Σαν να λέμε, η Dacia από την κατεστραμμένη Ρουμανία να κερδίζει στα ίσα τον Σούμαχερ στη Formula 1! Γι΄ αυτό λατρεύω το σινεμά. Εκεί που δεν το περιμένεις, έρχεται μια σακαράκα και ανατρέπει τα προγνωστικά
Συνέβη τον περασμένο Μάιο όταν η εν λόγω σακαράκα κέρδισε τον Χρυσό Φοίνικα των Καννών. Συμβαίνει κι αυτή την εβδομάδα όπου τυλίγονται στη σκόνη της θηριώδη ονόματα, από Τζόντι Φόστερ και Νιλ Τζόρνταν μέχρι Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ και Ναόμι Ουότς. Έτσι λοιπόν και χωρίς δισταγμό «4 μήνες, 3 εβδομάδες, 2 μέρες» του παγκοσμίως άγνωστου Κριστιάν Μουνγκίου. Ίσως η σπουδαιότερη στιγμή της περιόδου 2007-8!
Να τα πάρω με τη σειρά. Σημείο πρώτο και εντελώς στοιχηματικό. Ο τριαντάρης Μουνγκίου συλλαμβάνει την ιδέα τον Αύγουστο του 2006, γράφει το σενάριο «βιαστικά», βρίσκει μερικές πενταροδεκάρες στα πεταχτά και μέσα σε δύο μήνες γυρίζει, μοντάρει, πακετάρει, παραδίδει και τον Χρυσό Φοίνικα κερδίζει. Φουριόζος σαν τον παλιό Ροναλντίνιο που έβαζε γκολ με μια κατεβασιά. Πατ κιουτ!
Σημείο δεύτερο, το ρίσκο. Όλα, από την ιδέα μέχρι την σκηνοθεσία, κόντρα στο κύμα. Δηλαδή θέμα μια έκτρωση που πάει να πει «ούτε να το σκέφτεσαι, μακριά». Δηλαδή μονοπλάνα που πάει να πει «πλήξη και τα ταμεία με κατεβασμένα ρολά». Δηλαδή δύο δωμάτια, ένας διάδρομος και μερικά εξωτερικά. Το τίποτα χωρίς φράγκα πολλά. Δηλαδή Ρουμανία του 1987 που πάει να πει, μιζέρια, μονοτονία, μελαγχολία «ωχ, Θεέ μου, πάλι εκείνα τα ίδια και σοσιαλιστικά».
Σημείο τρίτο, η μεγάλη ανατροπή. Γιατί τα μονοπλάνα στάζουν σάρκα, ιδρώτα, αίμα. Άρα το γνωστό, πως δηλαδή στην Τέχνη όλα ανατρέπονται και όλα επιτρέπονται αρκεί η σύνθεση να είναι συμπαγής σαν μια γροθιά. Δηλαδή ομοιογένεια, κλιμακώσεις, πρωτοτυπία και δραματουργική ουσία. Γιατί, ακόμα το ίδιο θέμα της έκτρωσης δεν ήταν αποκλειστικό ρουμάνικο προνόμιο της τερατικής συνύπαρξης Τσαουσέσκου με Πάπα, αλλά και της Ισπανίας και της Ιρλανδίας, αλλά- όπως είδαμε στη «Βέρα Ντρέικ» – και της Αγγλίας. Γιατί, από τα χαμηλά και τις «λεπτομέρειες» κρίνονται τα ψηλά. Μ΄ ένα λόγο, ο Μουνγκίου απαντάει πλαγίως και υπογείως στις «ζωές των άλλων». Χωρίς κοριούς, πράκτορες, κοιλιόδουλους υπουργούς. Χωρίς θεατρικούς συγγραφείς και χωρίς μελοδραματικές ευκολίες, κάνει φύλλο και φτερό ένα σύστημα που υποτίθεται ότι εγκαταστάθηκε προκειμένου να υπηρετήσει τον απλό, φτωχό λαό.
Πολύ απλά, ο Μουνγκίου εξηγεί δραματικά, αληθινά, αυθεντικά και πειστικά, τους λόγους που ένα τόσο θωρακισμένο σύστημα, όπως αυτό του «υπαρκτού σοσιαλισμού», γκρεμίστηκε τόσο γρήγορα, αναίμακτα και εύκολα. Χωρίς να το λέει, να το φωνάζει, να το διατυμπανίζει. Χωρίς μισή φορά κάποιος από τους ηθοποιούς του να κάνει κριτική, να σχολιάζει, να ειρωνεύεται κάποιον ή κάτι απ΄ όλα αυτά τα τάχα μου σοσιαλιστικά. Απίστευτο; Πού να δείτε τι θα δείτε. Αρκεί από το σοκ που θα υποστείτε να καταφέρετε σε βάθος να ψαχουλέψετε, έτσι ώστε τον θησαυρό να βρείτε. Φανταστείτε. Τον ανακάλυψα βλέποντας την ταινία για δεύτερη φορά. Τα παίρνω με τη σειρά.
Ο χορός των μεταμορφώσεων. Αποτέλεσμα των ιδεολογικών στρεβλώσεων
«4 μήνες, 3 εβδομάδες, 2 μέρες»
Με πενταροδεκάρες το αριστούργημα της χρονιάς Η έκτρωση μιας φοιτήτριας Ο επιθανάτιος ρόγχος του «υπαρκτού σοσιαλισμού»
ΒΑΘΜΟΙ=10
(με κομμένη την ανάσα)
και των κοινωνικών παραμορφώσεων. Έτσι, οι φοιτητικοί κοιτώνες είχαν μεταμορφωθεί σε ψιλικατζίδικα και σε μπακάλικα, απ΄ όπου ο φοιτητής εξασφάλιζε όσα στοιχειώδη δεν μπορούσε να προμηθευτεί στην κανονική αγορά. Όργιο παραοικονομίας λοιπόν. Πάμε παρακάτω. Έτσι το δωμάτιο του ξενοδοχείου μεταμορφώνεται σε πορνείο και σε αυτοσχέδιο χειρουργείο! Όργιο σκοταδισμού, αφού σ΄ αυτή την τόσο «σοσιαλιστική» χώρα ο Μαρξισμός πορευόταν με τον καθολικισμό και το Βατικανό. Πάμε τώρα στο ύφος. Ντελίριο μεταμορφώσεων και εδώ. Αφού η ιστορία αρχίζει σαν ντοκιμαντέρ, συνεχίζει με τους αδελφούς Νταρντέν, προχωράει προς τον Κισλόφσκι και κάπου προς το τέλος συναντάει το θρίλερ τρόμου και το «Μωρό της Ρόζμαρι» του Ρομάν Πολάνσκι. Όλοι μέσα, ενσωματωμένοι στα κύτταρα της προσωπικότητας του Μουνγκίου, σε ένα πρωτότυπο χαρμάνι!
Οι κοινωνικές διαφορές. Ποια ισότητα; Τρίχες κατσαρές. Οι προνομιούχοι (γιατροί, καθηγητές) από εδώ. Οι λαϊκοί από εκεί. Η μεγάλη σκηνή στο τραπέζι των γενεθλίων της μέλλουσας πεθεράς της πρωταγωνίστριας συνιστά εξαιρετικό κοινωνικό στριπτίζ. Δεν τελειώσαμε. Όχι μόνο κοινωνικές αλλά και χασματικές οι διαφορές ανάμεσα στα δύο φύλα. Γυναίκα υποφέρει. Γυναίκα χειρουργείται από χασάπικο μαχαίρι. Γυναίκα εκπορνεύεται προκειμένου τη φιλενάδα της να βοηθήσει. Γυναίκα κινδυνεύει στη φυλακή να πάει. Γυναίκα πληρώνει. Προσοχή όμως. Ο κύκλος δεν είναι φαύλος και κλειστός. Η ηθική του Μουνγκίου είναι κρυστάλλινη και λυτρωτική. Γυναίκα θυσιάζεται για μια άλλη γυναίκα ώστε το «είδος» να λυτρωθεί και η αλληλεγγύη να θριαμβεύσει!
Πεθαίνοντας σαν χώρα
Απ΄ αυτή τη γυναικεία περιπέτεια φτάνουμε στη μήτρα από την οποία προέκυψε αυτή η ιστορία. Απαγορευμένη η ερωτική πράξη. Παράνομη εγκυμοσύνη, παράνομη έκτρωση, παράνομη μήτρα. Πάρτε τα με τη σειρά. Παραοικονομία, παραμόρφωση, παρανομία. Κατάληξη; Μα φυσικά ο θάνατος. Νεκρή η αγορά, νεκρές οι σοσιαλιστικές διακηρύξεις περί ισονομίας, νεκρό το έμβρυο που προκύπτει απ΄ αυτή την παράνομη συνουσία. Έτσι, πλαγίως, αοράτως και διακριτικά, από ένα τόσο συνηθισμένο περιστατικό, ο Μουνγκίου καταλήγει επαγωγικά στην πεμπτουσία. Πεθαίνοντας σαν χώρα η Ρουμανία.
Το επιμύθιο σκληρό, τραγικό, σχεδόν παρανοϊκό. Δύο κορίτσια γυμνά ανάμεσα σε αρσενικούς λύκους. Άφαντος ο τύπος που γκάστρωσε την κοπελιά. Κυνικός, χασάπης και βιαστής ο «γιατρός» ο σκιτζής. Περί ανέμων τυρβάζουν οι χειρουργοί και οι καθηγητές στο τραπέζι των γενεθλίων της πεθεράς. Αδιάφορο το αγόρι της δεύτερης κοπελιάς. Μοναδική ελπίδα- λέει ο Μουνγκίου- ο μοναχικός αγώνας και η στοιχειώδης αλληλεγγύη. Ένα μυαλωμένο κορίτσι σπεύδει και τα δίνει όλα να βοηθήσει το άλλο, το επιπόλαιο που έχει γκαστρωθεί και κινδυνεύει. Δύο κορίτσια, δύο διαφορετικοί χαρακτήρες, δύο κόσμοι, δύο Ρουμανίες. Η μία άμυαλη, υποταγμένη. Η άλλη, έξυπνη, αλληλέγγυα και ξεσηκωμένη. Έτσι δεν γίνεται κι εδώ; Έτσι δεν γίνεται παντού; Άλλος τα σπάει, άλλος πληρώνει. Χωρίς φιλία, αλληλεγγύη και αγάπη, απόλυτο σκοτάδι. Άντεστε. Να σοκαριστείτε, να συγκινηθείτε, να καρφωθείτε!
Με δυο λόγια: Ρουμανία του 1987. Μια φοιτήτρια του Πολυτεχνείου (η εξαιρετική Ανναμαρία Μαρίνκα που κονιορτοποιεί όλες τις πρωτοκλασάτες και πασίγνωστες σταρ) τρέχει να κανονίσει όλα τα διαδικαστικά και οικονομικά για την έκτρωση της φιλενάδας της από έναν «μαιευτήρα» της παράνομης αγοράς. Η επέμβαση θα λάβει χώρα σε δωμάτιο ξενοδοχείου χωρίς λεφτά. Ο «γιατρός» γδύνεται, τακτοποιεί τα ρούχα του και εντελώς κυνικά σαν πελάτης πορνείου, ορμάει να πληρωθεί σε είδος. Έτσι από τη μια άφαντος ο τύπος που έχει γκαστρώσει την πρώτη. Εκμεταλλευτής ο δεύτερος που βιάζει την άλλη κοπελιά. Η κόλαση είναι μπροστά!
Αυτοδικίας το ευαγγέλιο
«Εκτός εαυτού» λοιπόν. Όπου τριάντα και πλέον χρόνια από τη στιγμή που ο Μάικλ Γουίνερ- Βρετανός κι αυτός- υπογράφει το χάρτινο «Death wish» με τον ευσταλή Τσαρλς Μπρόνσον να τουφεκάει ό,τι ζωντανό, άθλιο, ρεμάλι κυκλοφορεί. Ο λόγος εντελώς αμερικανικός. Αφού η αστυνομία σηκώνει τα χέρια ψηλά και τον δολοφόνο της γυναίκας μου δεν μπορεί να βρει, ε, τότε, αρπάζω τον νόμο στα χέρια μου και βγαίνω με το περίστροφο παγανιά να καθαρίσω την βρωμιά! Κολοσσιαία η διαφορά. Ανάμεσα στον Μάικλ Γουίνερ και τον Νιλ Τζόρνταν. Ο πρώτος το είδε ως περιπέτεια και αστυνομική περασιά έτσι για να
«Εκτός εαυτού»
Η Τζόντι Φόστερ παίρνει τον νόμο στα χέρια της Αυτοδικίας το ευαγγέλιο της Αμερικής
ΒΑΘΜΟΙ=ΚΙLL!
περνάει η ώρα και να μασουλάμε ποπ κορν σαν μικρά παιδιά. Ο δεύτερος το διαχειρίστηκε σοβαρά. Δηλαδή άρτια, έξυπνα και ενίοτε εξαιρετικά. Που πάει να πει χαμηλόφωνα, υπόγεια, επεξεργασμένα δραματικά και από την Τζόντι Φόστερ υποδειγματικά. Ποιο είναι πιο επικίνδυνο; Μα φυσικά το «Βrave one». Απενοχοποιεί την αυτοδικία. Ενθαρρύνει τη βία. Ενισχύει την αγορά όπλων. Αθωώνει την μαζική, αμερικανική κουλτούρα. Και πλαγίως μοιάζει με καμπάνια υπέρ της θανατικής ποινής. Το διά ταύτα μοιάζει με φιλοσοφικό πόνημα του Τζορτζ Μπους. Καιρός είναι ν΄ απαλλαγούμε από τα καθάρματα και τα σκουπίδια. Και σαν άτομα μοναχικά και σαν χώρα συλλογικά!
Προσέξτε με μια απλή ματιά. Λευκή η γυναίκα που τουφεκάει στους δρόμους της Νέας Υόρκης προκειμένου να εκδικηθεί τους δολοφόνους του λατρευτού της. Μαύρος ο λατρευτός της. Το ίδιο black και ο μπάτσος (Τέρενς Χάουαρντ) που στέκεται στο πλευρό της. Άρα, λες, ο τύπος δεν είναι ρατσιστής. Εντάξει λέω εγώ. Είναι κάτι χειρότερο. Φασίστας της χειρότερης Αμερικής!
Με δυο λόγια: Μια συμμορία αλητών ορμάει εναντίον ενός ερωτευμένου ζευγαριού. Αποτέλεσμα, ο άνδρας να μείνει στον τόπο και η γυναίκα (Τζόντι Φόστερ) να βρεθεί σε κώμα στην εντατική. Όταν θα συνέλθει θα αγοράσει περίστροφο και θ΄ αρχίσει να τουφεκάει όποιο ρεμάλι πέσει μπροστά της. Στο μεταξύ ένας αστυνομικός υποψιάζεται ότι οι φόνοι προέρχονται από κάποια τρελή κι έτσι αρχίζει το φλερτ και το στενό μαρκάρισμα μέχρι να βεβαιωθεί!
Για μικρούς και μεγάλους
ΒΑΘΜΟΙ=6
(πρώιμος χριστουγεννιάτικος μποναμάς)
ολίγον σουρεαλιστικό. Από τους πειρατές που οδηγούν το σκάφος στον ουρανό μέχρι Τριστάνος και Ιζόλδη, Κοκκινοσκουφίτσα και Ιούλιος Βερν.
«Το ξυπόλητο τάγμα». Με φρέσκια κόπια, το εξαιρετικό- για την εποχή του- αντιστασιακό, νεορεαλιστικό μελόδραμα του Γκρεγκ Τάλλας και του 1953, σε σενάριο Νίκου Κατσιώτη, μουσική Μίκη Θεοδωράκη, με οπερατέρ τον θρυλικό Μιχάλη Γαζιάδη, πρωταγωνιστές Νίκο Φέρμα και Μαρία Κωστή και πλήθος ερασιτεχνών πιτσιρικάδων εκείνης της ελληνικής, κατοχικής, εποχής.
Από αληθινή ιστορία εκατόν εξήντα ορφανών της Θεσσαλονίκης. Οι Γερμανοί επιτάσσουν ορφανοτροφείο, έτσι τα παιδιά αναγκαστικά βρίσκονται στους πέντε δρόμους, έτσι όλα μαζί καταλαμβάνουν εγκαταλειμμένο κτίριο και έτσι για να εξασφαλίσουν την επιβίωσή τους μεταβάλλονται σε σαλταδόρους και πορτοφολάδες. Απίστευτη, ασπρόμαυρη αθωότητα και γνήσια ελληνική αγνότητα. Με άλλα λόγια, αγνό, παρθένο, μαλλί!
ΒΑΘΜΟΙ= ΤΗΕ ΑGΕ ΟF ΙΝΝΟCΕΝCΕ
«Ώρα για σερφ» (Surf΄ s up) των Ας Μπράνον και Κρις Μπακ. Το τρίτο καλύτερο animation ύστερα από «Simpsons» και «Ρατατούη».
Πιγκουίνοι σκίζουν τα κύματα του ωκεανού καβάλα σε μια σανίδα!
ΒΑΘΜΟΛΟΓΙΑ= ΠΛΑΚΑ!
Νερόβραστη «Νταντά»
ΒΑΘΜΟΙ=2 1/2
(ντα ντα)
Ρώσικη Μαφία επιπέδου Φώσκολου
«Επικίνδυνες υποσχέσεις», δηλαδή «Εastern Ρromises» με βραβείο καλύτερης ταινίας από το φεστιβάλ στο Τορόντο. Οι άνθρωποι είναι τυφλοί και μεταλλαγμένοι. Διότι η Ναόμι Ουότς είναι η καλή του Λονδίνου και της Ιατρικής που περιθάλπει βρέφος γεννημένο από δεκατετράχρονη, βιασμένη, αθώα Ρωσίδα με το όνομα Τατιάνα. Διότι ο θείος της Ουότς είναι Ρώσος εμιγκρέ με παρελθόν ΚGΒ. Διότι ο Βίγκο Μόρτενσεν είναι Ρώσος κανίβαλος της ρωσικής Μαφίας και κόβει τα δάκτυλα νεκρών που ξεφορτώνεται η Μαφία, προκειμένου να εκδικηθεί. Αλλά πάνω απ΄ όλα και κυρίως εδώ είναι στυλιζαρισμένος σαν «ντουλάπα» που φοράει μαύρα. Διότι ο Βενσάν Κασέλ είναι επίσης Ρώσος, επίσης κανίβαλος, επίσης δολοφόνος. Αλλά πάνω απ΄ όλα και κυρίως εδώ, είναι κακός, κάκιστος ηθοποιός. Διότι ο Αρμιν Μίλερ Σταλ είναι επίσης Ρώσος, επίσης κανίβαλος, επίσης δολοφόνος και πάνω απ΄ όλα ο βιαστής της μικρής Τατιάνας. Πινακοθήκη κοινότοπων τεράτων και πασαρέλα κοινότοπων , απλοϊκών, σκηνών.
Το όλον; Οτιδήποτε συνιστά Ρωσία στην καλύτερη περίπτωση είναι νεκρό (Τατιάνα), στη χειρότερη δολοφονικό. Το όλον; Άπαντες οι ηθοποιοί που παριστάνουν τους Ρώσους (ένας Γάλλος, ένας Αμερικανός και ένας Γερμανός) ομιλούν την ρωσική με προσποιητή, βαριά προφορά που κουφαίνει τ΄ αυτιά. Το όλον; Η μία
«Επικίνδυνες υποσχέσεις»
Ο τάφος του Ντέιβιντ Κρόνενμπεργκ Μπροστά σ΄ αυτόν τον μπαγλαμά οι μισές ελληνικές είναι αριστουργήματα!
Πινακοθήκη κλισαρισμένων τεράτων
ΒΑΘΜΟΙ=0
(τουλάχιστον)
τετράγωνη, αφυδατωμένη σκηνή να διαδέχεται την άλλη σαν να πρόκειται για κονσέρβες και για κουτιά με απορρυπαντικά. Ντουπ από εδώ ντουπ από εκεί. Τι μένει στο τέλος; Μια σκηνή ελληνορωμαϊκής πάλης σε χαμάμ όπου ο Μόρτενσεν θεόγυμνος κοπανιέται με κανίβαλους Τσετσένους και στο τέλος αφού ξεχαρβαλώσει τα μάτια ενός εξ αυτών, βγαίνει νικητής και ζωντανός. Όλα μέσα. Από ΚGΒ και Πούτιν, μέχρι Τσετσενία, Αφγανιστάν και ρωσική Μαφία του Λονδίνου. Ε, ψιτ, Ντέιβιντ, πάρε πέντε και άντε γεια!
Μια απίστευτη, αληθινή, Οδύσσεια
ΒΑΘΜΟΙ= ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ ΓΙΑ ΤV!
Ιουνίου του 1944, κατά το οποίο σκοτώθηκαν 218 κάτοικοι του χωριού. Έπειτα και αφού πρώτα θα βρεθεί στην Αθήνα, θα καταλήξει με την βοήθεια του Ερυθρού Σταυρού σε ορφανοτροφείο της Ελβετίας. Διέπρεψε στα Μαθηματικά και την Αστροφυσική, δίδαξε σε Λύκεια της Ζυρίχης και σήμερα να μεταφράζει Έλληνες ποιητές στα γερμανικά. Μια απίστευτη, αληθινή, Οδύσσεια. Σοβαρές προθέσεις, άνισες επιδόσεις. Οι σκηνές του ολοκαυτώματος εξαιρετικές, το υπόλοιπο μέρος με φλυαρίες τηλεοπτικές.
