευση των λέξεων που εμφανίζουν ορθογραφικές δυσκολίες, φέρνοντας σε επαφή τον ενδιαφερόμενο με την ετυμολογία ορισμένων λέξεων (αυτό αφορά τη ρίζα του) αλλά και τον μηχανισμό των κανονικοτήτων που διέπουν την ορθογραφία του ληκτικού τμήματος των λέξεων. «Είναι ένα λεξικό που εξηγεί και διδάσκει», λέει.

ΙΝFΟ

Γ. Μπαμπινιώτης, «Ορθογραφικό Λεξικό της Νέας Ελληνικής Γλώσσας», Κέντρο Λεξικολογίας, Σελ.

1.104, Τιμή: 42 ευρώ.

«Τζύρος» και «καρώτα»!


«Μεγάλη σύγχυση υπάρχει σε πολλές λέξεις που έφυγαν από την Ελλάδα και επέστρεψαν με αντιδάνειο», λέει ο Γ. Μπαμπινιώτης:

Το “συνδικάτο” σωστά γράφεται με “υ”. Γιατί μπορεί να αποτελεί μετάφραση ξένης λέξης, η ξένη λέξη όμως προέρχεται από τον “σύνδικο”. Το ίδιο συμβαίνει με τη “χλωροφύλλη” που σωστά γράφεται με ύψιλον και δύο λάμδα ή τη “γλυκερίνη” που γράφεται με ύψιλον. Οπότε δεν δικαιολογούνται οι απλοποιήσεις σε άλλες τέτοιες περιπτώσεις και πρέπει να εφαρμόζεται ο ίδιος κανόνας.

Το “καρότο” θα έπρεπε να γράφεται με ωμέγα (προέρχεται από το αρχαίο “καρωτόν”), η “γόμα” με δύο “μ” (προέρχεται από την “κόμμη”).

Η “μοτοσικλέτα” θα έπρεπε να γράφεται με “υ” (“μοτοσυκλέτα”) και ο “τζίρος” με “υ” (“τζύρος”, γιατί προέρχεται από τον “γύρο”)!

Αγώρι και όχι αγόρι: στο ιστορικό λεξικό της Ακαδημίας η λέξη έχει ωμέγα. Ο λόγος είναι ότι προέρχεται από το «άωρος» (δηλαδή μη ώριμος), που έγινε διαδοχικά άγωρος, αγώριον και αγώρι.

Παλληκάρι και όχι παλικάρι: γιατί προέρχεται από την αρχαία λέξη «πάλληξ» και εμφανίζεται και σε δημοτικά τραγούδια με την ορθογραφία αυτή.

Φτειάχνω και όχι φτιάχνω: όλα τα λεξικά λένε ότι προέρχεται από τη λέξη ευθειάζω. Και δεν υπάρχει δικαιολογία για τη μετατροπή του “ει” σε “ι”.

Ορθογράφοι με τη σωστή άσκηση


1ον. Με διαβάσματα. Γιατί οι εικόνες εντυπώνονται καλύτερα στο μυαλό. 2ον. Με κιναισθητική ενίσχυση.

Γράφοντας τη λέξη στο χαρτί με το χέρι και όχι στον υπολογιστή γιατί το απλό κτύπημα στο πλήκτρο δεν βοηθάει στο να εντυπωθεί η σωστή ορθογραφία.

3ον. Με συνειδητοποίηση και εκμάθηση των κανόνων. Όταν ξέρεις το γιατί γράφεται μια λέξη με έναν τρόπο, τότε θυμάσαι ευκολότερα τη σωστή γραφή. Το «γιατί”» ενδυναμώνει τη μνήμη».