Οι λόφοι μπορούν να δώσουν οξυγόνο στην Aθήνα

Έως και 5% θα μπορούσε να αυξηθεί το πράσινο στο Λεκανοπέδιο, στην Αττική,

αν υπήρχε και εφαρμοζόταν ένα πρόγραμμα αναβάθμισης και αναγέννησης των λόφων

της Αθήνας. Αυτό προκύπτει από μελέτη του Τμήματος Οικολογίας του

Πανεπιστημίου Αιγαίου.

Λόφος Γερμανού στην Ηλιούπολη, Ελικώνος στο Γαλάτσι, Ιππείου Κολωνού στον

Κολωνό, Κυθηρίων στο Καλαμάκι, Σαλιγγάρου στα Μελίσσια, Σικελίας στη Καλλιθέα,

Σκουζέ, Στρέφη και Φινοπούλου στον δήμο της Αθήνας και Τρουμπάρι στην

Αργυρούπολη. Είναι (μαζί με τους λόφους Φιλοπάππου, Αρδηττού και Λυκαβηττού)

οι λόφοι της Αθήνας που θα μπορούσαν να αποτελέσουν πραγματικές ανάσες για

ολόκληρο το Λεκανοπέδιο. H εικόνα τους με πυκνό πράσινο, χώμα, νερά και

ελκυστικούς χώρους για περίπατο και παιχνίδι θα φαινόταν πιθανώς στους

περισσότερους κατοίκους της πόλης σήμερα αποκύημα φαντασίας. «H αλήθεια είναι

ότι η Αθήνα διαθέτει ελεύθερους χώρους στους λόφους της και οι ειδικοί

διατείνονται ότι, αν αξιοποιούνταν κατάλληλα, η πόλη θα αποκτούσε άλλη όψη»

εξηγεί ο ερευνητής κ. Γιώργος Χαλκιάς, από το Τμήμα Περιβάλλοντος του

Πανεπιστημίου Αθηνών.

Υπεύθυνη για την εγκατάλειψη των χώρων είναι, σύμφωνα με τις οικολογικές

οργανώσεις, η Τοπική Αυτοδιοίκηση. «Δίνει λιγοστή βαρύτητα στην ποιότητα ζωής

των πολιτών» επισημαίνει ο κ. Γρηγόρης Μανωλίτσης, μέλος της Οργάνωσης Πολιτών

για τους Ελεύθερους Χώρους που δραστηριοποιείται στην Αθήνα. «Δεδομένου

μάλιστα ότι κάποιοι λόφοι εμπίπτουν στην αρμοδιότητα περισσότερων του ενός

δήμων, το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο έντονο με την απουσία μιας ενιαίας και

σταθερής πολιτικής».

Το καθεστώς ιδιοκτησίας. Οι δήμοι προβάλλουν, από τη δική τους πλευρά,

ως μόνιμη δικαιολογία ότι προσκρούουν στο ιδιοκτησιακό καθεστώς που διέπει

τους χώρους αυτούς, με αποτέλεσμα να έρχονται αντιμέτωποι με άλλους…

κρατικούς (!) φορείς, όπως τη ΔΕΗ ή την Κτηματική Εταιρεία του Δημοσίου, ακόμη

και την Εκκλησία. Οι φορείς αυτοί έχοντας στην κατοχή τους τμήματα της

συνολικής έκτασης των λόφων επιδιώκουν να εξυπηρετήσουν δικές τους ανάγκες ή

ζητούν την απαλλοτρίωση των εκτάσεων που τους ανήκουν ή απλά αδιαφορούν. Και

το πρόβλημα διαιωνίζεται. Για παράδειγμα ο λόφος του Λυκαβηττού μέχρι πρόσφατα

ανήκε στη δικαιοδοσία του ΕΟΤ και μόλις πρόσφατα πέρασε στον Δήμο Αθηναίων.

Τον λόφο Φιλοπάππου τον διεκδικεί ο ίδιος δήμος από το υπουργείο Πολιτισμού

(μάλιστα είχε γίνει και συνάντηση της δημάρχου Αθηναίων Ντόρας Μπακογιάννη με

τον πρωθυπουργό Κώστα Σημίτη για το θέμα), ενώ Σκουζέ, Στρέφη και Φινοπούλου,

αν και βρίσκονται στα όρια του Δήμου Αθηναίων, ανήκουν σε διαφορετικούς φορείς

– ΥΠΕΧΩΔΕ, Δήμος Αθηναίων και υπουργείο Γεωργίας αντίστοιχα.

Ενιαίος φορέας. «Ο επανασχεδιασμός του αστικού τοπίου δεν είναι

εφικτός» υπογραμμίζει ο αρχιτέκτονας κ. Γιώργος Τζιρτζιλάκης. «Γι’ αυτό τον

λόγο γίνεται ακόμα περισσότερο έντονη η ανάγκη της προστασίας, αποκατάστασης,

αναβάθμισης και περαιτέρω αξιοποίησης των συγκεκριμένων χώρων. Οι χώροι

πρασίνου, τουλάχιστον αυτοί που βρίσκονται εντός των ορίων του Δήμου της

Αθήνας, πρέπει να περάσουν στη δικαιοδοσία ενός μόνο φορέα. Έτσι θα ενταχθούν

σε έναν ενιαίο σχεδιασμό, σε μια ενιαία φιλοσοφία».

Από το 1877. H ιστορία της αξιοποίησης των λόφων της Αθήνας ξεκινάει το

1877. Τότε το Τμήμα Δασών του Υπουργείου Οικονομικών επιχειρεί και επιτυγχάνει

την πρώτη αναδάσωση στον λόφο του Αρδηττού, γύρω από το Στάδιο, με χαλέπιο

πεύκη. Αμέσως μετά ακολουθεί η αναδάσωση του Λυκαβηττού από τη βόρεια πλευρά.

H θέση αυτή παίρνει την όνομασία Πευκάκια, από τις πρώτες αναδασώσεις. H

αναδάσωση συνεχίζεται στον λόφο του Φιλοπάππου και στην Ακρόπολη.

Το πρόγραμμα αναδάσωσης των λόφων της Αθήνας συναντάει δυσκολίες σε

ιδιοκτησίες και καταπατήσεις. Μεγάλα τμήματα των λόφων είχαν αγορασθεί από

τους αναχωρήσαντες Οθωμανούς. Μέχρι και ο λόφος της Πνύκας είχε αγοραστεί από

τον Αυστριακό πρόξενο Προκές Οστέν.

ΛΟΦΟΣ ΣΤΡΕΦΗ

Είχε καταντήσει απέραντο πάρκινγκ

Ο λόφος του Στρέφη έχει τη δική του ιστορία. Όπως καταγγέλλει ο Οργανισμός

Πολιτών για το Περιβάλλον είχε για χρόνια μετατραπεί σε ένα απέραντο χώρο

στάθμευσης οχημάτων. Τα παιχνίδια στην παιδική χαρά και στο γήπεδο του μπάσκετ

κατεστραμμένα. Τα πετρόχτιστα τοιχία, σκαλοπάτια και καθίσματα είχαν αρχίσει

από την έλλειψη συντήρησης να καταρρέουν και να καταστρέφονται. H εικόνα αυτή

αρχίζει σταδιακά να αλλάζει.

Μια από τις προτάσεις, πάντως, που έχει ακουστεί τα τελευταία χρόνια (η

εμπορική τους αξιοποίηση με τη λειτουργία εστιατορίων και καφετεριών) βρίσκει

αντίθετες τις οικολογικές οργανώσεις. «Οι λόφοι, λόγω του ότι είναι φυσικά

ανεπτυγμένοι πράσινοι χώροι και όχι τεχνικά φυτεμένα άλση έχουν την τύχη,

μεταξύ άλλων, να διατηρούν σπάνια είδη φυτών και πουλιών (όπως

τσαλαπετεινούς), και όλα αυτά στο κέντρο της Αθήνας. Πρέπει λοιπόν να

αποφευχθεί κάθε περαιτέρω εμπορευματοποίησή τους» επισημαίνει η οργάνωση WWF

Ελλάς.

ΛΟΦΟΣ ΦΙΝΟΠΟΥΛΟΥ

Στο συρτάρι η φυτοτεχνική μελέτη

Για τον λόφο Φινοπούλου υπάρχει συγκεκριμένη φυτοτεχνική μελέτη που

αποδεικνύει ότι θα μπορούσε να ήταν μια πραγματική όαση για την περιοχή αν

γινόταν σωστή συντήρηση και αξιοποίηση. Είναι ένας λόφος που βρίσκεται στην

περιοχή του Γκύζη, κοντά στην οδό Βαλτινών. «Είχε την ατυχία να συνορεύει με

το Πεδίον του Άρεως» εξηγεί ο καθηγητής Γεωπονικής κ. Γιώργος Νάκος. «Όσα

χρόνια το γειτονικό πάρκο ήταν στις δόξες του κανείς δεν έδινε σημασία στον

λόφο Φινοπουλου. Τα κονδύλια που διέθεταν οι αρμόδιες υπηρεσίες ήταν λίγα, δεν

έφταναν ούτε καν για την αντικατάσταση των κάδων απορριμμάτων που

καταστρέφονταν. Ο λόφος μέσα σε δέκα χρόνια έχασε το 15% της βλάστησής του. Τα

δέντρα μειώθηκαν κατά 50, οι θάμνοι κατά 440 τουλάχιστον και ο λόφος είχε μια

εικόνα παρακμής και εγκατάλειψης. Τώρα έχει τεθεί σε εφαρμογή ένα φιλόδοξο

σχέδιο, που στόχο έχει να αναδείξει τον λόφο σε χώρο αναψυχής και περιπάτου.