Tα Γιαννιτσά είχαν παραλία!

Περί τα 15 χιλιόμετρα γης πρόσθεσε ο χρόνος στον Θερμαϊκό Κόλπο, που κάποτε

ήταν ευρύτερος, εντυπωσιακότερος και η στάθμη του ήταν τουλάχιστον πέντε μέτρα

χαμηλότερη! Αυτά, τα τελευταία 4.000 χρόνια, από την άγνωστη πρώιμη εποχή του

χαλκού.

Τα όρια της ακτογραμμής, όπως ήταν διαμορφωμένη το 2000 π.X., κατάφερε να

προσδιορίσει επακριβώς ομάδα γεωλόγων καθηγητών του ΑΠΘ σε συνεργασία με τους

αρχαιολόγους που συνεχίζουν για ενδέκατη χρονιά τις έρευνες στον προϊστορικό

οικισμό του Αρχοντικού των Γιαννιτσών.

H σημερινή γεωγραφική θέση του Αρχοντικού παρουσιάζει σημαντικές διαφορές από

την παλαιογεωγραφική θέση του οικισμού την εποχή της ανάπτυξής του. Έτσι, ενώ

σήμερα βρίσκεται στο εσωτερικό της πεδιάδας Θεσσαλονίκης – Γιαννιτσών, σε

απόσταση περίπου 20 χιλιομέτρων από τη θάλασσα, η παλαιογεωγραφική,

παλαιοπεριβαλλοντική, παλαιοστρωματογραφική (γεωαρχαιολογική) έρευνα που

διεξήγαγε ομάδα γεωλόγων καθηγητών του ΑΠΘ έδειξε πως τότε ήταν παραθαλάσσια.

«Τα νέα στοιχεία της έρευνας πιστοποιούν πλέον τη σχέση του οικισμού με

τη θάλασσα. Πριν από 4.000 χρόνια η θάλασσα βρισκόταν πέντε χιλιόμετρα νότια

του οικισμού. H στάθμη της ήταν περί τα πέντε μέτρα χαμηλότερη από τη σημερινή

και η περιοχή αποτελούσε έναν ρηχό, κλειστό, ήρεμο θαλάσσιο κόλπο, τμήμα του

ευρύτερου Θερμαϊκού Κόλπου, ο οποίος περιβαλλόταν από αλμυρά έλη» δηλώνει στα

«NEA» ο επίκουρος καθηγητής του Τμήματος Γεωλογίας του ΑΠΘ κ. Γ. Συρίδης.

H έρευνα έγινε με βαθιές τομές (γεωτρήσεις) που «έδειξαν» θαλάσσια στρώματα σε

βάθος 7,7 έως 4,4 μέτρων και τα αποτελέσματά της επιβεβαιώνουν παλαιότερα

στοιχεία της έρευνας για τη θέση της ακτογραμμής που είχαν στηριχθεί σε

ψηφιακά μοντέλα αναγλύφου.

Ο οικισμός εντοπίστηκε ανάμεσα στην αρχαία Πέλλα και τη σημερινή πόλη των

Γιαννιτσών – θέση μάλλον προνομιακή, καθώς δεσπόζει σε μια μεγάλη πεδινή

έκταση, ενώ τα στοιχεία (πρόσφατες γεωλογικές μελέτες) δείχνουν καθαρά πλέον

ότι ήταν και σχεδόν παραθαλάσσιος (απόσταση περί τα έξι χιλιόμετρα από την

ακτογραμμή). Εξάλλου, η σχέση του οικισμού με τη θάλασσα επιβεβαιώνεται και

από την ανεύρεση μεγάλου αριθμού θαλασσινών οστράκων που χρησιμοποιούσαν οι

προϊστορικοί κάτοικοι στη διατροφή τους. Οι ανασκαφές στην περιοχή του

Αρχοντικού Πέλλας, που άρχισαν το 1991 και συνεχίζονται μέχρι σήμερα,

βεβαιώνουν τη συνεχή κατοίκηση από τα προϊστορικά μέχρι τα ύστερα βυζαντινά

χρόνια. Ραδιοχρονολογήσεις που έκανε παλαιότερα στην περιοχή το Εργαστήριο

Αρχαιομετρίας του «Δημόκριτου», προσδιόρισαν τις κυριότερες φάσεις του

οικισμού από το 2300 έως 1900 π.X.

«Διαδρομή» στην εποχή του χαλκού

Σήμερα, δεκαπέντε χρόνια μετά την έναρξη της ανασκαφής, ο οικισμός του

Αρχοντικού είναι ο μεγαλύτερος ανασκαμμένος προϊστορικός οικισμός αυτής της

περιόδου στη Μακεδονία. «H ανασκαφή μάς δίνει πλούσια στοιχεία, που

διαμορφώνουν με λεπτομέρειες πλέον την καθημερινότητα της ζωής στην

προϊστορική Μακεδονία, ενώ διαφωτίζουν ιστορικά και την ευρύτερη περιοχή από

τα Βαλκάνια ώς τον Νότο», δηλώνουν οι επικεφαλής της ανασκαφής, καθηγήτριες

Προϊστορικής Αρχαιολογίας του ΑΠΘ Αικατερίνη Παπανθίμου και Αγγελική Πιλάλη –

Παπαστερίου. Εγκρίθηκε δε ήδη χρηματοδότηση (από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα

Interreg) για την ανάδειξη του χώρου, στο πλαίσιο του προγράμματος

«Πολιτιστική διαδρομή της εποχής του χαλκού».

INFO

Τα αποτελέσματα της έρευνας θα ανακοινωθούν στη 19η Συνάντηση για το

Αρχαιολογικό Έργο στη Μακεδονία και τη Θράκη, που θα γίνει από σήμερα ώς και

τις 19/2 στο κτίριο της Παλαιάς Φιλοσοφικής Σχολής του Αριστοτελείου

Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.